Het lelijke gezicht van het Duitse voetbal

Onrust in de Bundesliga De Duitse miljardair Dietmar Hopp, eigenaar van Bundesligaclub TSG Hoffenheim, is in verschillende voetbalstadions al jaren een mikpunt van beledigingen. Een protest tegen geld en macht in het Duitse voetbal.

Een felle en ongewone machtsstrijd is ontbrand in het Duitse voetbal. Het is een opstand van fans tegen de voetbalbond, die afgelopen weekeinde oplaaide op tribunes bij verschillende wedstrijden. Met als mikpunt van beledigingen en dreigementen de miljardair Dietmar Hopp (79), eigenaar van de club TSG Hoffenheim.

Twistpunten zijn de rol van het grote geld in het voetbal, de vraag of supporters collectief gestraft mogen worden als enkelen zich misdragen en wie de macht heeft in het stadion, bijvoorbeeld om bepaalde spandoeken te verbieden.

Met ongeloof zag Duitsland wat er zaterdag gebeurde bij de wedstrijd Hoffenheim – Bayern München. In de 67ste minuut ontrolde de harde kern van Bayern-supporters, zogenoemde ultra’s, spandoeken waarop de voetbalbond DFB werd beschuldigd van woordbreuk en Hopp in zijn eigen stadion een ‘hoerenzoon’ werd genoemd.

Daarop legde de scheidsrechter het spel stil, en eiste Bayern-trainer Hansi Flick aan de voet van de betreffende tribune dat het beledigende spandoek zou verdwijnen. Toen dat gebeurde werd het spel hervat. Bayern stond met 6-0 voor.

Maar toen korte tijd later opnieuw een spandoek verscheen met de tegen Hopp gerichte woorden ‘Du Hurensohn’, onderbrak de scheidsrechter de wedstrijd voor de tweede keer. Hopp leken de tranen in de ogen te staan. Beide elftallen verlieten het veld en verdwenen in de catacomben. Daarmee was de tweede stap gezet in de escalatieladder van de FIFA, die bepaalt dat een wedstrijd na twee van zulke waarschuwingen bij een nieuw incident voortijdig kan worden beëindigd.

Zover kwam het niet. Toen de ploegen weer het veld op kwamen hadden ze besloten bij wijze van protest de laatste dertien minuten de bal alleen maar rond te spelen. En dat gebeurde, tik-tak-tik, grotendeels rond de middenstip, een beetje kletsend. Strikt genomen was het spel hervat, maar het kwam neer op een voetbalstaking.

Broederlijk

Langs de zijlijn stonden Bayern-voorzitter Karl-Heinz Rummenigge en Dietmar Hopp demonstratief broederlijk naast elkaar naar het vreemde schouwspel te kijken. Na het laatste fluitsignaal liepen ze samen met alle spelers in de stromende regen naar de tribunes van de Hoffenheim-fans, om hen te bedanken, niet naar die van de bezoekers uit Beieren.

Bayern-voorzitter Karl-Heinz Rummenigge (links), betuigt steun aan Dietmar Hopp . Foto Reuters

Op televisie en in de kranten barstte een storm van verontwaardiging los over het gedrag van de supporters. Over de eendrachtige manier waarop spelers en bestuurders van beide clubs daar afstand van hadden genomen, was veel tevredenheid. Rummenigge zei zich te schamen voor zijn eigen supporters, bood zijn excuses aan Hopp aan en zei: „Dit is het lelijke gezicht van het voetbal, het heel lelijke gezicht van FC Bayern.”

Maar allengs wordt ook de vraag gesteld waarom de voetbalclubs en de bond dergelijke krachtige gebaren wél maken als wordt afgegeven op een miljardair en clubbestuurder, maar niet als spelers vanaf de tribunes racistisch worden bejegend. Meet de voetbalwereld niet met twee maten? Toen onlangs de zwarte speler Jordan Torunarigha van Hertha BSC vanaf de tribune met apengeluiden werd uitgejouwd, en hij daar zichtbaar ontdaan over was, liet de scheidsrechter doorspelen.

