Reportage

Stemmen voor meer of minder zorg in Sugar Land, Texas

Zorgplannen Zorg is het thema dat de Democraten het sterkst verdeelt aan de vooravond van Super Tuesday – ook in Sugar Land bij Houston, een voorstad van het type waar in november de strijd om het Witte Huis beslist kan worden.

Foto Mark Felix / AFP

‘Oh, maar dan heb je de juiste persoon voor je.” Rachel Carrington heeft net met haar wijsvinger de vurige kegel van haar sigaret getikt en de peuk teruggestopt in haar pakje rode Newports. Ze houdt een rookpauze op de parkeerplaats van een verzamelgebouw in Sugar Land, een voorstad van Houston, met verschillende medische en andere bedrijven. Zij werkt op de afdeling incasso van een van de klinieken, maar vooral: ze heeft een hoge bloeddruk, diabetes, een bril-op-recept en tijdelijk geen zorgverzekering.

De vraag was: hoe belangrijk is het thema gezondheidszorg bij de stembusgang op Super Tuesday? Deze dinsdag zijn er Democratische voorverkiezingen in veertien staten – de Republikeinen stemmen in dertien staten. Texas is na Californië de volkrijkste staat van Super Tuesday. En terwijl in november, bij de presidentsverkiezingen, Californiërs zeker voor een Democraat zullen kiezen, kan het er nog om gaan spannen in Texas, zeker in de voorsteden, waar president Trump minder populair is dan op het platteland. In voorsteden als Sugar Land kan de strijd om het Witte Huis beslecht worden.

Rachel Carrington, een Afrikaans-Amerikaanse vrouw van 32, zegt dat zorg het állerbelangrijkste thema bij de verkiezingen is. „Als je geen zorgverzekering kunt betalen in dit land, ben je zo goed als dood.” Dat zij nu zelf geen verzekering heeft, komt doordat ze net een nieuwe baan heeft. Ze werkte tot voor kort bij drogisterijketen Walgreens. Ook via haar nieuwe werkgever worden haar premies betaald, maar het duurt circa anderhalve maand voor die nieuwe polis ingaat. In de tussentijd bestrijdt ze haar hoge bloeddruk met een huismiddeltje, appelciderazijn.

Lees ook: Kleine staat kan ook wat verklappen op ‘Super Tuesday’

Obamacare

Dat zorg belangrijk is bleek al in de Congresverkiezingen van 2018. Toen voerden de Democraten over de hele linie campagne voor uitgebreidere gezondheidszorg, terwijl de Republikeinen worstelden met pogingen van president Trump om het overheidsprogramma Obamacare af te schaffen zonder er een duidelijk stelsel voor in de plaats te stellen. De Democraten herwonnen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Momenteel noemt de helft van de Democratisch georiënteerde kiezers het onderwerp „bijzonder belangrijk” in een peiling van enquêteur Gallup. Bij Republikeins neigende Amerikanen is dat 22 procent.

In de welvarende, overwegend Democratisch stemmende woon- en winkelerven van Sugar Land valt dat verschil op. Het handjevol Republikeinse zegt: mijn zorgverzekering is in orde, daar hoeft niks aan te veranderen. Van de Democratische kiezers die een goede verzekering hebben, zeggen veruit de meesten: en toch moet nog veel worden verbeterd aan het systeem. En er is de man die zegt dat hij de eerste dertig jaar van zijn leven in Roemenië woonde en dat daar de zorg veel beter was geregeld. „Ik heb drie dagen in het ziekenhuis gelegen: 21.000 dollar. Het zijn dieven, van hoog tot laag.”

