Mag de burgemeester een burger verplichten tot zelfisolatie?

Interview Advocaat Hein Kernkamp onderzocht welke maatregelen de overheid een met Covid-19 besmette burger kan opleggen. „Eigenlijk volgen mensen de instructies van de GGD gewoon op.”

Nu Covid-19 Nederland heeft bereikt, dringt de vraag zich op: moeten mensen die zijn besmet met het virus, binnen blijven? Hein Kernkamp (57) is advocaat bij Minerva in Rotterdam. Afgelopen vrijdag, een dag nadat het eerste geval van Covid-19 in Nederland werd vastgesteld, is hij gaan uitzoeken hoe het zit met de maatregelen die de overheid aan haar burgers kan opleggen. Burgemeesters kunnen mensen met Covid-19 nu op grond van de Wet publieke gezondheid verplichten om binnen te blijven.

Gaan mensen zich houden aan zo’n verplichte zelfisolatie?

„Ik denk het wel. Bij tbc bijvoorbeeld, waar elk jaar honderden gevallen van zijn, volgen mensen eigenlijk altijd gewoon de instructies van de GGD op. Daar komt geen dwang aan te pas. En de GGD houdt vervolgens toezicht.”

En als mensen zich er niet aan houden?

„Dan geeft de burgemeester een machtiging af voor gedwongen isolatie in het ziekenhuis of een andere vorm van quarantaine. Ook brengt hij de officier van justitie op de hoogte van zijn beslissing. Dat is allemaal in de wet geregeld. Waar overheidsingrijpen gevolgen heeft voor het individu moet rechterlijke toetsing mogelijk zijn. De officier van justitie bepaalt vervolgens of hij de rechter een verzoek doet tot een machtiging om de isolatie voor te zetten of het medische onderzoek. Als dat gebeurt, moet de rechter binnen drie dagen een beslissing nemen. De betrokken burger moet gehoord worden en heeft recht op een advocaat.”

En als er duizend patiënten per dag bijkomen? Of meer?

„Dan is het natuurlijk zeer de vraag of het zal lukken. Mijn vrouw is rechter en heeft regelmatig te maken met inbewaringstellingen van psychiatrische patiënten, wat hiermee vergelijkbaar is. Zij heeft deze week met haar collega’s gewerkt aan een coronaprotocol voor de rechtbanken. De wettelijke plicht om mensen te horen zal waarschijnlijk op afstand worden uitgevoerd, al is het maar omdat de rechters anders zelf de kans lopen om besmet te raken. Advocaten zullen ook niet zonder bescherming met patiënten gaan praten. Maar nogmaals, ik denk dat de meeste mensen zich gewoon aan de instructies van de GGD zullen houden, al is het maar omdat het in hun eigen belang is.”

Lees ook dit achtergrondverhaal: Op zoek naar hét middel tegen Covid-19

Wat als er te veel patiënten zijn die niet in quarantaine blijven en de wet niet meer uitvoerbaar is?

„Dan kan de minister voor Volksgezondheid in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad, zoals dat heet, besluiten om Covid-19 van lijst A af te halen, waarmee de bepalingen uit de Wet publieke gezondheid buiten werking worden gesteld en je het eigenlijk opgeeft. Je laat de ziekte zijn gang gaan. Ik verwacht niet dat Nederland dat snel zal doen, want je moet dat melden bij de WHO en je staat in je hemd. Andere landen zullen maatregelen tegen je gaan nemen: geen handel meer, geen vliegverkeer. Grensovergangen sluiten.”