Hanna van Vliet (Anne) en Jouman Fattal (Sara) in de serie ANNE+. Na een eerste seizoen op YouTube, nu ook op tv.

Beeld BNNVARA

Interview

Homoseksuele personages, nu zonder stereotypering

Series In Nederlandse films en series is heteroseksualiteit de norm. Actrice Hanna van Vliet breekt daar mee met een lesbische hoofdrol in Anne+, nu bij BNNVARA.

Het was op de middelbare school al wel duidelijk dat ze „niet helemaal hetero” was, maar dat onderzoeken durfde actrice Hanna van Vliet (27) niet. Misschien, denkt ze nu, was dat omdat er toen geen lesbische voorbeelden waren. Nu is ze door de serie ANNE+ het rolmodel geworden dat ze vroeger best zelf had willen hebben.

ANNE+, over de lesbische Anne, ontstond uit gesprekken tussen scenarist Maud Wiemeijer en regisseur Valerie Bisscheroux. Steeds kwam hetzelfde onderwerp boven drijven: hoe homogeen heteroseksueel Nederlandse films en series zijn. En áls er een homoseksueel personage was, dan volgens stereotypering. Tijd voor verandering. Het eerste seizoen maakten ze met crowdfunding en vrijwilligers, maar al snel merkten ze dat ze het daar niet mee zouden redden. Gelukkig zagen Millstreet Films en BNNVARA iets in de serie. Nu komt er een tweede seizoen. Waar ANNE+ eerst een mozaïek was van alleen Anne’s relaties, in 6 afleveringen van 10 minuten, is het tweede seizoen „activistischer en inclusiever”, zegt hoofdrolspeelster Hanna. „Doel was positieve representatie, maar het was wel erg rooskleurig allemaal.” Nu is er ruimte voor diepgang.

In de 8 nieuwe afleveringen van 25 minuten is er meer aandacht voor de relaties om Anne heen. Die tussen een transman en zijn biseksuele vriendin, bijvoorbeeld. Maar ook de relatie van Anne’s ouders. „Het gaat niet meer alleen over jongeren. En oké, voor de diversiteit ook een heterostel erbij”, grapt ze. Belangrijk dat het allemaal klopt, zegt Hanna, hoe lastig ook. Zo kregen ze het productioneel niet voor elkaar een clubscène in de Reguliersdwarsstraat op te nemen. „Toen voorgesteld werd het in een gewone club te filmen zei Valerie direct nee. We filmen op plekken waar we zelf naartoe gaan, niet in een club waar we zelf lastiggevallen worden.” Ook belangrijk dat de hoofdrol gespeeld werd door iemand die lesbisch is, zegt Hanna. „Natuurlijk moet een acteur álles kunnen spelen, maar juist met deze serie konden we eindelijk nieuwe rolmodellen creëren.”

Hoe fijn het is jezelf te herkennen, merkte Hanna toen ze met ANNE+ op filmfestivals kwam. „Lifechanging zoveel moedige mensen uit de community te spreken. In Brazilië omschreven ze ANNE+ als een utopisch lichtpuntje in een verder donkere kamer.”

Het eerste seizoen staat sinds januari op YouTube, mét ondertiteling. In een maand kregen de afleveringen gemiddeld 150.000 views. Hier doen we het voor, zegt Hanna: „Zoveel mogelijk mensen bereiken, die ermee worstelen én die er nog nooit mee in aanraking zijn gekomen.”

Dat de serie op YouTube staat vindt ze misschien wel belangrijker dan op tv uitgezonden worden. „We zien dat er heel gericht gezocht wordt op queer-termen, ook in landen waar homoseksualiteit niet oké is.” Er is ook een percentage dat zoekt op vingeren en beffen. „Nou, veel plezier ermee, die zappen weg na de eerste heartbreak.” Maar dat het door de NPO uitgezonden wordt heeft natuurlijk wél waarde. „Het zegt iets over onze maatschappij dat dat kan, daar ben ik trots op.” En op de ouderwetse tv kan het ook mensen bereiken die er nog nooit mee te maken hebben gehad. „Die kunnen zich realiseren dat mensen gewoon mensen zijn, en liefde gewoon liefde.”

Een vreemde paradox

ANNE+ maakte Hanna tot rolmodel. „Raar om over mezelf te zeggen, maar ik vind het belangrijk om die positie in te nemen.” Een vreemde paradox, bekent ze. „We willen homoseksualiteit normaliseren, maar ondertussen praat ik al vier jaar over dat ik lesbisch ben.” Dat is er blijkbaar voor nodig, zegt ze. Dus praat ze ook met andere regisseurs over diversiteit, stereotyperingen en het vrouwbeeld. „Ik vind dat we ernaar moeten streven dat alle vrouwen zich vertegenwoordigd voelen in Nederlandse films en series.”

Stel dat Hanna zelf zo’n rolmodel had gehad. „Het doet pijn als ik op foto’s zie dat ik op studiereis met allemaal jongens sta te tongen. Ja prima natuurlijk, maar ik wist toen al wel dat ik op meisjes viel.” Gekker nog. „Van de tien vriendinnen waar ik toen mee omging zijn er nu drie met een vrouw. Met geen van allen heb ik toen mijn gevoelens besproken”, zegt ze. „Omdat het niet leefde.”

ANNE+ is vanaf 3 maart te zien op NPO3, om 22.25u. Het eerste seizoen staat helemaal op YouTube.