Lambert de Haas: „We wonen hier op 300 vierkante meter. We nemen bovenmatig veel ruimte in.”

Foto Merlin Daleman

Interview

‘We moeten het niet alleen hebben van duurzame voorlopers’

Interview | Inwoner Terheijden De voorheen tochtige boerderij van Lambert de Haas wordt straks aangesloten op het nieuwe warmtenet in Terheijden. Hij heeft ook zijn Landrover weggedaan. „Met pijn in het hart.”

Je zou het niet zeggen, maar ik ben een nerd”, zegt Lambert de Haas (46) terwijl hij zijn witte boordje vastpakt. Hij bedoelt: hij is een man met een wit overhemd onder een nette groene trui. Organisatieadviseur van beroep.

We staan in de monumentale boerderij in Terheijden, die hij in 2017 kocht. Hij is er grootscheeps aan het verbouwen en verduurzamen. We moeten onze levens veranderen voor het klimaat, dat weet hij zeker. „Je kunt dit niet met goed fatsoen blijven doen. Punt.”

De Haas is een nieuweling binnen het Traais Energie Collectief. Sinds vier maanden is hij aspirant-bestuurslid van de coöperatie die het Brabantse dorp Terheijden wil verrijken met een eigen, groene energievoorziening. Het warmtenet in het dorpscentrum, waarvoor al een half jaar gegraven wordt, komt straks ook bij hem thuis. Vanaf april wordt eerst het openbare zwembad aangesloten, dan de kerk, dan de eerste woningen. In juli is het huis in de Raadhuisstraat aan de beurt waar De Haas met zijn vrouw en drie zoons woont.

Een jaar of drie geleden, zegt hij, drong het besef langzaam maar zeker door. „Ik dacht aan de jongens, maar ook aan de aarde.” Hij groeide op op een boerderij, deed de lagere landbouwschool, de middelbare, de hogere. Werd consultant, vloog de wereld over. „Ik had zo’n Landrover, een drieliter diesel. Mooi. Ik heb een tractorrijbewijs, hè. Met pijn in het hart heb ik hem weggedaan.” Ze gaan niet meer op vakantie naar Florida, maar met de camper door Wales. „We waren veel meer samen. Ik denk dat de nieuwe keuzes die we maken heel goed kunnen uitpakken.”

Wind door de kieren

We zouden het hebben over de verbouwing van zijn huis. De twintig centimeter dikke laag steenwol in het dak, de oversized radiatoren die alvast hangen voor als er ooit verwarming op lage temperatuur komt. In de voormalige koeienstal, waar het door de kieren waaide, is een extra binnenmuur geplaatst om te isoleren. Ze hadden een bovenmaatse cv-ketel, achtduizend kuub gas per jaar ging er doorheen. Nu is het de helft – nog steeds veel. „We wonen hier op 300 vierkante meter. We nemen bovenmatig veel ruimte in. Ik praat het maar goed door te zeggen dat dit huis altijd voor iedereen openstaat.”

Individualisme en gemeenschapszin, daar gaat het gesprek eigenlijk over. „Als tegenwicht tegen onzekerheid over klimaatverandering gaan mensen cocoonen. Ze trekken zich terug en denken: ik draai de kraan wat verder open, dan heb ik het goed.” Veel mensen, denkt hij, kunnen echt wel meedoen in de energietransitie. „Dat de minima niet mee kunnen komen, dat geloof ik echt, dat is een probleem. Maar de middenklasse... Als je ziet wat Schiphol ’s zomers verwerkt – die mensen kun je meenemen in verduurzaming.”

Het volgende decennium moeten in Nederland 1,5 miljoen huizen en gebouwen van het gas af. Dat wordt nog knap lastig

Ruimte voor een foutje

Het Traais Energie Collectief moet het juist hebben van die mensen. Gewone ‘Traaienaren’ uit het dorp, geen duurzame voorlopers, die samen iets nieuws kunnen optuigen. Het warmtenet is een stap, zegt hij. „Je moet niet vechten en knokken om alles zo duurzaam mogelijk te doen. Je kunt steeds weer een keuze maken die iets minder vervuilend is dan voorheen.”

Het duurzame plan van Terheijden is pionierswerk. Het warmtenet dat straks wordt gevoed met rivierwarmte, de plannen voor collectieve eigendom. „Mensen zeggen: we weten niet hoe het uitpakt. Klopt. Maar daarom hebben we 3,4 miljoen euro rijksbijdrage gekregen. Dat is juist een mooie kans om zonder grote risico’s vooruitgang te boeken.”

De Haas vlecht de vingers van zijn handen ineen: hij hoopt dat bewoners zich verweven gaan voelen met het plan. „Dan is er ook ruimte om een foutje te maken. Ik denk dat het helemaal goed gaat komen met het warmtenet, maar stiekem hoop ik dat het een keer een dagje uitvalt. Dan nodig ik alle buren hier uit, en dan stook ik de houtkachel hoog op.”

Lees ook deze reportage over de aanleg van het warmtenet in Terheijden: Ook het bruine café in Terheijden krijgt groene energie