Het Constitutionele Hof in Karlsruhe oordeelde woensdag dat het verbod op zelfdoding in strijd met de grondwet is.

Thorsten Wagner/EPA

Interview

‘Duitsland is nu koploper bij stervenshulp’

Robert Rossbruch | Advocaat humaan sterven De hoogste Duitse rechter heeft het verbod op hulp bij zelfdoding geschrapt. Een mijlpaal, zegt advocaat Robert Rossbruch die patiënten bijstaat.

Van hekkensluiter op het gebied van stervenshulp is Duitsland van de ene dag op de andere koploper geworden. Dat zegt Robert Rossbruch, advocaat en vicepresident van de Duitse Maatschappij voor Humaan Sterven (DGHS).

Rossbruch reageert daarmee op de uitspraak van het Constitutionele Hof in Karlsruhe op woensdag, dat het verbod op hulp bij zelfdoding in strijd is met de grondwet. De hoogste Duitse rechtbank verklaarde dat een wet uit 2015, die zogeheten „bedrijfsmatige hulp bij zelfdoding” verbood, het recht schendt op fundamentele zelfbeschikking van de mens. Het recht om over het eigen levenseinde te beslissen, aldus het hof, is deel van het recht op zelfbeschikking.

Lees meer over het nieuws: Duits Hof schrapt verbod op hulp bij zelfdoding

„Het hof heeft onze verwachtingen overtroffen”, zegt Rossbruch aan de telefoon. Hij is advocaat van een van de patiënten die samen met artsen en belangenorganisaties de zaak hadden aangespannen. Zijn cliënt, die ernstig ziek is en zijn leven wil kunnen beëindigen, heeft opgelucht gereageerd, vertelt Rossbruch.

„Niet alleen mensen die ernstig of ongeneeslijk ziek zijn, maar ook anderen kunnen nu hulp bij zelfdoding vragen. Dat gaat veel verder dan wat hier de praktijk was. Dit is absoluut een mijlpaal. Bovendien hebben de rechters een aanwijzing gegeven dat de wet op verdovingsmiddelen geliberaliseerd moet worden. Dat is belangrijk, omdat het nu nauwelijks mogelijk is aan bepaalde middelen te komen die bij hulp bij zelfdoding gebruikt worden.”

Wanneer krijgt deze uitspraak gevolgen?

„Meteen. Mensen die met professionele hulp hun leven willen beëindigen kunnen deze hulp nu vragen, zonder dat de arts bang hoeft te zijn dat die bestraft wordt.

„Ze hebben nu de mogelijkheid met professionele hulp hun leven te beëindigen wanneer ze dat willen. Ze zijn blij met die optie, of ze er ook gebruik van maken is een tweede. In Zwitserland is aangetoond dat veel mensen die het groene licht hebben gekregen, zeggen: daar voel ik me goed bij, waarna ze nog een goed leven hebben. Het werkt vooral preventief dat deze optie nu bestaat.”

Artsen hoeven niet meer bang te zijn bestraft te worden als ze helpen

Maar een arts kan medewerking weigeren.

„Dat klopt, een arts heeft ook recht op zelfbeschikking. Maar er zijn genoeg artsen in Duitsland die het zullen willen doen.”

Kan de Bondsdag via een nieuwe wet hulp bij zelfdoding alsnog verbieden?

„Nee, die deur is nu dicht.”

Sinds de misdaden van de nazi’s bestaat in Duitsland grote terughoudendheid om mensen te helpen bij het sterven.

„Zeker, en er is ook kritiek op deze uitspraak van het hof. Vooral vanuit de politiek en van de beide grote kerken. De evangelische en de katholieke kerk hadden in 2015 een grote invloed op de totstandkoming van de nu nietig verklaarde wet.”

Hebben de kerken geen punt, dat oudere mensen nu druk kunnen ervaren hun leven te beëindigen?

„Nee. Uit onderzoek blijkt dat de mensen die om hulp bij zelfdoding vragen geen zwakke, arme mensen zijn, maar goed opgeleide mensen die geen financiële problemen hebben.

„Ook de angst dat nu het hek van de dam is slaat nergens op. In Zwitserland en de Amerikaanse staat Oregon, waar dit al langer praktijk is, is geen sprake van een zelfdodingsgolf.”

Actieve stervenshulp, een arts die met een injectie de dood veroorzaakt, blijft verboden. Gaat uw organisatie nu legalisatie dáárvan bepleiten?

Rossbruch zucht. „We denken in die richting. Maar we zijn een vereniging die het algemeen nut beoogt en we willen die status niet verliezen. Dan zouden we misschien belasting moeten gaan betalen over donaties die we krijgen.”

Is hulp bij zelfdoding in Duitsland nu ook mogelijk bij een zogenoemd ‘voltooid leven’?

„Dat zou de consequentie kunnen zijn, want het hof heeft uitdrukkelijk verklaard dat een ernstige of ongeneeslijke ziekte geen voorwaarde is. Maar rechtswetenschappers zullen deze uitspraak eerst zorgvuldig onder de loep nemen. In Duitsland wordt over ‘voltooid leven’ overigens geen debat gevoerd.”