Interpunctie? BOEIUH! Ouders en jongeren storen zich aan elkaars app-taal

Etiquette Jongeren en hun ouders ergeren zich vaak aan elkaars app-taal: snappy versus correct. „’Ok’ komt echt boos over.”

Illustratie NRC

Isha van Kalken (15) uit Amsterdam appte haar moeder dat ze een negen had voor Engels. „Goed zo ”, kreeg ze na een kwartier terug. Haar moeder had al die tijd nodig gehad om dat hartje te vinden, denkt ze. Ze vond de reactie een beetje teleurstellend: „Zo’n goed cijfer, hallo… Dat verdient heel veel hoofdletters, en minstens twee emoji.”

Cijfers doorgeven, laten weten of je thuis eet, afstemmen wie de hond uitlaat: ouders en kinderen appen over van alles. In 2019 wisselde 93 procent van de Nederlanders tussen 35 en 55 jaar tekstberichten uit, blijkt uit cijfers van het CBS. Van de 12- tot 18-jarigen appte 92 procent. De manier waarop verschilt nogal. Volgens de jongeren houden ouders zich niet aan de etiquette, die volgens hen vereist dat appen snel, expressief en informeel is. Ouders vinden interpunctie en grammatica belangrijker, zonder door te hebben dat ze daarmee overkomen als een robot.

Appen is voor de jeugd een alternatief voor bellen, zegt taalonderzoeker Lieke Verheijen. Zij deed aan de Radboud Universiteit Nijmegen onderzoek naar WhatsApp-taal. Korte, snelle teksten vliegen heen en weer, zegt ze. „En aangezien de automatisch aanwezige toon en kleur van het gesproken woord ontbreken, hebben de jonge WhatsApp-gebruikers daar hun eigen middelen voor gecreëerd.”

Bijvoorbeeld door hoofdletters te gebruiken (‘IK KOM ER NU AAN’) of door letters te herhalen (‘Jaaa, wat goeeeeddd’). Die afwijkingen zijn zo gangbaar dat je al snel bot overkomt als je ze níét gebruikt, zegt Verheijen. Dat beaamt de 15-jarige Delila Vermeulen uit Capelle aan den IJssel: „Als een vriendin ‘yes’ stuurt in plaats van ‘yesss’, denk ik al snel dat er iets aan de hand is.”

Vandaar dat ouders op hun kinderen nogal eens „chagrijnig” of „droog” overkomen. Zoals de vader van de 17-jarige Gaia Veling uit Hoorn, die geregeld ‘ok’ appt. „Dat komt echt boos over.” Dat vindt Delila Vermeulen ook, die zelf meestal voor ‘oki’ gaat: „dat is nog wat aardiger dan ‘oké’.”

Lees ook: Hoe heurt het eigenlijk in de WhatsApp-groep?

Dat WhatsApp een informeel medium is proberen jongeren volgens Verheijen over te brengen door woorden te verbasteren (‘helaasj’ of ‘boeiuh’), maar ook door het achterwege laten van interpunctie. Vooral een bericht eindigen met een punt hoort écht niet op WhatsApp, vindt Kate Jones (14) uit Leiden. „Het klinkt veel te formeel en het voegt het niets toe: dat je op verzenden hebt gedrukt geeft al aan dat de zin klaar is.”

Rare afkortingen

Jones vindt dat haar moeder serieus overkomt, met al die punten en komma’s op de juiste plek. Die moeder is Marije van Straalen (43), en zij ergert zich juist dood aan dat „interpunctieloze gebeuren” van haar twee tienerdochters. „Het staat slordig en bovendien moet ik het een paar keer lezen voordat ik er iets van snap. En dan heb ik het nog niet eens over al die rare afkortingen.”

Die ‘rare afkortingen’ zijn er niet voor niets. Want naast expressief en informeel moet het appen zo snel mogelijk, zegt Tim Hamerling (17) uit Leiden. ‘Wann’ in plaats van ‘wanneer’, ‘gwn’ is ‘gewoon’ en ‘idk’ betekent ‘I don’t know’.

Lees ook: We zitten opgesloten in de wurggreep van WhatsApp

„Kinderen gebruiken die app 24/7 en verwachten meteen een antwoord”, zegt Isha van Kalkens moeder Saskia Smith (50). „Ik heb niet zo’n haast en let er liever op dat de spelling klopt.” Etiquette of niet, zij verwacht dit ook van haar dochter. Als die haar iets vraagt via de app met een spelfout, krijgt ze pas antwoord nadat ze het verbeterd heeft. „Ze kan het best, het komt echt door snelheid en luiheid.”

Slordiger en informeler

Ouderen hanteren een andere etiquette omdat ze WhatsApp als een ander soort medium zien, zegt etiquette-expert Beatrijs Ritsema – meer als een brief of e-mail. En bij het geschreven woord moeten de grammatica en interpunctie kloppen.

Dat ouders uit het „e-mailtijdperk” komen, verklaart volgens taalonderzoeker Verheijen ook het verschil in lengte van de berichten. Jongeren versturen hun boodschap in stukjes, ouderen hebben de neiging om alles in één lang bericht te zetten. Zoals Smith, die een „hele bijbel in één bericht schrijft”, zegt haar dochter. Daar kan de moeder van Kate en Gina Jones ook wat van. Gina (11): „Dan denk ik: moet ik dat helemaal gaan lezen?”

Wie heeft er gelijk? Ritsema: „Er is geen ivoren toren waarin een instantie bepaalt ‘hoe het moet’. De etiquette wordt bepaald door de meerderheid.” Dat waren ooit de jongeren, maar inmiddels gebruikt iedereen WhatsApp. Ritsema denkt dat ouderen zich eerder de etiquette van de jongeren eigen zullen maken dan andersom. Hoe vaker ouderen appen, denkt zij, hoe slordiger en informeler ze dat zullen doen. Verheijen: „Jongeren zijn met sociale media opgegroeid, en hebben er meer gevoel voor. De oudere generatie heeft wat te leren, wat digi-taal betreft.”

Lees ook: Iedereen spreekt toch emoji?

Tot die tijd kan het geen kwaad een beetje rekening met elkaar te houden. Zo appt Gaia Veling haar moeder ‘oh, wat leuk’ in plaats van ‘OMG SUPER LEUK’ en is Tim Hamerling zich ervan bewust dat de ‘ok’ van zijn ouders iets anders betekent dan de ‘ok’ van een leeftijdsgenoot.

Aanpassen kan ook averechts werken. Marije van Straalen: „Ik gebruikte laatst het woordje skeer (jeugdtaal voor ‘armoedig’). In plaats van onder de indruk te zijn, kwamen de kinderen niet meer bij.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.