Reportage

Angst in Iran slaat toe na snelle stijging dodental

De Iraanse bevolking had het al zwaar te verduren door de Amerikaanse sancties. Nu komt daar nog een uitbraak van Covid-19 bij. „Alsof we nog niet genoeg problemen hadden.”

Vrouwen met mondkapjes op straat in Teheran.
Vrouwen met mondkapjes op straat in Teheran. Foto ABEDIN TAHERKENAREH/EPA

Een week geleden maakten mensen in Iran vooral nog grapjes over het coronavirus maar afgelopen vrijdag waren er in Teheran al mensen die bezoekers liever geen hand meer gaven uit angst op besmetting met Covid-19. Zondag zat de schrik er in en wemelde het op het Imam Khomeiny-vliegveld van Teheran plotseling van de mensen met mondkapjes die op vliegtuigen naar buitenlandse bestemmingen stapten, opgelucht dat hun vluchten elders nog niet werden geweigerd.

Ook de achterblijvers gingen op jacht naar mondkapjes, die snel in prijs stegen. „Ik heb gehoord dat de kapjes nu al 15.000 touman kosten”, dat is ongeveer een euro, verklaarde Maryam, een lerares Engels in de hoofdstad Teheran, zaterdag. „Ze schijnen niet erg te helpen maar ik ga er, denk ik, toch maar wat aanschaffen. Alsof we in Iran niet al genoeg problemen hadden.”

Lees ook: Leven in een afgesloten Italiaans dorp: ‘Eerder verdrietig dan in paniek’

Het aantal doden in Iran als gevolg van het nieuwe coronavirus was volgens de regering maandag opgelopen tot twaalf, het hoogste aantal in enig land buiten China. Een dag eerder stond het dodental nog op acht. Opmerkelijk is ook dat het dodencijfer in Iran naar verhouding veel hoger ligt dan het relatief beperkte aantal besmettingen. Volgens de regering bedraagt het aantal bevestigde gevallen slechts 61, al worden nog eens 900 mensen onderzocht waarvan gevreesd wordt dat ook zij het virus hebben.

Metro Teheran blijft open

Scholen blijven op last van de regering in het grootste deel van het land tot nader order gesloten en ook bioscopen, theaters en voetbalstadions zijn voorlopig dicht. De metro van Teheran, waarvan dagelijks zo’n drie miljoen mensen gebruik maken, loopt nog wel maar wordt dagelijks ontsmet.

Mogelijk is de ramp, die komt op een moment dat Iran toch al heeft te lijden onder zware Amerikaanse sancties, zelfs al beduidend groter. Het conservatieve parlementslid Ahmed Amirabadi Farahani uit Qom meldde dat in werkelijkheid in die zwaarst getroffen stad alleen al „ongeveer vijftig doden” zijn gevallen.

Lees ook: Veel Iraniërs mijden het stemhokje

Van hen zouden 32 patiënten in quarantaine zijn overleden aan het virus. Ook het hoofd van de medische faculteit van de universiteit, die de ziekenhuizen in Qom leidt, testte positief en is inmiddels in quarantaine geplaatst.

Farahani, die bij de verkiezingen van vrijdag werd gekozen, beschuldigde de regering ervan niet de waarheid te spreken over de uitbraak. Haar aanpak schiet volgens hem ernstig tekort. „Niemand van het verplegend personeel heeft de beschikking over de juiste beschermende kledij”, zei hij tegen het semi-officiële persbureau ILNA. Volgens hem heeft een deel van de medische specialisten inmiddels Qom verlaten. „Ik heb nog geen enkele actie van de kant van de regering gezien om corona aan te pakken”, aldus Farahani. Ook had het virus volgens hem eerder toegeslagen dan de regering had toegegeven. Al op 13 februari zouden in Qom de eerste doden zijn gevallen. De regering bevestigde pas op 19 februari dat er gevallen waren geconstateerd in Iran en dat er al twee mensen aan waren overleden.

Niet de waarheid

De plaatsvervangend minister van Volksgezondheid Iraj Harirchi ontkende deze versie maandag ten stelligste. Hij bezwoer zelfs af te treden als zou blijken dat hij niet de waarheid had gesproken. Veel Iraniërs hechtten echter geen waarde aan zulke verzekeringen. Vorige maand nog hield de regering dagenlang hardnekkig vol dat een Oekraïens verkeersvliegtuig niet was neergeschoten door de Iraanse Revolutionaire Garde tot ze de steven wendde en toegaf dat dit wel degelijk was gebeurd.

Dat de meeste gevallen in Qom zijn geconstateerd is verontrustend. De voor sjiieten heilige stad, zo’n 130 kilometer vanaf Teheran met zijn circa 15 miljoen inwoners, is vanouds een geliefd pelgrimsoord. Mensen uit alle hoeken van het land maar ook uit buurlanden als Irak en Pakistan bezoeken de stad massaal. Als het virus er al enige tijd heerste voor de autoriteiten medio vorige week in actie kwamen, kan het nu al naar veel andere plaatsen zijn verspreid.

De herkomst van het virus in Qom staat nog niet vast. Eind vorige week werd verondersteld dat een Chinese arbeider die werkte op een project voor zonnepanelen in de stad het virus had meegebracht. Later werd ontdekt dat een Iraanse handelaar, die inmiddels is overleden aan de ziekte, recent uit China was teruggekeerd naar Qom.

Iran dreigt door Covid-19 nog verder op zichzelf te worden teruggeworpen. De buurlanden Afghanistan en Irak sloten de grenzen met Iran. Koeweit en Qatar legden het vliegverkeer met Iran stil. In Koeweit bleken drie mensen die uit de Iraanse plaats Mashad kwamen met het virus te zijn besmet. Dit was ook weer pijnlijk voor de Iraanse autoriteiten: zij hadden Mashad nog niet genoemd onder de steden waar zich een uitbraak van het virus had voorgedaan.