Recensie

Recensie

Het trieste verhaal van de social media-ster die gewurgd werd door haar broer

Vrouwenhaat De Pakistaanse journaliste Sanam Maher reconstrueerde de wrede ‘eerwraak’ op de populaire social-mediaster Qandeel Baloch.

Qandeel Baloch beweerde meermaals dat haar leven in gevaar was.
Qandeel Baloch beweerde meermaals dat haar leven in gevaar was. Foto: AFP

‘Er worden hier zo vaak vrouwen vermoord. Ik snap niet waar jullie je zo druk over maken.’ De buurtgenoten van de ouders van Qandeel Baloch verbaasden zich over de toegestroomde journalisten. Toen Baloch op 15 juli 2016 door haar broer gewurgd werd, waren er dat jaar al 312 andere vrouwen in Pakistan vermoord uit ‘eerwraak’.

Social media-beroemdheid Baloch (echte naam: Fouzia Azeem) was zesentwintig en op bezoek bij haar ouders toen haar broer Waseem besloot dat haar gedrag zo’n schande was voor de familie-eer dat ze gedood moest worden. Zijn bekentenis werd live uitgezonden op de Pakistaanse televisie.

In A Woman Like Her. The Short Life of Qandeel Baloch laat de Pakistaanse journaliste Sanam Maher, die onder meer schrijft voor The New York Times ons een glimp opvangen van het leven van Baloch. Op haar zeventiende werd ze uitgehuwelijkt aan een man die haar mishandelde. Ze vluchtte met haar zoontje naar een blijf-van-mijn-lijfhuis, moest hem vervolgens afstaan aan haar ex, en bouwde daarna aan een zelfstandig leven als model en actrice. Ze was uitzonderlijk dapper, soms naïef – een combinatie die niet zelden resulteert in roekeloosheid.

Misogyne cultuur

En bij die glimp blijft het, maar dat is Maher niet aan te rekenen: er zijn maar weinig bronnen die ons een overtuigend beeld van Balochs binnenwereld kunnen geven. Betrouwbare vrienden of bekenden om te interviewen zijn er nauwelijks, haar dagboeken bevatten slechts ‘inspirational quotes’ van anderen en haar mediaoptredens lijken grotendeels geacteerd.

Wel kan Maher ons inzicht bieden in de gruwelijk misogyne Pakistaanse cultuur waarin Baloch is opgegroeid, heeft gerebelleerd en vermoord is. Dit doet ze door mensen (vooral mannen) aan het woord te laten die zijdelings met de levende of dode Baloch te maken hebben gehad. Zo is er Nighat Dad, oprichtster van The Digital Rights Foundation, een hulplijn voor vrouwen die met online intimidatie te maken krijgen.

Lees ook: Dit zijn de trieste verhalen van de eerwraakdoden in Pakistan

En dan is er de religieus geleerde Mufti Cavi, die samen met Baloch te gast was in een tv-programma. Enige tijd later spraken ze met elkaar af – in zijn hotelkamer. Baloch maakte selfies en een video met hem terwijl ze zijn traditionele hoofddeksel op haar hoofd droeg. Er ontstond een rel: wat deed deze gerespecteerde moslimgeleerde op een hotelkamer met die sexy social-mediaster? De doodsbedreigingen, die Baloch als ‘ongehoorzame vrouw’ toch al ontving, nemen toe.

Woedend

Baloch beweert meermaals dat haar leven in gevaar is. Vlak voor haar dood zegt ze zelfs letterlijk tijdens een telefonisch interview tegen een journalist dat haar broers haar willen vermoorden. Het wordt niet serieus genomen.

En mochten we denken dat de uitroeiing van misogynie een taak is die in eerste instantie bij De Man ligt, dan vergissen we ons. ‘Eén hand kan niet klappen’, legt een Pakistaanse vrouw uit aan Maher. ‘Daar heb je er twee voor nodig. Iets kan alleen gebeuren als er twee mensen betrokken zijn. En een goede vrouw is als een berg: onverzettelijk. Zolang zij geen zwakheden vertoont kan een man haar toch niets aandoen?’ A Woman Like Her is een boek om woedend van te worden.