Het scenario voor China wordt duister

Gevolgen Covid-19 Hoe langer het duurt voor de bedrijvigheid in China weer op gang komt, hoe groter de schade. Niet alleen voor China zelf, maar ook voor de rest van de wereldeconomie.

De Italiaanse straatkunstenaar Salvatore Benintende, ‘TVBOY’, laat Leonardo da Vinci’s Mona Lisa zichzelf beschermen tegen het coronavirus, in Barcelona.
De Italiaanse straatkunstenaar Salvatore Benintende, ‘TVBOY’, laat Leonardo da Vinci’s Mona Lisa zichzelf beschermen tegen het coronavirus, in Barcelona. Pau Barrena / AFP

Air France-KLM waarschuwt dat de operationele winst in de eerste helft van dit jaar 200 miljoen euro lager kan uitvallen. Foxconn, de Taiwanese productiegigant die in China onder meer iPhones in elkaar zet, kampt met opstartproblemen. Vervoersreus Maersk voelt de gevolgen, net als de Accor-hotelketen.

De effecten van het coronavirus dat in China nog steeds om zich heen grijpt, worden steeds tastbaarder. In Nederland werd deze week de mogelijkheid geopend voor werktijdverkorting, met deeltijd-WW bij door de Chinese crisis getroffen bedrijven. Dat zijn er volgens werkgeversorganisatie FME 900, met 1.500 vestigingen in China. De deeltijdoplossing werd voor het laatst ingevoerd kort na de Lehman-crisis van 2008.

Lees ook Hoe ziek word je van het nieuwe coronavirus? En zestien andere vragen over de uitbraak

Paniek als destijds is er niet. En, als de cijfers betrouwbaar zijn, zijn er tekenen dat het aantal besmettingen minder snel toeneemt. Maar het wantrouwen knaagt door, en iedereen tast in het duister. China’s bedrijvigheid is op dit moment een raadsel. Analisten werken met TomTom-data om de vervoersintensiteit te meten, luchtverontreiniging geeft aanwijzingen over de activiteit op straat en vooral in de industrie. Dan is er het meten van de olieconsumptie, door middel van luchtfoto’s van olie-opslagplaatsen. Dat is een methode die al langer wordt gebruikt door analisten die de Chinese statistiek van oudsher al niet vertrouwden.

Echt creatief: de Japanse zakenbank Nomura maakt gebruik van data van Komatsu, dat grondverzetmachines maakt en aan China verkoopt. Die bulldozers en graafmachines geven data door. Zo kan de bouwactiviteit in China een beetje worden bijgehouden.

Maar het blijft behelpen. De financiële markten geven óók al weinig informatie. De Chinese beurskoersen hebben de schade na hun koersval van na het Chinese nieuwjaar al vrijwel goedgemaakt. Westerse aandelenkoersen doen het nog steeds goed. En de ‘angst-indexen’ die de beweeglijkheid van de financiële markten weergeven, geven weinig prijs. De bekende VIX-index van de termijnbeurs van Chicago, die in rustige tijden schommelt rond de 12, stond donderdag op 14,8, na begin februari nog te pieken op 19. De rust bracht zakenbank Goldman Sachs er donderdag toe te concluderen dat het risico op een aandelencorrectie ‘hoog’ is omdat de markten de invloed van het coronavirus nog steeds onderschatten.

IMF tast in het duister

Economen, investeerders, managers en politici kunnen in deze omstandigheden weinig anders dan uitgaan van scenario’s. Hoe erg kan het worden, en wat gebeurt er dan? Directeur Kristalina Georgieva van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) noemde het coronavirus woensdag „onze meest urgente onzekerheid”.

Komend weekeinde komen in het Saoedische Riad de centrale bankiers en ministers van Financiën van de twintig belangrijkste landen in de wereldeconomie samen. De impact van het virus staat bovenaan de agenda.

De prognoses voor de wereldeconomie van het IMF, die 20 januari voor het laatst werden bijgesteld, zijn inmiddels volledig verouderd. In de 3,3 procent groei voor de wereldeconomie die daarin wordt voorzien, gelooft niemand meer. En die raming was al laag.

Een nieuwe bijstelling door het IMF heeft een groot gewicht: als de reactie daarop paniekerig wordt, zou een negatieve prognose zichzelf mede kunnen veroorzaken.

In de financiële sector hebben economen meer vrijheid om te speculeren over de mogelijke gevolgen. En er wordt druk gerekend.

Nomura maakt scenario’s

De meest uitgebreide scenario-analyse tot dusverre is die van het Japanse Nomura. In het onderzoek worden vier situaties geschetst: de eerste is de wereldeconomie zoals die ervoor stond vóór de epidemie uitbrak.

Dan volgt een basisscenario waarin de huidige zware Chinese maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan tot eind deze maand duren en de infecties grotendeels tot China beperkt blijven. In het ‘slechte’ scenario duren de Chinese maatregelen tot het midden van april, maar blijft ook nu de epidemie beperkt tot China zelf.

Pas in het ‘ernstige’ scenario gaat het goed mis. De maatregelen duren tot eind juni en de epidemie van Covid-19, de ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt, wordt in andere landen even groot als in China zelf. Een soortgelijke angst als in China slaat dan ook elders toe.

Kwetsbaarheid

De gevolgen van de diverse scenario’s voor verschillende landen hangen af van hun kwetsbaarheid ten opzichte van China. Hongkong, Thailand, Singapore en andere Aziatische landen staan hier volgens Nomura bovenaan de lijst. De Verenigde Staten blijken het minst kwetsbaar, zo komt naar voren in de verschillende scenario’s.

De wereldeconomie werd geacht een groei te vertonen van 3,3 procent in 2020. Dat was al niet veel, maar sinds het coronavirus is dat al teruggebracht tot 3,1 procent. In het slechte scenario wordt het 2,7 procent en in het ernstige scenario 2,1 procent. In de afgelopen 25 jaar was er alleen een lagere groei in 2009, het jaar na de Lehman-crisis. De wereldeconomie kromp toen met 0,1 procent.

Azië geraakt, Amerika minder

De Verenigde Staten zien hun groei in de vier scenario’s achtereenvolgens teruglopen van 1,8 procent tot 1,7, 1,5 en 1,3 procent in het meest sombere scenario. Voor de eurozone zijn deze percentages 0,9, 0,7, 0,6 en -0,1. Krimp dus, in het slechtste geval.

Met name Duitsland wordt dan zwaar getroffen. Enige voortekenen daarvan zijn er al. Deze week werd de ZEW-index, een belangrijke indicator voor het vertrouwen van Duitse investeerders in de economie, bekendgemaakt. In januari was hij nog 26,7 punten. Analisten hadden een daling verwacht naar 21,5 in februari. Het werd 8,7.

Japan, ook nog steeds een zwaargewicht in de wereldeconomie, maakte aan het eind van vorig jaar al een krimp door van 1,5 procent van kwartaal op kwartaal. Dat kwam toen door een verhoging van de btw. Voor het huidige kwartaal wordt nu ook een krimp verwacht, waardoor een recessie een feit is.

En China zelf? Dat was vóór het virus al op weg naar een groei van 5,7 procent, het laagste niveau sinds 1990. Nomura tekent in het ernstige scenario een groei in van nog maar 3,9 procent. In een land waar politieke onvrijheid de afgelopen decennia is afgekocht met hoge welvaartsgroei is dat een voor president Xi Jinping gevaarlijk laag percentage.