Na twee jaar advieswerk is daar het gat van de deur

Advieswerk Uitgerangeerde topambtenaren kunnen als adviseur bij de overheid blijven tot ze een nieuwe baan vinden. Maximaal twee jaar.

Premier Mark Rutte en Renske Leijten (SP) tijdens een debat met de Kamer over de gepresenteerde plannen voor de reorganisatie van de Belastingdienst. Foto Bart Maat/ANP
Premier Mark Rutte en Renske Leijten (SP) tijdens een debat met de Kamer over de gepresenteerde plannen voor de reorganisatie van de Belastingdienst.

Foto Bart Maat/ANP

Dat Jaap Uijlenbroek in januari weg moest als directeur-generaal van de Belastingdienst, daar kon de Tweede Kamer zich wel in vinden. Veel Kamerleden vonden dat hij al veel éérder had moeten opstappen na alle ellende van de toeslagenaffaire. Het was de laatste alinea uit zijn ontslagbericht dat opnieuw kwaad bloed zette. „Omdat Uijlenbroek lid is van de topmanagementgroep wordt hij buitengewoon adviseur.”

Mensen in het land, zei SP-Kamerlid Renske Leijten, in een emotioneel debat met premier Rutte, „begrijpen niet dat als iemand terecht het gat van de deur wordt gewezen, er een andere deur wagenwijd openstaat!” Farid Azarkan van Denk omschreef de adviestak van de Algemene Bestuursdienst als „de banencarrousel voor topambtenaren met de bekende glazen vloer waar je nooit doorheen zakt, want je bent altijd verzekerd van een mooie baan.”

Hier haalt de Tweede Kamer twee zaken door elkaar. Het klopt dat topambtenaren die door gemaakte fouten het veld moeten ruimen, niet zelden bij de rijksoverheid blijven hangen als adviseur, zegt de baas van de Algemene Bestuursdienst, Bram de Klerck. Maar dat geldt alleen voor topambtenaren die na hun maximale termijn van zeven jaar geen nieuwe functie hebben gevonden. Ze krijgen maximaal twee jaar de tijd om die alsnog te vinden. Als dat niet lukt, zegt De Klerck, „gaan ze de WW in”. In de tussentijd doen ze als adviseur klussen voor de overheid.

Los van deze ‘buitengewoon adviseurs’ – op dit moment zes – heeft de Algemene Bestuursdienst een eigen adviesafdeling genaamd ABDTopconsult. Hierin zitten topambtenaren die als consultant, interim-manager of onderzoeker door departementen kunnen worden ingehuurd. Besparen op externe advieskosten was een van de motieven om een eigen ambtelijk consultancybedrijf op te zetten. Een positie bij ABDTopconsult is volgens De Klerck bij voormalige secretarissen-generaal of directeuren-generaal een gewilde functie, ter afwisseling op en verbreding van hun loopbaan. „We wijzen bij vacatures ook veel belangstellenden af.”

Onder de ambtelijk consultants is één naam die bij de Tweede Kamer tot vraagtekens leidde. Siebe Riedstra (65) kondigde eind november na een kleine vijf jaar zijn vertrek aan als secretaris-generaal van het geplaagde ministerie van Justitie & Veiligheid. Hij treedt per 1 maart in dienst van ABDTopconsult om er na de zomer directeur te worden. Maar volgens De Klerck is deze stap niet als een gedwongen vertrek te zien: „Ook Siebe heeft gewoon gesolliciteerd. Hij wilde niet tot zijn pensionering SG blijven.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Haagse Zaken: Topambtenaren: loyale vlekverwijderaars

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.