Overgewicht tijdens de zwangerschap langdurig slecht voor kind

Overgewicht bij aanstaande moeders is niet alleen een risico tijdens de zwangerschap, maar het kan jaren later nog voor complicaties zorgen bij het kind. Dat blijkt uit onderzoek onder duizenden deelnemende moeders van Generation R, het onderzoeksproject verbonden aan het Erasmus MC. „Iedere kilo afvallen helpt mee aan een gezondere start.”

Generation R kinderen met een te zware moeder, bleken op zes- en tien-jarige leeftijd vaker overgewicht, een hogere bloeddruk en een nadelig cholesterolprofiel te hebben. „Bij 40 tot 50 procent van de zwangerschappen van een obese moeder ontstaan er complicaties tijdens de zwangerschap, kort erna of op de lange termijn”, zegt onderzoeker en kinderarts in opleiding Romy Gaillard (31). „Bij extreme obesitas loopt dat percentage op tot zelfs 60 procent.”

De oorzaak van het overgewicht op latere leeftijd lijkt overigens niet alleen te verklaren door het eetpatroon binnen het gezin of door de genetische aanleg, zegt de onderzoeker. De zwangerschap zelf speelt mogelijk ook een belangrijke rol. „Mogelijk krijgen foetussen van een vrouw met obesitas in de baarmoeder teveel suiker, vet en eiwitten.” Dat kan de groei van het ongeboren kind beïnvloeden, maar bijvoorbeeld ook de vorming van vetcellen, het hart en de hersenen. „Deze kinderen ontwikkelen mogelijk een ander gevoel van verzadiging.”

Gaillard onderzocht ook de gevolgen van moeders die teveel aankomen tijdens de zwangerschap. Ook dat brengt complicaties met zich mee. „Maar de effecten zijn minder groot als de moeder vooraf een gezond gewicht had.”

Overgewicht van aanstaande moeders is een belangrijk en veelvoorkomend probleem, zegt Gaillard. „In Generation R heeft 23 procent van de Nederlandse moeders overgewicht of obesitas.” Bij de Marrokaans-Nederlandse moeders is dat zelfs bijna de helft, bij Turks-Nederlandse moeders en moeders uit de Nederlandse Antillen ruim 40 procent. Moeders met overgewicht hebben tijdens de zwangerschap een groter risico op zwangerschapsdiabetes, hoge bloeddruk, zwangerschapsvergiftiging en een te groot kind bij de geboorte, waardoor een keizersnede noodzakelijk kan zijn.

Maar ook na de geboorte zijn er risico’s, zegt Gaillard. „Kort na de geboorte lopen deze kinderen het risico op een lage bloedsuikerspiegel. En dat kan een negatief effect hebben op de hersenontwikkeling.”

Gaillard hamert er dan ook op dat vrouwen met een kinderwens eerst een gezond gewicht bereiken. „Afvallen levert dan een dubbel positief effect op”, zegt ze. „Niet alleen voor de moeder, maar het heeft ook gevolgen voor het latere leven van het kind.” Zelfs als het de moeder niet lukt om een gezond gewicht te bereiken, helpt het verliezen van enkele kilo’s bij het verminderen van complicaties.

De huidige zorg is vooral gericht op de moeders tijdens de zwangerschap. Maar dat is te laat, zegt de onderzoeker. „Op plekken waar veel aanstaande moeders komen, zoals huisartsen en het consultatiebureau, moet een gezond gewicht vóór de zwangerschap bespreekbaar worden.”

Het onderzoek naar te zware moeders krijgt een vervolg bij Generation R Next. „We onderzoeken nu of obesitas gevolgen heeft voor het embryo in het eerste trimester van de zwangerschap en hoe het de placenta mogelijk beïnvloed.” Eind dit jaar volgt een onderzoek met een leefstijlinterventie. Dat betekent dat te zware vrouwen met een kinderwens adviezen krijgen over hun leefstijl. „Daarbij onderzoeken we wat het effect is op hun latere zwangerschap en hun kind.”