‘Klaagmieren’ zijn nog humor in Aalst

Kwetsende karikaturen Na kritiek op een praalwagen met Joodse karikaturen vorig jaar, deden de carnavalsvierders van Aalst er nog een schepje bovenop.

Ook naar Unesco werd verwezen tijdens de parade in Aalst, zondag. Onlangs haalde die organisatie het carnaval van zijn werelderfgoedlijst.
Ook naar Unesco werd verwezen tijdens de parade in Aalst, zondag. Onlangs haalde die organisatie het carnaval van zijn werelderfgoedlijst. Foto Juliette Bruynseels / AFP

Meer karikaturen en nog fellere reacties. Dat is de oogst na de nieuwste editie van het carnaval in het Belgische Aalst. Waar vorig jaar op één van de carnavalswagens Joodse karikaturen met pijpenkrullen, haakneuzen en zakken met geld stonden, deden dit jaar meerdere groepen mee aan de controverse. En gingen bepaalde carnavalvierders zelfs verder. Terwijl de burgemeester van Aalst nog zo had opgeroepen dit jaar „niet te kwetsen om te kwetsen”, en „gevoeligheden te respecteren”.

Tijdens de urenlange optocht zondag met honderden wagens werd op een kar een pop met hoge hoed, baard, pijpenkrullen en opmerkelijk lange tenen afgebeeld. Een andere groep had een klaagmuur nagebouwd, ‘Klaugmier’ in Aalsters dialect. De leden waren verkleed als mieren met een hoed, baard en pijpenkrullen van orthodoxe joden. Ook de officiële presentator op de Grote Markt was verkleed als orthodoxe jood. Hij zette ‘Hey Jew’ in, de carnavalsversie van ‘Hey Jude’ van The Beatles

‘Humor’, blijven ze het vinden in de Vlaamse stad. De karikaturen leiden echter tot felle reacties in binnen- en buitenland. Werelderfgoedorganisatie Unesco schrapte het Aalsterse carnaval twee maanden geleden nog van de lijst met immaterieel cultureel erfgoed vanwege „racisme en discriminatie” tijdens de festiviteiten.

Optocht verbieden

Joodse organisaties veroordelen ze opnieuw als antisemitisch. Het Belgische Forum der Joodse Organisaties noemt de gebeurtenissen tegenover de Vlaamse omroep VRT „nog pijnlijker” dan vorig jaar. „Toen konden we nog denken dat het misschien niet de bedoeling was om te beledigen, maar nu doet men er nog een schepje bovenop.” Het invloedrijke American Jewish Committee schrijft in een persverklaring dat de mieren een duidelijke verwijzing zijn naar „de ontmenselijking van joden als ongedierte tijdens het naziregime”. Ze roept de EU op een onderzoek te beginnen naar het gebrek aan actie van de Belgische autoriteiten.

Als een verrassing komt de controverse niet. Een carnavalswinkel zei in aanloop naar het feest honderden hoge hoeden en pijpenkrullen te verkopen. Het was ook al duidelijk dat een deel van de praalwagens Joodse karikaturen zou meevoeren. Vorige week riep de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken daarom op om de optocht te verbieden. „België zou zich als westerse democratie moeten schamen om zo’n giftige antisemitische vertoning toe te laten”, schreef minister Israël Katz op Twitter.

Lees ook: Carnaval in Tilburg: ‘coronapret’ en keiharde wind

De burgemeester van Aalst, Christoph D’Haese, vond een verbod evenwel niet aan de orde. De meeste carnavalsvierders hadden zijn oproep tot gevoeligheid begrepen, zei hij. Maar hij noemde het carnaval zondag ook „een feest van de vrijheid van meningsuiting”. Tijdens een persconferentie voor de toegestroomde internationale pers legde hij het omkeringsritueel van carnaval uit, waarin volgens hem om alles en iedereen gelachen mag worden.

De Belgische premier Sophie Wilmès, zelf van Joodse afkomst, veroordeelt de karikaturen ondubbelzinnig. Bepaalde wagens en kostuums doen volgens haar „afbreuk aan onze waarden en de reputatie van ons land”.

Het is volgens de premier nu aan justitie om te beoordelen of in Aalst wettelijke grenzen zijn overschreden. Anti-discriminatie-instantie Unia zegt al zo’n 25 klachten te hebben gekregen over het carnaval en is in overleg met parket en politie over eventuele gerechtelijke stappen.