Dietmar Hopp, een weldoener voor zijn club, wordt door supporters van sommige andere clubs al jaren overladen met hoon en haat, op spandoeken en in gezang. Als een van de vijf oprichters van het grote softwareconcern SAP hoort hij tot de rijkste mensen van Duitsland. Met honderden miljoenen steunt hij tal van sociale projecten en medische onderzoek.

Met eveneens honderden miljoenen heeft hij de kleine dorpsclub Hoffenheim, waar hij ooit zelf als jongen speelde, vanuit een regionale liga in het zuidwesten van het land opgestuwd tot in de Bundesliga. Ten koste van traditionele clubs, vinden zijn critici in fanclubs van onder meer Bayern München en Borussia Dortmund.

Dat het grote geld ook een hoofdrol speelt bij die twee clubs, met beursnotering en multinationals als sponsors, lijkt de fans niet te storen. Hopp en Hoffenheim zijn de gebeten hond. Net als RB Leipzig, de club die sinds 2009 uit het niets is opgebouwd door de firma Red Bull, de Oostenrijkse producent van het gelijknamige energiedrankje. Verbitterd zien de critici hoe buitenstaanders met veel geld, net als in andere Europese landen, zich ook in Duitsland een positie in de voetbalwereld verwerven.

Vizier

Een week eerder hadden ook supporters van Borussia Dortmund hun hoon al uitgestort over Hopp en de DFB. Op een spandoek was op het gezicht van de voetbalmecenas een cirkel met een kruis getekend, als het vizier van een geweer – een nauwelijks verholen dreigement. De Borussia-fans waren verbolgen dat de voetbalbond, vanwege eerdere acties tegen Hopp, had bepaald dat Borussia-supporters voor straf de komende twee jaar de toegang ontzegd wordt tot uitwedstrijden bij Hoffenheim. Woordbreuk, aldus de fans, want de bond had in 2017 toegezegd geen collectieve straffen te zullen opleggen voor de daden van enkelingen.

Uit solidariteit sloten supporters van andere clubs, doorgaans alles behalve vrienden van de ultra’s van Borussia, zich aan bij het protest. Bij de Berlijnse club Union bijvoorbeeld, waar zondag tijdens de wedstrijd tegen Wolfsburg ook spandoeken verschenen tegen de DFB - én tegen Hopp, opnieuw met het woord ‘hoerenzoon’ en het vizier op zijn portret getekend.

Volgens boulevardblad Bild is hiermee duidelijk dat „het voetbal, die prachtige en belangrijker pijler van onze samenleving, in een crisis verkeert. De Süddeutsche Zeitung vindt dat de harde kern van de supporters „een stemmingsdictatuur” in de stadions uitoefenen, wat mogelijk is omdat ze de afgelopen jaren van de clubs veel te veel ruimte zouden hebben gekregen.

Maar dezelfde fanclub van Bayern die zaterdag verantwoordelijk was voor de gewraakte spandoeken, Schickeria, werd in 2014 nog bekroond voor zijn grote inzet tegen discriminatie en racisme in het stadion. Het zijn politiek geëngageerde fans. Met het bestuur van Bayern kwamen ze bijvoorbeeld in conflict over het besluit van de club om een trainingskamp te houden in Qatar, ondanks de sociale misstanden in dat land. Ook hebben ze zich hard gemaakt voor eerherstel voor een voormalig voorzitter van Bayern, die door de nazi’s was afgezet.

Zowel de voetbalbond als Bayern heeft aangekondigd op basis van camerabeelden te zullen uitzoeken wie de spandoeken zaterdag omhoog hielden. „Als de daders gevonden worden, zullen we ze knalhard straffen”, aldus Rummenigge.

De spanning is daarmee voorlopig nog niet uit de lucht. Komende zaterdag staat een wedstrijd op de agenda tussen Borussia Dortmund en Borussia Mönchengladbach – beide verenigingen hebben supportersclubs die al eerder uiting hebben gegeven aan hun felle „anti-Hoppisme”, zoals een krant het uitdrukte.

De eerste test of de crisis gesust kan worden komt deze dinsdagavond, als Bayern een bekerwedstrijd speelt tegen Schalke 04.