Jo Duck/ Sarah Wijzenbeek

Interview

Indiepop en nieuwe opera van Michel van der Aa over ‘oneindigheid’

Michel van der Aa Dat componist Michel van der Aa met liefde een vleug pop door zijn noten mengt, is bekend. Toch is zijn jongste geestesvrucht een verrassing: vandaag verschijnt zijn indiepop-album Time Falling, op cd én vinyl.

Een opera met een techno-aria. Een Vioolconcert dat in de slotminuten voortstuitert op hoekige beats. Dat componist Michel van der Aa met liefde een vleug pop door zijn noten mengt, is bekend. Toch is zijn jongste geestesvrucht een verrassing: het indiepop-album Time Falling. De afgelopen weken verscheen reeds een drietal singles met bijbehorende videoclips. Vanaf donderdag 27 februari is het complete album verkrijgbaar. Als cd én op vinyl.

„Eigenlijk grijpt dit album terug naar mijn roots”, zegt Van der Aa die zijn muzikale leven begon als gitarist in verschillende bands. Hij groeide uit tot een van de meest toonaangevende componisten van zijn generatie, maar de betere popmuziek is hij altijd met veel belangstelling blijven volgen: „Ik laat me niet graag beperken door genre-etiketten. In mijn optiek bestaat er goede en slechte muziek. Punt.”

Op Time Falling heeft Van der Aa dan ook lak aan vastgeroeste stijlconventies. Natuurlijk, beaamt hij, het schrijven van een goede song vergt een andere benadering dan een stuk voor orkest. Een kwestie van directheid: „In een popnummer is er geen ruimte om de luisteraar langzaam de muziek in te trekken. Je moet meteen ter zake komen.”

Het weerhoudt Van der Aa er niet van om op Time Falling telkens een andere stilistische bocht te nemen. Vergelijk de stuwende rock-riff van ‘I Think of Fire’ met de mysterieuze nachtmuziek van ‘Crimson Labyrinth’, of de a cappella zang van het Nederlands Kamerkoor in ‘Asterion’. Caleidoscopisch is een understatement. Of zoals de componist het zelf verwoordt: „Ik vind het een prettige gedachte dat Spotify-algoritmes en muziekjournalisten lichtelijk ontregeld raken door deze release.”

Veelzijdige stem Kate Miller-Heidke

Van der Aa schreef Time Falling voor de veelzijdige stem van Kate Miller-Heidke (links op foto) die zelf twee nummers meecomponeerde. Wie een beetje thuis is in Van der Aa’s muziektheatrale universum, herkent de Australische zangeres uit de geruchtmakende 3D-opera Sunken Garden en de interactieve liedcyclus Book of Sand. Tijdens het afgelopen Holland Festival maakte ze bovendien als gepixelde avatar haar opwachting in Eight, een veelbesproken virtual reality-installatie rond het thema oneindigheid. Je zou Time Falling een sequel kunnen noemen. Zowel muzikaal als thematisch zijn de projecten verwant.

Waarom het onderwerp oneindigheid Van der Aa zo fascineert?

„In de songteksten zit een regel van Jorge-Luis Borges: ‘I am in no particular point in space, in no particular point in time.’ Muzikaal vind ik dat een heel interessant uitgangspunt. Met mijn co-producer Thijs de Vlieger en mixing engineer Bart Wagemakers heb ik bewust met de akoestiek van de stem gespeeld. Soms lijkt het alsof Kate van heel dichtbij in je oor zingt, om daarna meteen weer in de achtergrond te verdwijnen. Noem het een ruimtelijk dramaturgie van geluid.”

Bovendien: „Tegenwoordig kennen we allemaal het gevoel ontheven te zijn aan ruimte en tijd. Met onze computerschermen en sociale media heeft een deel van onze identiteit zich daadwerkelijk verplaatst naar een grenzeloos domein. In zekere zin zijn we allemaal ‘in no particular point in space and time’.”

Nieuwe opera ‘Upload’ in wording

Een dimensie voorbij tijd en ruimte. Het is tevens een leidmotief in Van der Aa’s nieuwste opera in wording. In Upload besluit een man zijn bewustzijn te laten overzetten naar een server om zo het eeuwige leven te krijgen. Klinkt fantastisch? Het verliezen van een tactiele relatie met de werkelijkheid blijkt ook zo z’n keerzijdes te hebben. Het denken ontspoort bij gebrek aan een lichamelijk anker. Geliefden laten zich niet meer omhelzen.

Mind uploading. Volgens futuroloog annex fantast Ray Kurzweil is het voor het eind van deze eeuw technologisch mogelijk. Toch gaat Upload niet zozeer over de technische kant van het verhaal, zegt Van der Aa. „Interessanter vind ik de ethische en filosofische vragen. Hebben we een lichaam nodig om mens te zijn? Wat zijn de rechten van een ge-upload bewustzijn? In die zin is het een heel humanistische opera.”

Neemt niet weg dat Van der Aa voor Upload zelf volop experimenteert met de nieuwste technologische theatersnufjes. Live motion capturing. Een podium met vijf projectiedieptes. Schermen die met een druk op de knop doorzichtig of juist mat kunnen worden.

Time Falling Michel van der Aa, feat. Kate Miller-Heidke, cd Inl. timefalling.com Upload gaat in het voorjaar van 2021 in première bij De Nationale Opera.