Reportage

Strijd tussen Syrië en Turkije om Idlib escaleert

Grensconflict De luchtaanval van Syrië lijkt een signaal aan Turkije: tot hier en niet verder. Turkse artillerie schiet nu permanent richting Syrië.

Door Turkije gesteunde Syrische strijders in de plaats Saraqib, in het oosten van de Syrische provincie Idlib.
Door Turkije gesteunde Syrische strijders in de plaats Saraqib, in het oosten van de Syrische provincie Idlib. Foto Abdulaziz Ketaz/AFP

Voor het ziekenhuis in Reyhanli hebben zich woensdagnacht honderden woedende mensen verzameld om bloed te doneren nadat zeker drieëndertig Turkse militairen zijn gedood bij een bombardement in de Noord-Syrische provincie Idlib. Het zijn voornamelijk jonge mannen die op hoge toon verhaal komen halen bij de tientallen politieagenten en militairen die rond het ziekenhuis op de been zijn. Op de parkeerplaats staan pantserwagens en politieauto’s met zwaailichten aan.

Sommige mensen willen naar binnen om met eigen ogen te zien wat er is gebeurd. De politie heeft grote moeite om de menigte tegen te houden. Twee mannen op een brommer raken bijna slaags met de agenten. Dan komt er een oude vrouw aangelopen, die huilend vraagt of haar zoon onder de doden of gewonden is. Een officier probeert haar te kalmeren. Hij zegt dat de gewonden in het ziekenhuis allen buiten levensgevaar zijn.

‘Zelfs nu kunnen we de waarheid niet vertellen’

De dode en gewonde militairen worden van Idlib naar ziekenhuizen in Reyhanli of verder richting de provinciehoofdstad Antakya gebracht. Op de weg tussen Reyhanli en Antakya rijden ambulances en lijkwagens met groene zwaailichten op hoge snelheid af en aan. Elke keer als er een er ambulance stopt voor het ziekenhuis in Reyhanli scanderen mensen: „Allahu akbar.”

„We kwamen bloed doneren, maar ze zeiden dat het niet nodig was en stuurden ons weg”, zegt een vrouw uit Reyhanli voor het ziekenhuis. Ze wil niet met haar naam in de krant. Door bloed te doneren tonen Turken hun vaderlandsliefde en solidariteit.

Eerder op de avond zag de vrouw een militair die enkele omgekomen strijdmakkers het ziekenhuis binnendroeg. „Toen hij weer naar buiten kwam gelopen, huilde hij. ‘Zuster, het is heel erg. Hun lichamen waren helemaal verkoold’, zei hij. Meer wilde hij niet kwijt.” De vrouw is een lokale journalist, maar is bang om iets met de informatie te doen. „Zelfs nu kunnen we de waarheid niet vertellen. Schrijf jij het maar op.”

Het bombardement is een gevaarlijke escalatie van de strijd in Idlib, waar Syrische rebellen met Turkse steun net enkele stadjes hebben heroverd op het Syrische leger. De luchtaanval lijkt een signaal: tot hier en niet verder. Onduidelijk is of het regime of Rusland verantwoordelijk was. Maar vrijdagochtend zei minister van Defensie Hulusi Akar dat de coördinaten van de Turkse troepen waren doorgegeven aan Rusland en dat ook ambulances zijn geraakt.

Lees ook: Zeker 29 Turkse militairen omgekomen bij luchtaanval in Syrië

Twitter, Facebook en WhatsApp zijn geblokkeerd in Hatay, waardoor het gonst van de geruchten. Mensen zijn aangewezen op Turkse nieuwszenders, die slechts de weinige informatie herhalen die de autoriteiten hebben gedeeld. Er worden telkens dezelfde beelden herhaald, die zouden tonen hoe doelen van het Syrische leger wordt geraakt bij vergeldingsacties van het Turkse leger.

Niemand op straat

Een muhtar (traditionele buurtleider) in een grensdistrict van Hatay vertelt aan de telefoon dat Turkse artillerie constant richting Syrië schiet en dat het leger extra materieel en manschappen naar Idlib stuurt. In de grensgebieden is niemand op straat. Syrische vluchtelingen hebben te horen gekregen dat ze binnen moeten blijven. Hulporganisaties hebben projecten opgeschort.

De Turkse politie, kustwacht en douane zouden het bevel hebben gekregen om een mogelijke toestroom van Syrische vluchtelingen naar Europa niet tegen te houden, aldus persbureau Reuters op basis van een anonieme Turkse functionaris. „We zijn niet langer in de positie om vluchtelingen tegen te houden”, verklaarde een woordvoerder van de regerende AKP later. Dit lijkt een manier om druk te zetten op Europese landen en hun steun te krijgen.

Sommige Syriërs zien het als een kans om in Europa te komen. In Istanbul werden bussen gecharterd om mensen naar de Griekse grens te brengen. Onder Syriërs gaan geruchten dat de Turkse toeschietelijkheid van korte duur zal zijn en dat de grens snel gesloten wordt.