Recensie

Recensie Film

Alsof Rosto voorvoelde dat hij jong zou sterven

Als eerbetoon aan de vorig jaar op vijftigjarige leeftijd overleden kunstenaar/animator Rosto A.D. draait zijn Thee Wreckers-tetralogie in de bioscoop, inclusief verhelderende documentaire over zijn werkwijze. Zijn unieke oeuvre is zowel persoonlijk als universeel.

Rosto geeft jeugdherinneringen en trauma’s schitterend vorm in zijn films.
Rosto geeft jeugdherinneringen en trauma’s schitterend vorm in zijn films.

Elke avond betrad de vorig jaar overleden kunstenaar Rosto A.D. (1969-2019) wat hij Dream City noemde. Dromen vormden voor hem een eindeloze bron van inspiratie. In zijn laatste animatiefilm Reruns ligt een jongetje in bed te woelen tussen zijn ouders. Hij heeft een nachtmerrie en boven zijn hoofd verschijnt een filmdoek waarop een 8mm-filmpje speelt met daarin een kereltje dat op de camera afrent. Het is Rosto zelf, zo onthulde hij in een ‘making of’ die op YouTube staat. Speciaal voor Reruns bouwde hij de woonkamer van zijn oma virtueel na en geeft hij zijn eigen jeugdherinneringen en -trauma’s schitterend vorm. De jonge Rosto (gespeeld door een kindacteur) komt daarbij oog in oog te staan met verschillende versies van zijn oudere zelf. Hij gebruikte zelfs zijn eigen karakteristieke kop om allerlei alter ego’s leven in te blazen.

Een van die alter ego’s is muzikant W. Rosto, gitarist in de punkband The Wreckers. Die band heeft echt bestaan en alle vier de leden duiken in animatievorm op in de Thee Wreckers-tetralogie die als eerbetoon aan Rosto nu in de bioscoop wordt uitgebracht, inclusief het verhelderende Everything’s Different, Nothing Has Changed (2018). Die korte documentaire biedt een fascinerende blik op het maakproces van de tetralogie, een combinatie van live-action, poppen en computeranimatie, met de stemmige muziek van The Wreckers op de geluidsband. Toen de band uit elkaar viel, herdoopte Rosto die tot Thee Wreckers. Volgens Rosto „een reïncarnatie van de oorspronkelijke, sterfelijke muzikanten – ik had ze onsterfelijk gemaakt door van hun zielen personages te maken”.

Thee Wreckers Tetralogy Trailer from Studio Rosto A.D on Vimeo.

In een interview met NRC uit 2015 benadrukte Rosto het belang van muziek voor zijn oeuvre: „Muziek heeft tijd, structuur, emotie. Muziek vormt het hart van mijn films. Ik zie film als een symfonie, met de verschillende technieken als mogelijk instrument. Samen moeten ze één stuk gaan spelen.”

Het belang van structuur zie je ook in de tetralogie. In de eerste film No Place Like Home (2008) staat een oog aan de hemel – het past in de lege oogkas van een personage, zal later blijken. Aan het slot van Reruns (2018) keert het oog helemaal op het eind terug – de cirkel is rond.

Herhaling vormt een motief in de films van Rosto, zowel thematisch als qua techniek. Zo worden camerabewegingen herhaald en keren shots en personages meermaals terug. Thematisch gezien gaan vrijwel alle Thee Wreckers-films over sterfelijkheid, over loslaten. In Splintertime zweven de vier musici van The Wreckers aan kettingen nadat ze een auto-ongeluk hebben gehad. Het kost ze moeite het leven los te laten. Sterfelijkheid is sowieso een belangrijk thema in alle films en geeft ze hun melancholieke ondertoon. Het besef van Rosto’s dood, hij stierf op vijftigjarige leeftijd aan longkanker, maakt die melancholie nog intenser – alsof hij voorvoelde dat hij jong zou sterven.

David Lynch

Zijn werk is zowel hoogstpersoonlijk als zeer universeel. Het zijn films die qua duistere sfeer doen denken aan David Lynch – in Rosto’s studio hing een portret van horrorfilm Eraserhead – en Tim Burton. Ze mengen expressionisme met surrealisme. Voor Rosto was het donkere een tweede natuur, of zoals hij in het NRC-interview zei: „Als je Dantes Divina Commedia leest, dan is het boek over de hel het dikst, het vagevuur een stuk dunner en de hemel ontzettend dun. Er valt nu eenmaal veel meer te beleven in die donkere krochten.”

Zijn overlijden is een zwaar verlies voor de Nederlandse en internationale animatiewereld die nu een unieke stem moet missen. Mooi dus dat deze tetralogie op het witte doek te zien is.