Rijden over stiltestrand kan rekenen op woede van natuurliefhebbers

Grand Prix Zandvoort Dit voorjaar mogen raceteams het eerste strandreservaat van het land doorkruisen. Het debat laait op, juridische stappen dreigen.

Deelnemers aan de Grand Prix van Zandvoort mogen begin mei over het stiltegebied tussen Noordwijk en Zandvoort rijden.
Deelnemers aan de Grand Prix van Zandvoort mogen begin mei over het stiltegebied tussen Noordwijk en Zandvoort rijden. Foto’s Niels Blekemolen/Arjen Schreuder

„Volslagen idioot.” Natuurliefhebber Leo Schaap heeft weinig begrip voor deelnemers aan de Grand Prix van Zandvoort die begin mei over het strand willen rijden. Dwars door het vorig jaar geopende ‘strandreservaat’, waarvoor Schaap jaren heeft gestreden. „Waarom gaan ze niet met de bus, zoals de koninklijke familie ook doet, of het Nederlands voetbalelftal?”

Druk is het niet in Noordvoort, het betreffende stiltegebied tussen Noordwijk en Zandvoort, drie kilometer lang, begrensd door een rij houten palen en enkele bordjes die de passant verleiden een wandelpad in de duinen te kiezen en de natuur te sparen. Een zeehond ligt voor de branding, gadegeslagen door een mountainbiker die op zijn beurt wordt aangesproken door een handhavingsambtenaar van de gemeente Noordwijk. Hij mag hier niet fietsen.

Over dit strand kunnen dit voorjaar vier dagen achter elkaar twee keer per dag maximaal tien auto’s rijden tussen Noordwijk en Zandvoort. Passagiers zijn Formule 1-teams die in luxe hotels in Noordwijk logeren en per se op tijd op het circuit van Zandvoort moeten zijn. „Het zijn mecaniciens die niet gemist kunnen worden. Ik zou niet zo snel een band kunnen verwisselen”, zegt VVD-wethouder Ellen Verheij van Zandvoort.

De gemeenteraad besloot deze week een ontheffing te verlenen. Noordwijk ging eerder akkoord. Het strand is weliswaar „niet bedoeld als verbindingsweg”, schreef het Noordwijkse college eerder aan de raad. Maar een uitzondering is op z’n plaats, om „verkeersonveilige situaties en verstoring van de openbare orde” op het wegennet te voorkomen.

Voorwaarden

Noordwijk heeft aan de ontheffing wel strenge voorwaarden verbonden. Immers: „Het is de bedoeling dat het strand ter plaatse een oase van rust wordt voor zeehonden en vele soorten vogels.” Er mag louter met elektrische Porsches en Audi’s worden gereden. Bij laag water. In colonne „op geordende en compacte wijze”. Op gepaste afstand van zeehonden. Niet harder dan dertig kilometer per uur en ter hoogte van het reservaat niet harder „dan de minimaal benodigde snelheid om vastrijden in het zand te voorkomen”. Overigens moet aan Noordvoort geen al te grote waarde worden toegekend, menen woordvoerders van de gemeente Noordwijk. „Mensen hebben de indruk dat hier een geweldige mini-Waddenzee ligt. Het is niet meer dan een rustgebied voor vogels en zeehonden.”

Of er daadwerkelijk zal worden gereden, is nog twijfelachtig. De gemeente Zandvoort heeft deze week een belangrijke voorwaarde genoemd: er komt alléén toestemming als vervoer door de lucht of over de weg „geen optie is”. Bijvoorbeeld door weeromstandigheden. Wethouder Verheij: „Raceteams zijn gewend zich per helikopter te verplaatsen. De kans is dus groot dat er helemaal niet over het strand zal worden gereden.”

Inmiddels is de discussie niet meer te stoppen. Leo Schaap, voorzitter van de projectgroep Noordvoort waarin onder meer gemeenten, natuurorganisaties, het waterschap en Rijkswaterstaat zitting hadden, sluit juridische stappen niet uit. „Het effect van dit besluit is dat er een glijdende schaal ontstaat.”

Lees ook Bontbekplevier vecht voor ruimte

Nood aan de man

Vorig jaar zijn óók ontheffingen verleend voor wedstrijden mountainbiken, hardlopen, kitesurfen en wandeltochten op het strand. Duizenden deelnemers worden bij zulke wedstrijden begeleid door auto’s. Schaap: „Dat zijn verstoringen. En die gaan ten koste van grote sterns, visdieven, broedvogels in de zeereep en zeehonden.” Als de nood aan de man komt, en teams zouden van de ontheffing gebruik willen maken, dan zijn er altijd nog activisten die dat onmogelijk willen maken.

Koen Zonneveld (66) uit Noordwijkerhout wil een „strandblokkade” opzetten in de vorm van een „menselijke keten”. Enkele tientallen mensen hebben zich aangemeld. Zonneveld: „Ik ben een hardloper en ren bij het reservaat de duinen in, om de natuur niet te storen. Heel veel mensen vinden het absurd dat er mag worden gereden. Je schept een precedent. De drempel voor andere evenementen wordt nog lager. Vorig jaar waren de gemeenten nog trots op wat zij het eerste strandreservaat van Nederland noemden, en nu zeggen ze dat het gebied geen officiële natuurstatus heeft.” Het gebied maakt inderdaad geen deel uit van een nationaal park of van een Europees beschermd gebied. Zonneveld: „De gemeenten doen zich graag groen voor, maar in werkelijkheid kiezen ze voor het geld.” Inmiddels is er ook een petitie tegen de strandritten, meer dan veertigduizend keer getekend.

Lees ook: Goudkoorts in Zandvoort: wat is je huis waard tijdens de Formule 1?

Wandelaars met honden op het strand reageren wisselend op het toestaan van auto’s; de een vindt het „onzin”, de ander roept lachend „dat het strand nu eenmaal de kortste route naar Zandvoort” is. Bedrijfsleider Rob Lammers van strandrestaurant Nederzandt denkt lang na voor hij zijn mening geeft. Dan zegt hij: „Mensen hebben zo snel een mening zonder dat ze weten wat er precies speelt. Ik vertrouw erop dat er goede besluiten worden genomen, door deskundige mensen.”

En om nu zo’n groots spektakel in de war te schoppen door bijvoorbeeld een blokkade van het strand? „Het zou toch wel heel merkwaardig zijn als Nederland het enige land ter wereld is waar, om dit soort redenen, een Grand Prix niet kan doorgaan.”