Profiel

Zij kan het old boys network doorbreken

Ingrid Thijssen Ingrid Thijssen schrijft geschiedenis als eerste vrouwelijke voorzitter van VNO-NCW – „een organisatie die diversiteit niet heeft uitgevonden”.

Ingrid Thijssen: „Mannen verkondigen meningen, vrouwen stellen vragen. Met vragen stellen breng je een discussie verder.”
Ingrid Thijssen: „Mannen verkondigen meningen, vrouwen stellen vragen. Met vragen stellen breng je een discussie verder.” Foto Maurits Giessen

Soms beperkt Ingrid Thijssen haar tweets tot ‘Hoera!’. Ze deed dat op 22 januari, bij de door minister Ank Bijleveld (Defensie) getwitterde boodschap dat vrouwen per direct kunnen werken op onderzeeboten. Ze deed het ook op 3 december, bij een tweet van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs) over het vrouwenquotum: „We schrijven geschiedenis. We doorbreken het old boys network en zetten een grote stap naar gelijkheid en diversiteit in de top van het bedrijfsleven.”

Als eerste vrouwelijke voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW – aannemende dat het bestuur donderdag instemt met benoeming van de enige kandidaat – schrijft Ingrid Thijssen ook geschiedenis. De top van het bedrijfsleven had ze al bereikt, als bestuursvoorzitter van netwerkbedrijf Alliander, beheerder van de infrastructuur die stroom en gas bij ruim drie miljoen huishoudens en bedrijven bezorgt. In 2016 was ze Topvrouw van het jaar.

Getuige uitspraken in eerdere interviews zal zij in haar nieuwe functie ook bijdragen aan het doorbreken van mannenbolwerken. In NRC, eind 2017: „Laatst werd me op een congres de vraag gesteld: wat is nou het verschil tussen mannen en vrouwen? Mannen verkondigen meningen, vrouwen stellen vragen. Met vragen stellen breng je een discussie verder.”

Lees ook dit interview met Ingrid Thijssen uit 2017

Annemarie Jorritsma, senator voor de VVD en president-commissaris van Alliander, „baalt” dat Thijssen binnen drie jaar na haar aantreden als bestuursvoorzitter al vertrekt. „Ze is namelijk hartstikke goed. Zeer intelligent, scherp, verbindend. Maar ik ben ook blij. Dit is fantastisch voor VNO-NCW, en daarmee voor Nederland.” De overgang zal fors zijn, denkt Jorritsma. „VNO-NCW heeft de diversiteit niet uitgevonden, zeg maar. Dan denk ik niet alleen aan man-vrouwverhoudingen maar ook aan leeftijd. Ingrid hoort bij een nieuwe generatie bestuurders. Ze is ook een totaal andere persoonlijkheid dan haar voorganger Hans de Boer.”

Nul nare herinneringen

Ingrid Thijssen (Den Helder, 1968) groeide op in Bodegraven, in een protestants-christelijk gezin met één oudere zus. „Harmonieus en prettig, nul nare herinneringen”, zei ze eind 2018 over haar jeugd in Forum, het opinieblad van VNO-NCW. Het geloof bleef deels bij haar. „Wat overblijft is te vertalen tot een enorm plichtsbesef en daar is op zich niet veel mis mee.” Verantwoordelijkheid nemen, rentmeesterschap en zelfreflectie zijn andere waarden die ze naar eigen zeggen overhield aan haar opvoeding.

Thijssen begon aan een studie geodesie aan de TU Delft, maar stapte over naar rechten in Utrecht, de studie van haar zus en haar moeder. Ze begon haar loopbaan als schaderegelaar bij NS en klom via diverse managementfuncties op tot directievoorzitter van NS Reizigers – toen nog een aparte divisie, nu onder de naam 'Operatie’ een geïntegreerd onderdeel van NS. Thijssen liep vaak mee met NS-personeel om te zien hoe het ging. Na het mislukken van de hogesnelheidstrein Fyra zette ze een alternatieve dienst op, de huidige IC Direct tussen Amsterdam en Breda.

Nanouke van ’t Riet, inmiddels hr-directeur bij spoorgoederenvervoerder DB Cargo, werkte nauw samen met Thijssen bij NS. „Ze was eerst de baas van mijn baas, maar ik had toch veel contact met haar. Dat zegt veel over haar werkwijze. Ze is goed in de omgang met medewerkers, neemt iedereen serieus. Ze staat ook open voor feedback. Toen ze al bij Alliander zat nodigde ze me uit voor een lunch en wilde ze weten of een bepaald besluit juist was geweest. Dat waardeer ik.”

Ook Roel Berghuis, destijds bestuurder van FNV Spoor, prijst Thijssens sociale vaardigheden. „Ze snapt wat haar doelen betekenen voor anderen en houdt daar rekening mee. Daardoor kan ze partijen verbinden in een gepolariseerde omgeving. Ik denk dat ze heel goed op haar plaats is bij VNO-NCW.”

Klimaatakkoord

In mei 2014 begon Thijssen bij Alliander als operationeel directeur, vanaf september 2017 was ze bestuursvoorzitter. Alliander, eigendom van drie provincies en zeventig gemeenten, had in 2019 een nettowinst van 253 miljoen euro op een omzet van 1,9 miljard euro, en 7.300 werknemers.

In de discussie over de scheiding tussen netwerkbedrijven en energieleveranciers leidde Thijssen Aliander terug naar de core business, zegt Jorritsma. „Ze liet zich niet afleiden door dingen die niet met netwerkbeheer te maken hebben, maar richtte zich op de innovatie die nodig is voor een open netwerk.”

Thijssen sprak zich de laatste jaren geregeld uit over de energietransitie, ook buiten Alliander. Ze was betrokken bij het opstellen van het Klimaatakkoord en is actief lid van D66. De energietransitie zorgt voor „een totale verbouwing van de leefomgeving in Nederland”, zei Thijssen onlangs bij de presentatie van de jaarcijfers van Alliander. Het streven naar 70 procent duurzame stroom in 2030 vraagt op veel plekken om verdubbeling van het netwerk, waarschuwt ze. Ook wijst ze op de gevolgen van snel afstand doen van gas: hoge kosten voor de achterblijvers.

De energietransitie is ook voor VNO-NCW een van de grote thema’s. Andere zaken waar Thijssen mee te maken krijgt zijn de internationale obstakels voor Nederlandse bedrijven (Brexit, handelsoorlog, coronavirus), de uitwerking van het pensioenakkoord en het mysterieuze investeringsfonds van het ministersduo Hoekstra en Wiebes.

De grootste uitdaging is wellicht de modernisering van de arbeidsmarkt, de verhouding tussen vast en flexwerk. Op dit punt mist Thijssen ervaring bij een private onderneming. NS en Alliander zijn overheidsdeelnemingen, respectievelijk van de staat en lagere overheden. Thijssen is commissaris bij zorgverzekeraar VGZ en het Havenbedrijf Rotterdam. VNO-NCW kiest een voorzitter met een voorkeur voor bedrijven met een publieke taak. Iemand die een ministerschap niet uitsluit.