Is er nu sprake van een uitbraak? Drie vragen over coronavirus

Covid-19 Ondanks de twee Nederlanders die zijn besmet met het coronavirus, kunnen we nog niet spreken van een uitbraak.

Reizigers bij de aankomsthal van Schiphol beschermen zich tegen Covid-19.
Reizigers bij de aankomsthal van Schiphol beschermen zich tegen Covid-19. Foto Leo Vogelzang/ ANP

In Nederland is bij twee patiënten Covid-19 vastgesteld. Is er nu sprake van een uitbraak? En: is griep niet dodelijker? Drie vragen over het virus.

1 Is er nu sprake van een uitbraak in Nederland?

Nee, er is nog geen sprake van een uitbraak in Nederland. „Er zijn nu twee gevallen in Nederland vastgesteld, zegt woordvoerder Harald Wychgel van het RIVM. „Dat noemen we een introductie”, legt hij uit. „Stel dat die twee mensen al anderen in hun directe omgeving hebben besmet, dan spreken we van secundaire transmissie. Pas als het virus zich nóg verder gaat verspreiden, zou je kunnen spreken van een uitbraak.” In dat stadium zijn we nog lang niet – ten minste, voor zover we weten.

De Tilburgse en de Amsterdamse patiënt zijn beiden zelf onlangs in Italië geweest; beiden zijn hier dus ‘patiënt nul’. In Italië is ‘patiënt nul’ nog steeds niet bekend en zijn er meerdere infectiehaarden; daar kun je dus wel van een uitbraak spreken.

Wychgel: „Als wij het in Nederland goed aanpakken, dan kunnen we een uitbraak voorkomen.” Met goed aanpakken bedoelt hij: heel precies traceren met wie de ‘patiënten nul’ in aanraking zijn geweest sinds ze ziekteverschijnselen zijn gaan vertonen. Die mensen moeten dan hun gezondheid nauwlettend in de gaten houden, twee keer per dag contact opnemen met de GGD, en zich direct melden zodra ze koorts krijgen of gaan niezen of hoesten.

2 Ligt het sterftepercentage bij griep hoger dan bij corona?

In Nederland worden jaarlijks circa 400.000 mensen ziek van de gewone griep. Die griep eist volgens het CBS bij ons jaarlijks gemiddeld zo’n 2.000 levens, met uitschieters naar 9.400 griepdoden in 2017/2018 en nul griepdoden in 2013/2014, toen we nauwelijks een griepseizoen hadden. Daarmee komt het gemiddelde sterftepercentage uit op rond de 0,5 procent. Veruit de meeste griepdoden zijn ouderen van boven de 60 jaar.

Bij het nieuwe coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt ligt het sterftepercentage hoger. Het werd aanvankelijk geschat op rond de 2 procent, maar nu er meer statistieken bekend zijn, zou dat cijfer naar boven bijgesteld kunnen worden. Er zijn nu 83.310 bekende ziektegevallen en 2.858 sterfgevallen. Dat zou een sterftepercentage betekenen van 3,4 procent.

3 Waarom laten we het virus niet gewoon woeden?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het RIVM gaan er nog altijd van uit dat het virus te stoppen is. Containment, oftewel volledige inperking, is volgens deze organisaties nog steeds een reële optie.

Dat concluderen ze onder meer omdat het tempo waarin er nieuwe besmettingen bij komen, in China nu omlaag gaat, aldus het RIVM. Dat is een goed teken. „In Italië is dat nog niet het geval, maar ook daar is het goed mogelijk dat het virus nog te stoppen is.”

Er bestaat een kans dat het aantal besmettingen toch blijft oplopen. Dan kan de WHO de volgende fase aankondigen: grootschalige quarantaines opheffen, het leven zijn normale gang laten hervatten, en vooral investeren in goede gezondheidsvoorlichting (handen wassen, in de elleboog niezen) en zorg aan patiënten, met name ouderen en mensen met een slechte gezondheid. Hoe groot de kans is dat we in die fase terechtkomen, en wanneer dan, durft het RIVM niet te zeggen.