Hamers maakte met ING vooral buiten Nederland indruk

Ralph Hamers Op zijn transfer kreeg ING-baas Hamers vooral kritiek. Is ING in het buitenland de posterboy van de financiële wereld, hier bepalen de antiwitwasaffaire en de salarisrel rond Hamers het imago.

Ralph Hamers. Volgens kenners doorbrak hij grotendeels de strakke hiërarchie bij ING.
Ralph Hamers. Volgens kenners doorbrak hij grotendeels de strakke hiërarchie bij ING. Susana Vera/Reuters Photo

De overgang van Ralph Hamers van ING naar UBS is een toptransfer in de financiële wereld: van een vooral Europees opererende consumentenbank, naar de grootste vermogensbeheerder van de wereld. Hamers wordt na de overgang later dit jaar de eerste Nederlander aan het roer van een bank van zo’n hoog kaliber. En toch kreeg Hamers donderdag na zijn transfernieuws in Nederland vooral kritiek over zich heen, en maar weinig schouderklopjes.

Het moet voor Hamers en ING frustrerend zijn, maar het is wel te verklaren: het imago van de grootste bank van Nederland, actief in veertig landen en wereldwijd werkgever van 53.000 mensen, is het binnen- en buitenland een verschil van dag en nacht.

Buiten de Nederlandse grenzen is ING in veel ogen de posterboy van de financiële wereld. De bank wordt internationaal gezien als een voorloper op het gebied van digitalisering. Forbes riep de bank vorig jaar uit tot de ‘beste bank van de wereld’. Volgens de zakensite heeft de bank een „lange geschiedenis van innovatie in de bankenwereld”, beginnend bij de eerste geldautomaten, door voorloper Postbank geïntroduceerd in 1976.

Hamers speelt volgens kenners een grote rol bij de totstandkoming van het huidige imago van ING. Hij wordt in het buitenland tijdens bankconferenties en in financiële media regelmatig op het schild geheven om te vertellen over zijn ‘digitale’ ING.

Digitale vernieuwing

Volgens kenners was hij het ook die de strakke hiërarchie bij ING grotendeels doorbrak. Vooral op de lagere niveaus van de bank wordt nu gewerkt met kleinere, inhoudelijk sterke teams. ING nam tegelijkertijd enorm veel techspecialisten aan, waardoor de bank ten opzichte van concurrenten in het buitenland vooroploopt in de ontwikkeling van digitale vernieuwingen. In landen als Spanje, Frankrijk en Duitsland wint ING daarmee veel klanten – en dwingt het de nationale banken tot navolging.

Die verdiensten bezorgden Hamers zijn nieuwe baan. President-commissaris Axel Weber sprak donderdag tijdens de persconferentie in Zürich waar de 53-jarige Limburger werd gepresenteerd de hoop uit dat hij ook UBS digitaal „naar een volgend niveau kan brengen”.

In Nederland wordt het imago van ING, waar Hamers sinds 1991 werkt en sinds 2013 de scepter zwaait, vooral bepaald door wat er in 2008 en 2018 is gebeurd. In 2008, op het hoogtepunt van de kredietcrisis, ontving ING staatssteun van de Nederlandse staat ter hoogte van 32,4 miljard euro, dat is inmiddels helemaal afgelost. De bank was in de problemen gekomen door haar agressief opererende Amerikaanse dochter, die volgeladen bleek met risicovolle hypotheekproducten. De staat injecteerde 10 miljard euro om de bank overeind te houden en nam de hele portefeuille met rommelhypotheken over.

Salarisophef

Tien jaar na de kredietcrisis, in 2018, ontstond er grote ophef over het voorstel om het jaarsalaris van Hamers met de helft te verhogen naar 3 miljoen euro. De gedachte: voor een internationaal opererende bank als ING is het logisch om de betaling meer in overeenstemming te brengen met internationale concurrenten. Een hoger loon moest ook voorkomen dat Nederlands talent werd weggekaapt door buitenlandse banken.

De ophef was groot: nog maar net gered door de staat en nu alweer aan het ‘graaien’. Onder druk van de publieke opinie en Tweede Kamer trok de raad van commissarissen van ING, onder leiding van voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer, dat salarisvoorstel weer in. „We realiseren ons dat we de publieke reactie in Nederland op dit duidelijk gevoelige thema hebben onderschat”, zei Van der Veer destijds in de verklaring.

Later dat jaar bleek ING verwikkeld te zijn in een groot schandaal: de bank had jarenlang haar poortwachtersfunctie, om de financiële sector te vrijwaren van crimineel geld, veronachtzaamd. De bank kreeg via een schikking een recordboete opgelegd van 775 miljoen euro. ING en de top van de bank werd maatschappelijke ongevoeligheid verweten. Hoe kon er nagedacht zijn over een hogere beloning voor de top van de bank, terwijl men tegelijk wist dat het Nederlandse Openbaar Ministerie onderzoek deed naar de gebreken in het antiwitwasbeleid van de bank?

Na de witwasboete werd financieel topman Koos Timmermans geofferd, Hamers bleef zitten. Met het oog op „de transformatie” waar ING mee bezig was, vond hij „het belangrijk dat we bij elkaar blijven”, zei hij eind 2018 in de Tweede Kamer. Hij ging wel diep door het stof over de salarisrel en de antiwitwasperikelen. „Het had nóóit mogen gebeuren.” Het imago van de ING-top in Nederland is daarna nooit meer helemaal hersteld, ook niet door initiatieven om groener te worden of door goede prestaties. Na het nieuws over de transfer van Hamers ging het weer direct over de vraag: wat zou hij gaan verdienen?

Hamers wordt in het buitenland regelmatig op het schild geheven om te vertellen over zijn ‘digitale’ ING

Het precieze antwoord is nog niet bekend, maar zeker is dat het veel meer wordt dan nu. Na het terugdraaien van de salarisverhoging – en het afzien van bonussen vanwege de antiwitwasproblemen – kreeg Hamers in 2018 van ING 1,75 miljoen bijgeschreven. Zijn voorganger bij UBS verdiende in dat jaar omgerekend 13,3 miljoen euro aan salaris en bonussen.

De komende maanden zal door de raad van commissarissen van ING hard worden gezocht naar een opvolger van Ralph Hamers. Het verbeteren van het imago van ING in Nederland wordt een belangrijke uitdaging –ondanks de Europese bankenunie worden hier nog steeds voor een deel de wet- en regelgeving en het toezicht voor een bank als ING bepaald.

Door de raad van commissarissen zal worden gezocht naar een kandidaat met een sterke ‘maatschappelijke antenne’. Lukt het hem of haar om Nederland trots te laten worden op de grootste Nederlandse internationale opererende bank? Een belangrijke eerste horde, als ING iemand gevonden heeft, is de onvermijdelijke vraag: wat gaat de nieuwe topman of -vrouw verdienen?

Hamers behoorde niet tot de grootverdieners