Brieven

Brieven nrc.next 26/2/2020

Jos van Kemenade

Moedermavoman

In de berichtgeving na het overlijden van Jos van Kemenade, oud-minister van Onderwijs, is zijn bijdrage aan de emancipatie van vrouwen nog onderbelicht (De man van de Middenschool, 19/2). In 1975 heeft de directeur van de mavo in Middenmeer, Anton Remmers, de eerste moedermavo opgericht. Deze moeilijke ambtelijke operatie kon alleen doorgaan met steun van Van Kemenade. Vele duizenden vrouwen (ook zijn vrouw zat op de moedermavo) en later ook mannen konden overdag studeren. Wij zijn hem dankbaar daarvoor.

Bouwen bij Lissabon

Red de grutto hier!

Waarom zullen Nederlandse grutto’s zich straks te pletter vliegen in Lissabon (22/2), als er op de wetlands bij de Portugese hoofdstad een nieuw vliegveld gebouwd zou worden? Er is geen land in Europa waar de gruttostand zo hard achteruit is gegaan als juist in Nederland. En dat alles omdat het Nederlandse overheidsbeleid in samenspraak met Wageningen, het bankwezen en LTO heeft verzonnen dat Nederland het tweede exportland ter wereld moest worden voor landbouwproducten. Wat hebben de grutto’s nog te zoeken op de uitgestrekte raaigrasvelden in Friesland en elders in Nederland? Het broedresultaat in 2019 was ongeveer 9.000 vliegvlugge jongen: volstrekt onvoldoende om de populatie van grutto’s in stand te houden. En waar waren Vogelbescherming, Sovon en bioloog Egbert van der Velde toen aan de rand van het vogelrustgebied op de Slikken van Voorne 240 meter hoge windmolens werden geplaatst, in de aanvliegroute van vogels? Bespaar mij de klachten over het Portugese wanbeleid ten aanzien van „onze grutto’s”. Het onafzienbare estuarium van de Taag ligt er heel wat ongeschondener bij dan ons estuarium van Maas en Rijn.

Alternatief voor gas

Meer hete lucht

Het artikel over het afschakelen van het aardgas Alle gebouwen van het gas – is dat in 2050 gelukt? (22/2) vermeldt terloops „de privé-variant van een elektrische warmtepomp”. Nederlanders denken dan meteen aan een warmtepomp die water verwarmt dat via radiatoren en vloer het huis verwarmt. Het direct verwarmen van de lucht is echter comfortabeler en zuiniger. Scandinavische landen gebruiken lucht-lucht warmtepompen volop. Het voordeel is dat het snel warm en comfortabel voelt, én dat je het alleen daar kunt verwarmen waar het nodig is. Moderne systemen zijn bovendien heel stil geworden. De potentie van luchtverwarming wordt hier zwaar onderschat.

Tesla

Oververmogen schaadt

Tesla is niet goed voor het milieu. Tesla was wel goed voor een start in de noodzakelijke energietransitie (In Duitsland keren de milieuregels zich nu tegen Tesla, 20/2). Maar een auto met een onnodig oververmogen die bij het opladen de energie van drie huishoudens trekt is onzinnig. Op een gegeven moment zal er ook energiereductie moeten plaatsvinden en dan is Tesla de klos als het op dat gebied niet innoveert.

Mainstreammedia

Koude winden?

Ook al zullen ze zelf vast de voorkeur geven aan fossiele brandstoffen – klimaatverandering is in hun wereldbeeld immers slechts een bedenksel van een „parasitaire elite” – toch kan ik na lezing van het artikelStrijder tegen de moderne tijd, de stad en de mainstreammedia (24/2) niet anders concluderen dan dat de wind die volgens medestrijder Joost Niemoller behoorlijk kan waaien op het Groningse platteland en de studio van strijder/uitgever Tom Zwitser onaangenaam koud houdt, in ieder geval meer dan voldoende energie oplevert om een groot aantal dwaallichten brandende te houden.

Correcties/aanvullingen

Jan Cees Vogelaar

In het profiel van Jan Cees Vogelaar (Deze boer is van alle markten thuis, 20/2, p. 4-5) staat ten onrechte vermeld dat hij geboren is op het Zeeuwse eiland Tholen. Hij is geboren in het Zeeuwse Sint Philipsland.

Correctie (27 februari 2020): in een eerdere versie van de brief ‘Moedermavoman’ stond „ook mijn vrouw zat op de moedermavo”. Dat had moeten zijn „ook zijn vrouw zat op de moedermavo”: de vrouw van Van Kemenade. Dat is hierboven verbeterd.