Opinie

Verlegen of extravert? Er is iets aan te doen!

Floor Rusman

Een leuke vraag om te stellen op feestjes: wanneer ontdekte jij dat je een persoonlijkheid hebt? Zelf kwam ik daar laat achter, ik was een jaar of vijftien. Ik weet nog precies waar ik was: bovenaan de trap van mijn ouderlijk huis. Zoals elke ochtend liep ik naar beneden, en ineens sloeg de gedachte als een windvlaag in mijn gezicht: ik heb een persoonlijkheid. Een vaste persoonlijkheid.

Tot die tijd had ik onbewust aangenomen dat vervelende eigenschappen nog zouden verdwijnen, dat ik ze kon omvormen tot iets beters. Mijn kledingstijl en muzieksmaak waren immers ook in transitie. Maar nu zag ik plotseling dat ik net zo vast zat aan mijn karakter als aan mijn lengte – ik moest ermee leren leven.

Dat dit niet per se klopt, las ik afgelopen weekend in de Volkskrant. Lange tijd dachten wetenschappers dat onze persoonlijkheid vastligt, maar dat begint te veranderen, aldus het artikel. Met bepaalde therapieën kun je er bijvoorbeeld voor zorgen dat je extraverter wordt of gewetensvoller: ‘intentionele persoonlijkheidsverandering’ heet dat.

Er is nog weinig onderzoek naar gedaan, maar de eerste geluiden zijn positief. Volgens Australische onderzoekers kan een coachingstraject van tien weken al merkbare resultaten opleveren. Goed nieuws voor de 63.000 coaches die vorig jaar stonden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar coaches zijn binnenkort niet eens meer nodig: volgens een ander onderzoek kan het gewenste resultaat ook worden bereikt met de app PEACH, die gebruikers kan helpen van alle vijf de centrale persoonlijkheidskenmerken, zoals extraversie en ordelijkheid, een beetje meer of minder te krijgen.

Dit past helemaal bij onze optimaliseerdrift. De laatste jaren vinden we steeds meer knopjes waaraan we kunnen draaien om ons functioneren te verbeteren. We weten wat we moeten eten om de energie gelijkmatig over de dag te verspreiden, we kennen de regels voor een goede nachtrust, en nu kunnen we binnen tien weken ons karakter bijvijlen.

Mijn dertienjarige zelf zou opgelucht ademhalen.

Mijn huidige zelf is iets minder enthousiast. We gooien met dit soort ontwikkelingen ook iets weg, namelijk de mogelijkheid externe factoren de schuld te geven als we ondermaats presteren. Het wordt, nu er meer oog komt voor discriminatie op basis van kleur, gender of seksuele geaardheid, al steeds moeilijker om falen te wijten aan onze sociale positie. Straks kunnen we dus niet meer zeggen dat we ‘nu eenmaal verlegen’ zijn. „Had dan het tienstappenplan gevolgd om extraverter te worden!”

Het is dan ook niet vreemd dat er de afgelopen weken ook artikelen verschenen over manieren om de verantwoordelijkheid weer buiten onszelf te leggen. Er was het NRC-artikel over astrologie, de koningin onder de externe factoren. Bij jonge hoogopgeleiden is astrologie bezig aan een opmars, aldus het stuk. Een twintiger die een astrologieplatform runde gaf als verklaring: „Als je op de app ziet dat dit [rotgevoel] komt door de stand van de planeten, geeft dit berusting.”

En er was het stuk van Daan Borrel, ook in NRC, over hoe hormonen gedurende de menstruatiecyclus het vrouwelijk gemoed bepalen. Sinds Borrel weet dat vermoeidheid en zelfhaat hormoongestuurd kunnen zijn, heeft ze meer begrip voor zichzelf.

Elke tijd kent zijn eigen excuses. Vroeger konden we God of ‘het systeem’ de schuld geven, nu hormonen of de sterren. „Ik kan niet vergaderen vandaag, mijn progesteron schiet omhoog!”, zeggen we dan. „Sorry voor de miscommunicatie; Mercurius staat achteruit, hè.”

Floor Rusman is redacteur van NRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.