Derde Nederlander krijgt ‘X’ in paspoort

Intersekse Voor een geslachtsaanpassing in het paspoort is nu nog een rechter nodig. Yara Jaidy van Essen (49) hoopt dat een rechterlijke uitspraak eraan bijdraagt dat dat straks niet meer nodig is.
Leonne Zeegers kreeg als eerste volwassen Nederlander een paspoort zonder geslachtsaanduiding in 2018.
Leonne Zeegers kreeg als eerste volwassen Nederlander een paspoort zonder geslachtsaanduiding in 2018. Foto Bas Czerwinski/ANP

Een derde persoon in Nederland krijgt een ‘X’ in plaats van een ‘M’ of ‘V’ in het paspoort. Dat heeft de rechtbank Midden-Nederland eerder deze maand bepaald, blijkt uit een vorige week gepubliceerde uitspraak. Het aanpassen van het geregistreerde geslacht in het paspoort kan alleen via een gang naar de rechter.

Yara Jaidy van Essen (49) is nu de tweede intersekse persoon met een X in het paspoort. Ze heeft zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. De rechtbank vond het recht op zelfbeschikking en autonomie zwaarder wegen dan het maatschappelijk belang. De gemeente Veenendaal, waar Van Essen is geboren, ging niet in hoger beroep.

In 2018 maakte een rechter dezelfde afweging in de zaak van Leonne Zeegers, die als eerste intersekse Nederlander een X in het paspoort kreeg. De toen 19-jarige Nanoah Struik was vorig jaar zomer de tweede persoon die een X mocht, maar op basis van genderidentiteit in plaats van op basis van fysieke kenmerken. Zeegers en Struik noemen zich beiden non-binair: ze voelen zich geen man of vrouw.

Lees ook het interview: Leonne (57) is geen hij, geen zij, maar allebei

Naar schatting zijn er 80.000 intersekse personen in Nederland, volgens het SCP in een verkennend rapport uit 2014. Van Essen hoopt dat de uitspraak eraan bijdraagt aan het besef dat er meer is tussen man en vrouw, „ook gerechtelijk”: „zodat je in de toekomst niet meer naar de rechter hoeft”.

Vlinder

„Hiermee is de cirkel is rond”, zegt Van Essen over de uitspraak. Ze voelt zich „iets meer” vrouw dan man en geeft daarom de voorkeur aan de persoonlijke voornaamwoorden ‘zij’ en ‘haar’. Haar nieuwe paspoort kan ze later dit jaar in haar woonplaats Apeldoorn ophalen. In dezelfde zitting bij de rechtbank werd besloten dat ze haar naam mocht aanpassen. ‘Yara’ is Arabisch voor vlinder, haar lievelingsdier, ‘Jaidy’ een genderneutrale naam, die ‘dankbaar’ betekent.