Bij wie kan de man terecht na een miskraam?

Miskramen Bij een miskraam kunnen mannen vaak moeilijk hun emoties kwijt. „Ik had niet door dat ik de angst om nooit vader te worden wegdrukte.”

Illustratie Mikko Kuiper

Het bloedspoor op het zeil in de gang ziet hij nog altijd voor zich. „Dat beeld raak ik niet meer kwijt”, vertelt Arjan Biemans (51) uit Utrecht. Zijn vrouw was in verwachting van hun derde kind toen ze eind oktober 2016 na 11 weken een miskraam kreeg. „Ik was in verwarring: wat is dit, wat gebeurt er?” Ondanks de schok die hij zelf voelde, dacht Biemans op dat moment vooral: wat heeft zij nu nodig?

„Ik wilde ook sterk blijven voor mijn vrouw”, zegt Marijn Mennes (36) uit Bussum. Zijn vrouw kreeg op Eerste Kerstdag 2017 na negen weken zwangerschap een miskraam. Het was de tweede miskraam in korte tijd. „Mijn meisje zat er helemaal doorheen, ik had haar nog nooit zo verdrietig gezien.”

De miskraam leek op wat Mennes zich bij de bevalling had voorgesteld. Zijn vrouw verloor ontzettend veel bloed, trok wit weg en had zo veel pijn dat ze niet meer reageerde op wat hij zei. „Ik was behoorlijk in paniek.” Maar hij vond „het belangrijkste dat zij er goed doorheen kwam. Dat ik haar steunde, zo goed als ik kon. Een soort crisismanagement.”

Het is logisch dat mannen zich bij een miskraam in eerste instantie op hun vrouw richten, zegt Miriam van Kreij van Miskraambegeleiding Nederland. Ze begeleidt ouders, geeft nascholing aan verloskundigen en leidt coaches op die mensen bijstaan na een miskraam. Bijna één op de vier vrouwen krijgt een miskraam. Iémand in huis moet overeind blijven, zeker als de miskraam aan de gang is, zegt ze. Maar daarna moet volgens haar de man ook stilstaan bij zijn eigen gevoel en erover praten. „Doet hij dat niet, dan ontzegt hij zichzelf steun. Een miskraam kan ook op de man een behoorlijke impact hebben.”

Mannen die bij Van Kreij aankloppen doen dat vrijwel altijd samen met hun vrouw. „Omdat ze het voor haar lichter willen maken. Tijdens de begeleiding merken ze dan vaak pas dat ze er zelf ook mee zitten.” Mannen kunnen net zo goed als vrouwen verlangen naar de komst van een kind, vertelt ze. „En als dat niet doorgaat, valt hun dat soms zwaar. Vooral als ze zich zorgen maken over of het ooit wél lukt.”

Daarover praten kan lastig zijn voor mannen. Van Kreij: „Ze kunnen het gevoel hebben dat ze hebben gefaald. Het tast hun gevoel van mannelijkheid aan.” Het is ook een intiem onderwerp, „als je erover begint, laat je blijken dat je graag een kind wilt. Dat wil niet iedereen delen.”

Wat rot voor jullie. Hoe is het met Ajax?’, dat was zo ongeveer de reactie

Pieter Hemels (53)

En het is geen onderwerp waar je zo maar over begint, zegt ze. „Maar afwachten tot het juiste moment heeft geen zin. Dat komt nooit.”

Ander perspectief

Na de miskraam wist Mennes niet bij wie hij terechtkon. „Ik miste een mannelijk rolmodel, een man die precies wist wat ik had meegemaakt. Maar ik had er nog nooit een van mijn vrienden over gehoord.” Hij praatte er natuurlijk wel met zijn vrouw over, zegt hij. „Maar zij kan zich nooit helemaal in mij verplaatsen.” Van Kreij beaamt: „ Alleen een andere man kan het perspectief van een man bieden.”

Lees ook: Mannen zitten soms vast in hun verdriet

Ook Biemans had behoefte aan een gesprek met een man. Vlak na de miskraam ging hij voor vijf dagen naar een buitenlands congres. Het viel hem zwaar om niet bij zijn vrouw te zijn. „Ik luchtte mijn hart bij twee mannen die ik al jaren kende van zulke bijeenkomsten. Ze boden echt een luisterend oor. Het was fijn, en hard nodig, om het even te kunnen delen.” Op het congres kreeg hij ook steun van een vriendin „Maar ik had toch meer aan de gesprekken met die mannen. Dat voelde dichter bij mezelf.”

