Opinie

De regering-Modi sanctioneert een etnische zuivering in slow motion

India

Commentaar

Voor wie de ontwikkelingen in India niet of nauwelijks volgt zullen nieuwsberichten over onlusten in het Aziatische land wellicht een déjà vu-gevoel opwekken. Godsdiensttwisten tussen hindoes en moslims, wat is nieuw, is de voor de hand liggende cynische reactie. Maar de bloedige rellen die zich de afgelopen week in New Delhi hebben afgespeeld behoren niet tot de permanente spanningen tussen de twee grootste religieuze groepen die incidenteel tot een gewelddadige uitbarsting komen.

De geweldsgolf die zondag in New Delhi losbarstte, is met minstens 37 doden en honderden gewonden uitgegroeid tot één van de bloedigste rellen in de Indiase hoofdstad van de afgelopen decennia. Directe aanleiding is een nieuwe omstreden burgerschapswet, die immigranten uit buurlanden Bangladesh, Afghanistan en Pakistan versneld aanspraak geeft op het staatsburgerschap op basis van hun religie. Alleen minderheden komen daarvoor in aanmerking; moslims zijn daarbij uitgesloten.

De controversiële burgerschapswet van premier Narendra Modi’s hindoe-nationalistische Bharatiya Janata Partij (BJP) heeft mogelijk ook gevolgen voor miljoenen Indiase moslims, wanneer de partij haar plan doorzet om een ingewikkeld registratiestelsel door te voeren waarbij mensen hun geboorteplaats moeten kunnen bewijzen.

Veel moslims in India vrezen daarom door de nieuwe wet hun nationaliteit te verliezen en in hun eigen land India tot rechteloze bijwoners te worden gedegradeerd.

Lees ook deze reportage: ‘Alle moslims in Maujpur zijn bang’

De wet staat niet op zichzelf. Sinds het aantreden van premier Modi neemt de Indiase regering steeds nadrukkelijker afstand van de grondbeginselen zoals die door de Indiase founding fathers Mahatma Gandhi en Jawaharlal Nehru in 1947 in de Grondwet werden vastgelegd. In tegenstelling tot de islamitische republiek Pakistan ging India uit van religieuze verscheidenheid en werden de rechten van de grote moslimminderheid gewaarborgd. Het is de rechts-nationalistische BJP, die naar een hindoeïstische etnostaat streeft, altijd een doorn in het oog geweest. Samen met de extreem-rechtse Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), de bakermat van de BJP waarvan de leden als knokploegen van de partij fungeren, probeert de regering-Modi daar verandering in te brengen.

De giftige nationalistische retoriek krijgt nu een praktische uitwerking. Narendra Modi komt zelf voort uit de RSS, en is medeverantwoordelijk voor het succes van de expansie van de beweging. Met de BJP aan de macht krijgt de onversneden Blut und Boden-ideologie van de RSS politieke slagkracht. De loyaliteit van tweehonderd miljoen moslims in India (daarmee het op twee na grootste islamitische land ter wereld) wordt nu ook in de hoogste regionen ter discussie gesteld, het idee van een vijfde colonne versterkt. Modi, die zelf als deelstaatpremier in Gujarat een dubieuze rol speelde in antimoslim-rellen in 2002 (duizend doden), weigert pogroms tegen de islamitische minderheid te veroordelen en geeft zo stilzwijgend zijn goedkeuring aan lynchpartijen en andere haatmisdrijven.

Lees ook: Moslims vrezen onder Modi hun plek in India te verliezen

Ondertussen gaan ook de mensenrechtenschendingen in de betwiste regio Kashmir door. De omstreden opheffing van autonomie in augustus 2019 van de vooral door moslims bewoonde deelstaat, en daarmee afschaffing van de autonome status, werd door de BJP beschouwd als een correctie van een „historische fout”. Inwoners van het gebied lijden sindsdien onder een zware militaire bezetting. Maanden later gelden nog altijd restricties voor het internet en zitten lokale politici nog altijd in detentie. Mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch maken zich ernstige zorgen na berichten over preventieve massadetenties en martelpraktijken in gevangenissen.

In internationaal verband lijkt er voor premier Modi en zijn regering verder weinig aan de hand. De autoritaire wind die in de rest van de BRIC-landen waait is voor Modi een duw in de rug. Voor het vrije Westen gaan de handelsrelaties (niet in de laatste plaats de lucratieve wapendeals) voor. Een mogendheid als India, de vijfde economie van de wereld, kun je daarom beter niet voor het hoofd stoten. Dat India voor de meeste westerlingen geldt als een ver-van-hun-bed-show geeft de BJP genoeg speelruimte. Modi maakt optimaal gebruik van deze onverschilligheid. Een etnische zuivering in slow motion is daarmee het angstaanjagende toekomstbeeld.

Een eerdere versie bevat een aantal feitelijke onjuistheden. Er stond ten onrechte dat het registratiestelsel recent is ingevoerd. Abusievelijk werd geschreven dat RSS een schaduwbeweging is van BJP; BJP komt voort uit RSS. ‘Annexatie’ is vervangen door ‘opheffing van autonomie’. En ‘mondjesmaat contact met de buitenwereld’ door ‘restricties voor het internet’.