Myrthe Mosterman aan het werk.

Foto Greetje Mulder

Interview

‘Ik besefte niet dat camerawerk een optie voor mij kon zijn’

Cameravrouw Myrthe Mosterman studeerde filmwetenschap voor ze aan de opleiding Camera en Licht begon. „Daardoor kon ik makkelijker inhoudelijk over een idee praten, en de vorm later uitvogelen.”

„Ik hou van een bepaald soort realisme”, zegt cameravrouw Myrthe Mosterman (1983) wanneer we het hebben over haar werk, dat vaak getypeerd wordt als ‘dicht op de huid’. We spreken elkaar in de luwte van een grote kamerplant aan een houten tafeltje in het Amsterdamse café Karavaan. Steeds vaker wordt ze gevraagd – voor zowel commerciële als artistieke filmprojecten.

Lees meer over Myrthe Mosterman in de lijst Film

De reden voor de uiteenlopende opdrachtgevers hangt samen met haar heldere kleurgebruik, waardoor haar beelden een mooie sereniteit behouden. Er blijft ruimte voor subtielere contrasten in zowel het licht als in het spel van de acteurs, ongeacht of het nou gaat om een boterham met pindakaas voor een reclame, of om een speelfilm over de relatie tussen een topsporter en zijn vader met een fysieke beperking. Het laatste thema is te zien in Goud (regie Rogier Hesp), die geselecteerd werd voor het IFFR 2020.

In eerste instantie ging haar voorkeur uit naar documentaires maken. „Tijdens mijn studie Filmwetenschappen vond ik dat echt het allerleukste vak. Die combinatie, met mooie beelden iets inhoudelijks vertellen; daar hou ik echt van.”

Na haar master meldde ze zich aan bij de Filmacademie voor de opleiding Camera en Licht. In het begin voelde ze zich nogal ‘bleu’. „Veel van de studenten hadden voor de opleiding al filmervaring. Ze maakten muziekvideo’s of filmden terwijl ze aan het skateboarden waren. Sommigen hadden al gewerkt op een echte set. In dat opzicht was ik een buitenbeentje, maar het ging al snel goed. Je leert vragen, uitproberen en op je intuïtie te vertrouwen. Door mijn master had ik weer een voorsprong in filmkennis. In die zin had ik een andere verhouding tot regie, ik kon makkelijker inhoudelijk over een idee praten, en de vorm dan later uitvogelen.”

Filmische documentaires

Haar achtergrond van documentaire maken, en dus eerst de inhoud bedenken en dan de vorm bepalen, komt terug in haar werk met speelfilmregisseurs. „De regisseur is vaak gericht op het spel van de acteurs in het gezicht. Ik denk meer aan de compositie van het beeld. Soms vertel je een gevoel op een andere manier. Dan vind ik het mooier om iemand zich verdrietig te laten voelen aan de hand van lichaamstaal of een wide shot. Telkens ben je met een regisseur aan het sparren: over sfeer of een stijl tot en met dat ene zinnetje in een script.”

Het verschil tussen documentaires en speelfilms is voor Mosterman het aandeel in het productieproces: „Bij een speelfilm sta je op een grote set en kan je effectief tien uur draaien op een dag. Bij een documentaire werk je vaak met een team van maar drie mensen. Je moet snappen waar het over gaat en tijdens een interview kunnen volgen of iets belangrijk is. Door wel of niet naar een close-up te gaan, maak je alvast keuzes voor de montage. En omdat je afhankelijk bent van het echte leven van mensen is het onregelmatiger, de tijdsinvestering is groter. Je bent echt betrokken, drinkt koffie, maakt een wandeling, moet vertrouwen winnen. In dat opzicht is het bijna een ander beroep.”

En er is minder geld. „In Nederland worden er nog niet veel filmisch mooie documentaires gemaakt, dat vind ik jammer. Als je op de inhoud focust, is het beeld vaak slechter. Je doet veel concessies, het licht klopt niet, of je kan soms iemand niet neerzetten waar je wil. Dat kan frustrerend zijn. Je volgt iemand al dagen om net dat ene stukje belangrijke informatie op te nemen. Dan komt het eindelijk en denk je: je zit nu iets briljants te vertellen, maar op beeld lijkt het alsof er een plant uit iemands oor komt.”

Mannenberoep

Mosterman focust zich met speelfilms en commercials nu meer op cinematografie. Toch wil ze het documentaire maken niet missen. „Het blijft een avontuur. Met Sunny Bergman, de regisseur van Sletvrees (2013), heb ik ontzettend veel gediscussieerd. Qua camerawerk heb je daar niet zoveel aan, maar persoonlijk vond ik het fantastisch. Ik kwam op de gekste plekken. We hebben een hele dag een oude pornoactrice geïnterviewd in haar huis in San Francisco. Ik ben in een dorpje in Senegal geweest, tien uur rijden vanaf de dichtstbijzijnde stad. In Taiwan in een hutje op een berg: zit je daar zonder bereik en moet je naar beneden om de batterijen op te laden. Of je volgt voor VPRO Tegenlicht de weg van Bernie Sanders naar de democratische conventie. Met het korps mariniers lag ik op stretchertjes in zo’n boot met een open bak, terwijl ze piraterij in Somalië bestreden.”

De vraag of camerawerk vooral mannenwerk is, is de vraag die Mosterman het vaakst gesteld wordt. Het antwoord is ja, maar dat verandert langzaam. Toch blijven er ook verschillen, vaak in onderwerpkeuzes. „Fysiek moet je sterk zijn en je maakt lange dagen, maar niet meer dan in de horeca, waar veel vrouwen werken. In mijn ogen is het meer een sociaal beroep, je moet veel samenwerken. Op fictiesets moet ik een team aansturen. En je moet snel kunnen schakelen, je hard kunnen maken voor bepaalde keuzes tegenover een regisseur. Het is grappig dat bij de productie weer veel meer vrouwen werken. Zij staan ook op de set. Stel dat ze een met testosteron gevulde regisseur tegenover zich krijgen, dan moeten ze ook gewoon kunnen zeggen dat de tijd en het geld op is.”

Het grote verschil tussen mannen en vrouwen achter de camera blijft volgens Mosterman dat vrouwen veel meer voor gevoelige onderwerpen worden gevraagd, of films met kinderen, terwijl rauwe onderwerpen of sport aan mannen worden toebedeeld. Mosterman denkt dat veel vrouwen, net als zijzelf, niet hebben stilgestaan bij het idee dat camerawerk een optie is. „Maar dat is wel aan het veranderen door sociale media, veel meer vrouwen zijn nu bezig met film. Ik denk, er zijn verschillen, en sommige dingen kosten nou eenmaal tijd.”

Meer weten over Myrthe Mosterman: aimcreativemanagement.com