Australië wordt ingehaald door de klimaatmodellen

Opwarming Wetenschappers in Australië waarschuwen al jaren voor de kwetsbaarheid van hun land voor klimaatverandering.

Wetenschappers laten er geen twijfel over bestaan dat de branden die het land deze zomer teisterden feller worden door klimaatverandering.
Wetenschappers laten er geen twijfel over bestaan dat de branden die het land deze zomer teisterden feller worden door klimaatverandering. Foto Peter Parks/AFP

Australië en de Australiërs zullen zich meer moeten aanpassen en zich harder moeten inspannen om klimaatverandering tegen te gaan. Dat concludeerde de Australische Academie van Wetenschappen vorige maand in een verklaring over de bosbranden.

Wetenschappers laten er geen twijfel over bestaan dat de branden die het land deze zomer in ongekende hevigheid teisterden feller worden door klimaatverandering en dat het brandseizoen langer duurt. Tot voor kort zat die verandering min of meer verborgen in de grilligheid die nou eenmaal hoort bij het weer, maar langzamerhand doemt er een nieuw beeld op uit de statistieken.

Het CSIRO, het wetenschappelijk instituut van de Australische overheid, en het Bureau of Meteorology waarschuwen al jaren voor de kwetsbaarheid van Australië voor klimaatverandering. In State of the Climate 2018, sommen ze de gevolgen op: de gemiddelde temperatuur is sinds 1910 met ruim 1 graad gestegen, ook het zeewater is ongeveer een graad opgewarmd, tussen april en oktober valt er in het zuiden veel minder neerslag en worden periodes van langdurige droogte hardnekkiger, het oceaanwater verzuurt waardoor koraalriffen dreigen af te sterven, ecosystemen worden aangetast, en Australië krijgt vaker te maken met extreme neerslag en bosbranden.

Lees ook: Aboriginals bestrijden het vuur met vuur

Twee weersverschijnselen spelen waarschijnlijk een grote rol bij de toename van de bosbranden: de Indische-Oceaandipool, een fenomeen dat vergelijkbaar is met El Niño in de Stille Oceaan, en de Antarctische oscillatie, een zeer krachtige westenwind die rondom Antarctica cirkelt.

De Indische-Oceaandipool is een zeestroming die grote temperatuurverschillen tussen het zeewater voor de Indonesische kust en de Afrikaanse kust kan veroorzaken. Als het bij Indonesië een stuk kouder is dan gemiddeld en bij Afrika juist veel warmer, trekt de regen naar het westen (dat kan ook de recente zware neerslag in oostelijk Afrika verklaren) en krijgen Indonesië en Australië juist te maken met droogte. Het vermoeden bestaat dat de dipool sterker wordt door klimaatverandering.

De Antarctische oscillatie komt tegenwoordig minder noordelijk dan een paar decennia geleden. Waarschijnlijk komt ook dat door klimaatverandering. „Het trekt de winterneerslag weg van Zuid-Australië”, zei Nerilie Abram, klimaatonderzoeker aan de Australian National University in een gesprek met website Insideclimatenews. „Dat veroorzaakt een langdurige droogtetrend die het landschap kwetsbaarder maakt voor branden.”

De kans op bosbranden loopt volgens Abram niet per se in de pas met de opwarming. Ze verwijst naar een recent onderzoek, dat door een van de auteurs op Twitter simpel als volgt werd samengevat: „Elke extra graad opwarming heeft een groter effect op bosbranden dan de vorige graad.”

Lees deze reportage over de bosbranden in Australië: Ook dieren die de brand overleefden, krijgen het zwaar

Op weg naar 3 graden

„Wat we nu zien is nog maar een klein deel van de klimaatverandering die ons in de komende jaren en decennia te wachten staat”, zei de Amerikaanse klimaatwetenschapper Peter Gleick in Time Magazine. „Als deze rampen zich voordoen bij 1 graad opwarming, en we weten dat we op weg zijn naar 1,5 of 2 of 3 graden, dan kunnen we ons voorstellen hoe verschrikkelijk die rampen zullen worden.”

Volgens Will Steffen, oud-directeur van het Instituut voor klimaatverandering van de Australian National University, zijn de klimaatmodellen deels ingehaald door de werkelijkheid. In zijn woonplaats Canberra werd het tussen 1981 en 2010 gemiddeld zeven dagen per jaar warmer dan 35 graden. In 2019 was het in Canberra 33 dagen warmer dan 35 graden, volgens klimaatmodellen zou het aantal tot 2030 verdubbelen.

Volgens klimatoloog Lesley Hughes hebben Australiërs deze zomer een glimp van de toekomst opgevangen. Sommigen noemen dit bosbrandenseizoen nu al „het nieuwe normaal”. Maar als er niets verandert kan het nieuwe normaal over enkele decennia wel eens een tijd zijn waar de Australiërs naar terugverlangen.

Correctie (27 februari 2020): In een eerdere versie van dit artikel werd Will Steffen verkeerd geschreven als Wil Steffen. Dit is aangepast.