Sodiq James (36) boort door de week naar schalieolie op acht uur rijden van Houston (maar nog steeds in Texas). Via zijn werk is hij volledig verzekerd, de jongste van zijn vier kinderen zit in een overheidsprogramma tot ze naar school gaan. Maar ook voor hem is de gezondheidszorg duur. Zoals veel ziektekostenverzekeringen heeft ook de zijne voorwaarden zoals een eigen risico en het in de VS veel voorkomende ‘co pay’, waarbij de verzekerde een deel van de kosten voor een behandeling of medicijnen zelf moet betalen. „Als jij of een van je kinderen een chronische aandoening heeft, vliegt het geld je portemonnee uit.”

Achter zijn rug pakt een vrouw de greep van haar winkelwagentje vast met twee papiertjes – de enige gevallen van het nieuwe coronavirus in Texas zijn vooralsnog helemaal aan de andere kant van de staat, maar je weet het nooit.

Hij is bezorgd over de toekomst, zegt James. Nog vier jaar Trump zal nieuwe bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg betekenen, denkt hij. En hoezeer de president ook het tegenovergestelde beweert, de toekomst van fossiele brandstoffen in de VS is niet vanzelfsprekend. Het bedrijf waar hij werkt heeft vorig jaar gereorganiseerd, waarbij ontslagen vielen. Sommige concurrenten zijn opgedoekt. „De investeerders beginnen zich terug te trekken, zij zien wel dat er meer vraag komt naar andere bronnen van energie.”

James heeft per post al gestemd voor Super Tuesday, op Bernie Sanders. Niet wegens diens vérstrekkende plannen voor het zorgstelsel, maar omdat hij na de eerste voorverkiezing in Iowa dacht dat de 78-jarige senator de beste papieren had om te winnen. Rachel Carrington heeft ook op Sanders („my man”) gestemd, evenals Sanjay Khanduja, die tot tien jaar geleden als dokter werkte in een gezondheidscentrum in Houston. „Ik kan er persoonlijk misschien op achteruitgaan als Sanders’ totale omwenteling van het zorgstelsel doorgaat. Maar zoals het nu is, gaat het niet langer. Mensen zijn hier soms letterlijk één diagnose van de armoede verwijderd. En dat terwijl de kosten voor medische zorg hier gemiddeld hoger zijn dan waar dan ook.”

Zorg ís nu kapitalistische branche

Presidentskandidaat Sanders stelt voor alle commerciële verzekeringen af te schaffen en te vervangen door een van overheidswege georganiseerd, verplicht en gratis zorgstelsel – Medicare for All.

Lees ook: Bernie Sanders doet niet aan small talk

Sanders, zelfverklaard ‘democratisch socialist’, zegt dat dit de enige manier is om de uitwassen van het kapitalisme uit de Amerikaanse gezondheidszorg te krijgen. Je hoeft maar langs een paar straten in Sugar Land te rijden, of je ziet hoe ingrijpend dat voorstel is. Waar je ook kijkt, zie je St. Michael’s Elite Hospital, First Choice Emergency Room, Coastal Vascular Center, Next Level Urgent Care en tal van andere medische of paramedische bedrijfjes. De Amerikaanse medische sector ís een kapitalistische branche.

David Edward (80) haalt de vorige president Obama aan, die zei dat hij het zorgstelsel compleet anders zou inrichten – als er niet al een zorgstelsel bestond waaraan de Amerikanen gewend waren. Edward lijkt het verstandiger om het bestaande Obamacare uit te breiden en te verbeteren. „Want dat is nu voor sommige mensen ook al niet meer te betalen”, weet hij. Hij neigt „voor 75 procent” naar een stem op Joe Biden, vicepresident onder Obama.

Zo verdeelt de gezondheidszorg niet alleen Republikeinen en Democraten, maar misschien nog wel scherper linkse en meer gematigde Democraten. In de voorverkiezingen zal dat gevecht eerst worden beslecht, daarna kan de winnaar kijken of de gematigde Republikeinen openstaan voor een grotere rol van de overheid in de gezondheidszorg. De meeste Republikeinse kiezers in Sugar Land vinden van niet. Zeker niet de vrouw die in het voorbijlopen „Trump 2020” roept en: „Bernie moet branden in de hel.”