Voornemen: een week geen bermbommen en raketten

Afghanistan Een week met „verminderd geweld” moet de opmaat zijn naar een akkoord tussen de Taliban en de Verenigde Staten.

De achttien jaar oude oorlog in Afghanistan haalt nauwelijks nog het nieuws, maar is nog altijd een van de bloedigste conflicten ter wereld.
De achttien jaar oude oorlog in Afghanistan haalt nauwelijks nog het nieuws, maar is nog altijd een van de bloedigste conflicten ter wereld. Foto Javed Tanveer

Een staakt-het-vuren mag het niet heten, daarvoor wordt er eenvoudigweg te veel gevochten in Afghanistan. Toch wordt er veel verwacht van de „vermindering van het geweld” die de Taliban, de internationale troepen en het Afghaanse leger sinds de nacht van vrijdag op zaterdag hanteren. De komende week moet de opmaat zijn naar de ondertekening van een groter akkoord, op zaterdag 29 februari.

Zeven dagen bijna niet vechten vereist een enorme terughoudendheid van de drie partijen. Het betekent zeven dagen geen bermbommen, raketaanvallen en zelfmoordaanslagen (Taliban), geen grondoperaties (Afghaans leger) en geen bombardementen (internationale troepenmacht). De achttien jaar oude oorlog in Afghanistan haalt nauwelijks nog het nieuws, maar is nog altijd een van de bloedigste conflicten ter wereld.

Lees ook: Trump trekt stekker uit vredesoverleg met Taliban

Volgens The New York Times is in een eerdere fase afgesproken dat de Taliban zich het recht op militaire actie voorbehouden als zij denken dat de internationale troepen misbruik van de situatie maken door mensen en materieel te verplaatsen naar plaatsen die eerder buiten hun bereik lagen.

De vreedzamere week moet wederzijds het vertrouwen versterken om een deal te sluiten die het begin van het einde van de oorlog moet betekenen. Zo’n akkoord zou in september al gesloten worden, maar toen blies de Amerikaanse president Trump dat af. Hij concludeerde dat de Taliban een onbetrouwbare gesprekspartner zijn, omdat zij in aanloop naar de ondertekening de ene na de andere bloedige aanslag pleegden. Het aantal burgerslachtoffers (bijna 1.200 doden, ruim 3.000 gewonden) was dat kwartaal het hoogste in tien jaar.

De komende week geldt dan ook vooral als „beslissende test voor de Taliban”, zoals NAVO-baas Jens Stoltenberg het verwoordde.

De Taliban zelf probeerden eerder deze week al aan sympathie te winnen met een opinie-artikel in The New York Times, geschreven door Sirajuddin Haqqani. Hij is een leider van het Haqqani-netwerk, dat als bijzonder bruut bekendstaat. De FBI heeft 5 miljoen dollar over voor de tip die tot zijn arrestatie leidt. In het artikel beloofde hij dat de Taliban zullen meewerken aan „een nieuw, inclusief politiek systeem waarin de stem van elke Afghaan doorklinkt.”

Hoe de overeenkomst van volgende week eruit zal zien, is nog onduidelijk. Als zij lijkt op de deal die in september op tafel lag, zullen de Amerikanen een deel van hun 12.000 militairen terugtrekken en zullen de Taliban ervoor zorgen dat internationale terreurnetwerken als Al-Qaida en Islamitische Staat het land niet meer als uitvalsbasis gebruiken.

Over de toekomstige verstandhouding tussen de Taliban en de Afghaanse overheid werden destijds geen concrete afspraken gemaakt. De gekozen regering nam formeel zelfs geen deel aan van de gesprekken. Nu is afgesproken dat snel na de ondertekening van het akkoord een intra-Afghaanse dialoog begint. Noorwegen en Duitsland hebben aangeboden die gesprekken te faciliteren. Of er voorwaarden worden gesteld aan de uitkomst van dat overleg, is nog onbekend.

Een complicerende factor is dat de Afghaanse regering in chaos verkeert. Nadat deze week met vijf maanden vertraging bekend werd dat Ashraf Ghani als president is herkozen, besloot zijn tegenstrever Abdullah Abdullah een eigen regering te vormen.