Ook hij wil een deel van de taart - of in dit geval het regenwoud

Zap De Amazone – waar mooie dronebeelden in zitten – maakt in simpele reportages tussen de mensen op de grond de pijnlijke situatie van het Braziliaanse oerwoud duidelijk.

Sandra Korstjens en houthandelaar Baltasar na het kappen van een boom in De Amazone.
Sandra Korstjens en houthandelaar Baltasar na het kappen van een boom in De Amazone. Beeld BNNVARA

Wat is ‘van onderen’ in het Portugees? Als een fileermesje wordt de zaag gehanteerd. Eerst wordt aan de ene kant van de boom een zorgvuldige inkeping gemaakt. Dan een net iets anders getekende groef aan de overzijde, tot de woudreus wankelt en met woest geraas ter aarde stort.

„Ik word hier een beetje verdrietig van”, stamelt correspondente Sandra Korstjens (RTL Nieuws). De joviale houthandelaar Baltasar haalt zijn schouders op . „Het is beter dan dat er kinderen sterven van de honger.” Hij veegt het stof van het zwarte T-shirt van zijn Nederlandse gast.

In de eerste aflevering van de BNNVARA-serie De Amazone werden de oerwouddieren zondag overstemd door de karakteristieke, langgerekte roep van de kettingzagus vulgarus. Een boom levert in Brazilië honderd euro op. „Als je genoeg geld hebt, zaag je nooit meer zo’n boom om”, zegt een van de mannen die voor Baltasar aan het werk is. „Het duurt dertig jaar voor hij zo groot is.”

Korstjens zegt dat men zich in Europa zorgen maakt om de de Amazone. Onzin, vindt Baltasar. Die bomen groeien vanzelf weer terug. Bovendien, hoor je hem denken, Europeanen hebben eeuwen huisgehouden zonder zich om de wereld te bekommeren – nu gaan wij eens investeren, wegen bouwen, geld verdienen. Ook hij wil een deel van de taart.

De taart is het oerwoud. Baltasar heeft twintig jaar geleden, gestimuleerd door de overheid, een deel ‘schoongebrand’ en houdt daar nu vee. Verderop rijdt een tractor in wolken van kalk. Die moet het land prepareren voor het met kunstmest landbouwklaar gemaakt kan worden. Want paradoxaal genoeg ligt er helemaal geen goede grond onder het bos – alleen het klimaat is gunstig.

Maar ook dat staat onder druk, want hoe minder regenwoud, hoe heter het wordt. Een jonge moeder op een rivierboot vertelt: „Ik heb mijn dochter al vier keer moeten baden vandaag om haar af te koelen.” Door de ontbossing wordt het steeds warmer. Trouwens, de regenval in heel Zuid-Amerika hangt samen met het vocht dat het oerwoud vasthoudt.

Intussen is Baltasar maar wat blij met zijn ‘slimme’ president Bolsonaro die zich niet van de wijs laat brengen door al het ‘fake news’ over grote bosbranden waarbij de regering de andere kant op kijkt. Korstjens bezoekt een lid van de vrijwillige brandweer, een dag nadat er met vereende krachten een gecompliceerde brand is geblust. Hij vertelt over bedreigingen en hoe het juist brandweermannen zijn die worden beschuldigd van brandstichting. Tijdens het gesprek zit hij nog tussen de hangmatten in een paradijselijke boswoning, inmiddels heeft hij twee dagen in de gevangenis gezeten en is hij het dorp ontvlucht.

Elders trekken leden van inheemse volken naar de favela’s van groeiende steden. Met tegenzin want een mens woont liever in de rust in het bos. Maar in de stad is het eten. Intussen bedreigen de groeiende sloppenwijken het woud.

De Amazone – waar ook mooie dronebeelden in zitten, maar dat terzijde – maakt in simpele reportages tussen de mensen op de grond de pijnlijke situatie van het Braziliaanse oerwoud duidelijk. De overlevingsdrang van de arme sappelaars, de handigheid van ondernemers en de vraatzucht van grote economische machten bedreigen in verschillende mate het bos en niemand lijkt bij machte om er iets aan te doen.

Ook de charismatische actievoerder niet die zich laat bodypainten als een half verbrande boom. Hij zegt: „Het woud is onze moeder, ze probeert ons te disciplineren.” Voorlopig is de mens een onhandelbare puber, zullen we maar zeggen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.