Geen reden voor alarm, vonden de twee ziekenhuizen

Protocollen Twee ziekenhuizen hebben ic-patiënten met longklachten niet op corona getest. „Ze moeten zelf kijken wat nodig is.”

De quarantainekamer van het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis op Goeree-Overflakkee wordt maandag gereedgemaakt voor coronapatiënten
De quarantainekamer van het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis op Goeree-Overflakkee wordt maandag gereedgemaakt voor coronapatiënten Foto Robin Utrecht

Begin vorig week stuurde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een protocol naar alle ziekenhuizen, met als richtlijn patiënten eerder te testen op het nieuwe coronavirus. Maar die test werd in de dagen daarna niet uitgevoerd bij twee patiënten in het Beatrixziekenhuis in Gorinchem en het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam. Pas nadat ze waren opgenomen in het Erasmus MC bleken ze beiden besmet met het corona-virus.

De ziekenhuizen verklaarden allebei het nieuwe protocol pas vrijdag te kennen.

Een vroegere test in de twee ziekenhuizen had mogelijk problemen voorkomen. Toen bekend werd dat een week lang een patiënt met Covid-19 op de intensive care had gelegen, kondigde het Beatrixziekenhuis zondag een opname- en bezoekersstop af, het Maasstad maandag alleen een opnamestop op de intensive care. De maatregelen waren bedoeld om te kunnen nagaan of andere mensen besmet zijn. Het ziekenhuis in Gorinchem is sinds maandag deels weer open.

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) stelde vorige week dinsdag de Tweede Kamer op de hoogte van een nieuw testprotocol. Het RIVM adviseerde ziekenhuizen vanaf dat moment om alle patiënten met onverklaarbare longklachten te testen op het coronavirus. Tot dat moment was het protocol om alleen patiënten te testen die in een risicogebied waren geweest of contact hadden gehad met een besmette patiënt en bepaalde klachten hadden ontwikkeld, zoals koorts en hoesten of kortademigheid.

Het RIVM zegt het nieuwe protocol op maandag 24 februari al aan de ziekenhuizen te hebben verstuurd. Er werd toen een mail gestuurd naar alle arts-microbiologen, ook aan die van het Beatrixziekenhuis en Maasstad Ziekenhuis, zegt het RIVM. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) bevestigt desgevraagd dat de ziekenhuizen op 24 februari over het protocol zijn ingelicht.

Lees ook: op zoek naar een middel tegen Covid-19

De vrouw die in het Beatrixziekenhuis lag, kwam daar binnen met „klachten aan de luchtwegen”, genoeg voor een test onder het nieuwe protocol. Hoe het kan dat het nieuwe protocol nog niet bekend was bij het ziekenhuis kan een woordvoerder niet zeggen. „Die puzzel is nog niet rond. Wel weet ik zeker dat de artsen naar eer en geweten hebben gehandeld volgens de naar hen bekende protocollen.” De woordvoerder zegt dat het Beatrix-ziekenhuis eerst wilde afwachten of de patiënt het ‘gewone’ griepvirus had en die uitslag kwam pas vrijdag. „Je moet bedenken dat we ook een griepepidemie hebben lopen.”

Een woordvoerder van het Maasstad Ziekenhuis zegt dat de longklachten van hun patiënt tot vrijdag geen aanleiding gaven voor een test op corona. Het ziekenhuis zegt dat het onbekend was met het nieuwe protocol en dat er al positief getest was op een bacterie die een longontsteking kan veroorzaken. Daar werd de patiënt voor behandeld, tot die behandeling niet aansloeg en de patiënt naar het Erasmus MC werd doorverwezen. Pas daar werd corona ontdekt.

Het Beatrixziekenhuis zegt over het testen van de patiënten op het coronavirus contact te hebben gehad met het Erasmus MC, waar de tests worden uitgevoerd. Het Erasmus MC was niet in staat een reactie te geven.

Alle ziekenhuizen hebben volgens koepelorganisatie NVZ zelf de verantwoordelijkheid om goed op de site van het RIVM te kijken om op de hoogte te blijven van de protocollen. „Het is bij onze leden bekend dat het RIVM centraal de informatie verzorgt op hun website.”

Peilstation

Huisartsen testen op verzoek van het RIVM al een aantal weken of mensen met griepklachten corona hebben.

Lees ook: ‘De tijd van behoudend testen is voorbij’

Dit gebeurt bij ‘peilstations’ door het hele land.

Het RIVM snapt niet dat de artsen in het Beatrixziekenhuis en Maasstad Ziekenhuis vanwege de longklachten niet zelf een test hebben gevraagd; protocol of niet. „Dat is niet verboden. Ziekenhuizen moeten ook zelf kijken naar wat ze denken dat een patiënt nodig heeft.”

Het testprotocol van het RIVM is een advies aan ziekenhuizen en geen verplichting, zegt een woordvoerder van de NVZ. „Een protocol blijft een protocol. Voor ziekenhuizen geldt dat zij op basis van eigen inzicht mensen kunnen laten testen. Dat blijft een inschatting van artsen en andere professionals.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Covid-19: overdreven of onderschat?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Correctie 3 maart: In een eerdere versie van dit artikel stond dat zowel het Beatrixziekenhuis als het Maasstadziekenhuis contact hadden gehad met het Erasmus MC over het uitvoeren van een test op het coronavirus. Dit gold niet voor het Maasstadziekenhuis, dit is hierboven aangepast.