Met zijn vrienden sprak Biemans pas later over de miskraam. „Toen kwam ik erachter dat sommigen van hen hetzelfde hadden meegemaakt.”

„Eigenlijk krankzinnig”, zegt Pieter Hemels (53) uit Amsterdam. „Een miskraam komt ongelooflijk vaak voor. Maar we doen net alsof het niet bestaat.” Zijn vrouw kreeg vier miskramen voordat hun kinderen (nu 23, 19 en 17) werden geboren. „‘Wat ontzettend rot voor jullie. Hoe is het met Ajax?’, dat was zo ongeveer de reactie als ik erover begon bij mijn vrienden”, vertelt hij. Er is volgens hem in al die jaren nog niet zoveel veranderd. Als hij zich voorstelt aan mensen die hij nog niet kent, zegt hij soms dat hij vader is van drie óf van zeven kinderen, „afhankelijk van hoe je telt”. Als dan de vraag komt hoe dat precies zit, licht hij het toe. „Geen man die daarop ingaat.”

Volgens Van Kreij van Miskraambegeleiding Nederland vragen vrienden en collega’s na een miskraam aan een man vaak wel: ‘Hoe is het met haar?’, maar niet: ‘Hoe is het eigenlijk voor jou?’ „Dat maakt dat je als man vrij stevig in je schoenen moet staan. Haar advies: „Vertel dat de miskraam meer indruk op je heeft gemaakt dan gedacht.” Dan nog kan het lastig zijn, vervolgt ze. „Bijvoorbeeld als je heel rationele reacties krijgt. Je hoeft anderen niet te overtuigen. Maar erken wel voor jezelf hoe het voor jou is. Ga je gevoel niet bagatelliseren.”

Mannengroep

Die ene keer dat Marijn Mennes een man trof die ook een miskraam had meegemaakt, bleef het gesprek oppervlakkig. „Ik wist zelf ook niet goed hoe ik over mijn gevoelens moest praten. „Positief blijven was mijn motto.” Na nog twee miskramen lukte dat niet meer. In juli 2019 kreeg hij een burn-out. „Ik kon nog net de vaatwasser opendoen.” Hij had de situatie eerder serieus moeten nemen, zegt hij nu, nadat hij hulp kreeg van een maatschappelijk werker en een psycholoog. „Ik had niet door dat ik het verdriet om de kindjes, maar ook de angst om nooit vader te worden, wegdrukte.”

Van Kreij zegt dat ook mannen welkom zijn bij haar opleiding tot coach, maar tot nu toe hebben zich alleen vrouwen gemeld. Er is voor zover zij weet geen opleiding speciaal voor mannen en dat hoeft volgens haar ook niet. „Mannen kunnen met hun partner of alleen heel goed terecht bij een vrouwelijke coach. Als iemand een mannelijk perspectief nodig heeft, verwijs ik ook wel eens door naar een mannelijke coach.”

Biemans bezoekt bijeenkomsten van een ‘mannengroep’, een initiatief van een therapeut in Amersfoort, waar mannen kunnen praten over hoe ze zich voelen en wat er speelt. Dat is in het normale contact met vrienden niet gebruikelijk, zegt hij. „Als je iets deelt over waar je mee zit, ontstaat er misschien een ongemakkelijke situatie, of de ander denkt dat hij er iets mee moet. Terwijl het belangrijkste is om uit te spreken wat er speelt.”

Lees ook het interview met psychiater Odette de Theije: ‘Rouw is de achterkant van liefde’

Toen hij twee maanden thuis zat, besloot ook Mennes dat het tijd was voor meer openheid. Hij zette zijn verhaal op Instagram. Hij voelde zich kwetsbaar, „alsof ik in mijn blote billen moest gaan staan om er aandacht voor te mogen vragen”. Hij richtte ‘NotYetDads’ op, een online platform voor mannen die worstelen of hebben geworsteld met vader worden. Daar deelt hij zijn persoonlijke verhalen. Wekelijks krijgt hij „heel aanmoedigende reacties”. Hij is blij dat hij deze stap heeft gezet. „Ik laat andere mannen zien dat het oké is om verdriet te hebben van een miskraam en daarover te praten.”