Opinie

Als wij er hier maar geen last hebben, van die vluchtelingen

Erdogan zit vol in de problemen: economie, de crisis in Idlib en vluchtelingen, telt Carolien Roelants. Daarom zet hij de ‘poorten naar Europa’ open.

Dwars

Toch maar Idlib vandaag, waar Turkije, Syrië en Rusland samen een enorme slangenkuil hebben gegraven. Plus de ontmenselijking van vluchtelingen en migranten als chantagemiddel. Eigenlijk hoeven u en ik van dat laatste niet meer op te kijken; de Turkse president Erdogan beschouwt vluchtelingen al jaren als niets anders dan granaten uit zijn wapenarsenaal. Meestal dreigt hij alleen „de poorten naar Europa open te zetten”, maar dit keer voegt hij de daad bij het woord. Voor Europa op zijn beurt is vluchteling synoniem met ongewenst vreemdeling.

Ik zag op Twitter videobeelden van vluchtelingen en migranten – weinig Syriërs, aldus journalisten ter plaatse, wel Iraniërs, Afghanen, Marokkanen – die aan de grens met Griekenland door Griekse grenspolitie met traangas werden bestookt. De grenzen zijn open, zeiden de Turkse woordvoerders, verzwijgend dat de Europese potdicht bleven. Turkse zenders toonden mensen die in rubberboten richting het Griekse eiland Lesbos vertrokken. Als ze daar inderdaad aankomen zal hun situatie nauwelijks beter zijn dan in de traangaswolken aan de Griekse grens of onderaan Bulgaarse prikkeldraadhekken: jarenlang verblijf in een overbevolkt vluchtelingenkamp.

En Erdogan wéét dat natuurlijk, dat ze nergens verder dan niemandsland zullen komen. Maar hij slaat om zich heen na de dood van meer dan veertig Turkse militairen in Idlib bij een Syrische of Russische luchtaanval. Welk van de twee is niet duidelijk, maar in Idlib zelf neemt het Turkse leger in elk geval bloedig wraak op Assads manschappen. Een directe confrontatie met Poetin is immers buitengewoon gevaarlijk. Erdogan herinnert zich vast de Russische toeristen- en handelsboycot die in november 2015 volgde op het neerhalen van een Russisch gevechtsvliegtuig. En hij hoopt ongetwijfeld op een nieuwe regeling met Rusland in Idlib die Turkijes eigen Syrische rebellen in de provincie aan de macht laat en Assad weer op afstand houdt. Lees in dit verband een interview met rebellenleider Jolani – chef van het voormalige Al-Qaedafiliaal Hayat Tahrir al-Sham dat feitelijk Idlib regeert – door nota bene de keurig-institutionele International Crisis Group. In deze vier uur lange „conversatie” bezweert Jolani dat zijn organisatie geenszins Syrië wil gebruiken voor „externe operaties”, dat wil zeggen als terroristenkamp. De wereld kan Idlib hem toevertrouwen, is de boodschap. Voor zo’n regeling moet Poetin wel toelaten dat bondgenoot Assad door het Turkse leger wordt weggeslagen uit Idlib, waartoe ik hem best in staat acht. Maar bovendien moet hij zijn afkeer van al dan niet jihadistische extremisten laten varen. Ik ben benieuwd.

De dood van zoveel Turkse militairen komt voor Erdogan bovenop een verslechterende economie en de groeiende weerzin onder zijn bevolking tegen de bijna 4 miljoen Syrische vluchtelingen. En er staan nog een miljoen in Idlib onder afschuwelijke omstandigheden aan de gesloten Turkse grens. Vandaar die „open poorten” naar Europa: kijk eens, kiezersvolk van me, als Europa ons niet genoeg betaalt voor hun opvang dan stuur ik ze gewoon door.

Het machteloze Europa komt niet verder dan Erdogan te herinneren aan de vluchtelingendeal van 2016 (waarvan de mensonterende situatie op Lesbos een resultaat is). Ik zag dat de VVD zich gelukkig niet laat chanteren. „Goed dat Griekenland de migranten tegenhoudt”, twitterde Bente Becker. Als wij er maar geen last van hebben.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.