Kinderarbeid of eindelijk een zakcentje voor je vlogs?

YouTube Is bij kinderen die geld verdienen op YouTube sprake van kinderarbeid? De Inspectie Sociale Zaken gaat onderzoek doen.

De bekende ‘YouTube-familie’ Koet – zet iedere dag een vlog online van hun gezin met negenjarige drieling. Screenshot uit video
De bekende ‘YouTube-familie’ Koet – zet iedere dag een vlog online van hun gezin met negenjarige drieling. Screenshot uit video

Een kind van 9 dat wekelijks voor de camera speelgoed uitpakt en aanprijst, mag dat?

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat voor het eerst onderzoeken of er bij YouTubende kinderen sprake is van kinderarbeid. Het onderzoek richt zich op kinderen van twaalf jaar en jonger. De resultaten worden dit najaar verwacht.

Want als het om werken in loondienst gaat zijn de regels helder: kinderen jonger dan dertien mogen niet werken. Alleen wanneer sprake is van cultureel werk – een rol in een musical of televisieprogramma bijvoorbeeld – kan de werkgever een ontheffing aanvragen. De Inspectie bekijkt dan of „kinderen niet te veel druk ervaren, of hun school er niet onder lijdt”. Kinderen tussen zeven en dertien jaar mogen dan drie dagen per week werken, en maximaal 24 dagen per jaar.

Lees ook: ‘In de lagere sociale klassen is je kind het nieuwe kraslot’

Maar wat zijn de regels voor kinderen met lucratieve kanalen op bijvoorbeeld YouTube? Bij de Kamer van Koophandel (KvK) kan ieder kind zich inschrijven. Vorig jaar stonden daar tenminste 652 kinderen van achttien jaar of jonger geregistreerd met een eenmanszaak waarmee YouTube-video’s worden geproduceerd. In 2015 ging het nog om 48 minderjarigen.

Zolang die kinderen niet voor een opdrachtgever filmen, maar bijvoorbeeld geld verdienen met advertenties rondom hun video’s, dan is er sprake van een grijs gebied. Dan kunnen ze zoveel uren werken als ze willen. Moet er dan een ontheffing worden aangevraagd? En door wie?

Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) gaf onlangs in antwoord op Kamervragen al wel aan dat als kinderen „gesponsorde content” aanbieden, zij mogelijk de wet overtreden. „Het is denkbaar dat jonge vloggers en influencers die iets vertellen over een product dat ze hebben gekregen daarmee in de commerciële sfeer raken, waardoor het verbod op kinderarbeid van toepassing is.” De Inspectie gaat uitzoeken of dat gebeurt.

Van de glijbaan

De bekende ‘YouTube-familie’ Koet – momenteel „op werkvakantie” in Egypte – zet iedere dag een vlog online van hun gezin met de negenjarige drieling Jayden, Jayson en Djalychia. Het gezin kan leven van de advertentie-inkomsten en merchandise-deals; zij verdienen „ruim drie keer modaal”. Vader Ruben Koet ziet de bijdrage van zijn kinderen niet als werk – ze gaan van de glijbaan en pakken wel eens een product uit, maar ze „moeten niets”. „Ga op zaterdag eens langs de lijn van een voetbalveld staan, daar worden kinderen pas opgejut.”

Koet legt uit dat hij aan de vlogs vier jaar geleden nog helemaal niets overhield. „Nu trekken we kijkers, verdienen we geld aan advertenties, en dan is het dus ineens wel kinderarbeid?”

Jurist Charlotte Meindersma heeft ook moeite met die „commerciële benadering”. Ze vergelijkt de kwestie met topsporters: „Die kinderen hebben ook heel veel verplichtingen. Maar omdat er bij YouTubende kinderen een vergoeding tegenover staat, ontstaat er een probleem.” De gedachte achter het verbod op kinderarbeid, zegt Meindersma, is dat je wil garanderen dat kinderen voldoende rust krijgen. „Dat zou de Inspectie wat mij betreft als uitgangspunt moeten nemen in dit onderzoek.”