Profiel

De aangekondigde koerswijziging bij BP is zonder weerga

Bernard Looney De nieuwe topman van BP wil de koers fors vergroenen. Het bedrijf stond al langer onder druk van aandeelhouders en activisten.

Topman Bernard Looney vorige week in Londen, waar hij vertelt dat BP ‘netto CO2-neutraal’ wil zijn in 2050.
Topman Bernard Looney vorige week in Londen, waar hij vertelt dat BP ‘netto CO2-neutraal’ wil zijn in 2050. Foto Daniel Leal-Olivas/AFP

‘We moeten het vertrouwen terugwinnen.” Dat zei de nieuwe bestuursvoorzitter Bernard Looney van de Britse oliemaatschappij BP vorige week toen hij aankondigde dat BP een veel groener bedrijf wordt. Op de achtergrond prijkte een foto van een klimaatprotestmars. „We moeten veranderen, ten diepste veranderen.”

Precies een week nadat de Ier officieel was begonnen als bestuursvoorzitter, kondigde hij een koerswijziging aan die zijn weerga in de olie- en gasindustrie niet kent. Het Britse olie- en gasbedrijf wordt uiterlijk in 2050 CO2-neutraal voor alles wat het produceert. Die doelstelling gaat veel verder dan die van het Nederlands-Britse Shell en het Franse Total, de grote oliebedrijven die tot nog toe de wegbereiders leken voor klimaatbeleid in de fossiele industrie.

Uit alle macht probeert BP, dat afgelopen jaar protest na protest te verduren kreeg, zijn imago te vergroenen. Voor sommigen is de vergaande aankondiging van Looney niet meer dan dat. „Tenzij hij het bedrijf afscheid laat nemen van fossiele brandstoffen, is dit niks dan spin”, reageerde de Britse tak van Greenpeace. Maar een andere groene ngo, het Nederlandse Follow This dat oliebedrijven via aandeelhouders probeert te beïnvloeden, was juist lovend. „Dit betekent dat BP zijn investeringsbeleid radicaal moet omgooien”, zegt directeur Mark van Baal. „Als iedereen dit zou doen, halen we Parijs.”

‘Beyond Petroleum’

British Petroleum, met een jaaromzet van 296 miljard dollar (2019) de een na grootste private oliemaatschappij ter wereld, probeerde rond de eeuwwisseling ook al eens te vergroenen. Maar twintig jaar na ‘Beyond Petroleum’ is BP nog steeds een fossiel bedrijf. Het afgelopen decennium had BP een andere zorg dan klimaat: de ramp met het olieplatform Deepwater Horizon in de VS in 2010. De wereldwijd ernstigste olieramp ooit kostte BP 65 miljard dollar – vijftienmaal de winst van 2019.

Looney oogt heel anders dan zijn voorganger, de Amerikaan Bob Dudley. Geboren in 1970 is hij de jongste van de bestuursvoorzitters van de vijf grote oliebedrijven. Hij opende een Instagram-account, op bedrijfsfoto’s staat hij in wit overhemd met opgerolde mouwen. Er is ook al een nieuw BP-logo gesignaleerd in een egaal groene tint.

Toch is Looney, het vijfde kind van een kleine Ierse veehouder, van het fossiele type. Sinds zijn afstuderen als elektrotechnicus werkte hij nergens anders dan bij BP, waar hij carrière maakte als manager in de olie- en gaswinningstak.

In de media sprak hij zelden, maar in 2018 gaf hij, toen al beschouwd als de mogelijke volgende topman, een interview aan The Irish Independent. Boven zijn bureau hing een enorme foto van een olieplatform in de Golf van Mexico. Over het klimaatakkoord van Parijs zei hij dat „niemand een idee heeft hoe we daar moeten komen”. Analysebureau Rystad rekende recent nog uit dat BP in 2030 20 procent meer olie en gas zal produceren dan nu, als het op de huidige voet doorgaat.

Lees ook over de grote nieuwe investeringen in olie en gas: Diepgaande veranderingen als wereld werk gaat maken van ‘Parijs’

Intussen klopten klimaatactivisten aan de poort. Op Bernard Looneys eerste werkdag, begin februari, blokkeerden activisten de deur van zijn Londense kantoor. In oktober lieten vrouwen in onderbroek zich in een museum overgieten met zwarte vloeistof omdat BP ook beeldende kunst sponsort. Maar het duidelijkst bleken de tegenstellingen tijdens de aandeelhoudersvergadering in mei 2019. Niet alleen werden demonstranten weggevoerd die „dit is een crime scene” scandeerden, ook bij aandeelhouders oogstte Dudley kritiek omdat het bedrijf zich geen doelen wilde stellen die passen bij het VN-klimaatakkoord van Parijs.

Follow This vroeg BP toen via een resolutie om zijn CO2-uitstoot vergaand in te dammen, en daarbij niet alleen die van zichzelf (zoals fabrieken en boorplatforms) mee te rekenen maar óók de veel grotere uitstoot van zijn producten zoals aardgas en kerosine. Bob Dudley weigerde, zichtbaar geïrriteerd. Precies dat doel stelt Bernard Looney zijn bedrijf nu wel. Hij voerde in het najaar zelfs al een vertrouwelijk gesprek met Follow This.

Greenwashing

Is het genoeg? De Britse hoogleraar Paul Stevens, kenner van de olie- en gasindustrie aan beleidsinstituut Chatham House, twijfelt. „De nieuwe plannen van BP kunnen greenwashing zijn, ik weet het oprecht niet.” Stevens denkt echter dat het geen andere keus heeft. „Oliemaatschappijen hebben een heel serieus probleem. De energietransitie zal veel sneller verlopen dan de gevestigde partijen denken, en in Europa zetten de aandeelhouders enorme druk om te vergroenen.”

Hij verwacht echter zwaar weer voor BP en andere olie- en gasbedrijven die willen groeien in wind- en zonne-energie, om economische redenen. De markt is minder beschermd, en de wereldwijde prijsverschillen zijn veel kleiner dan in olie- en gaswinning. „Ik vraag me af of ze de aandeelhouders tevreden kunnen houden. Zo niet, dan volgt er een exodus. Aan alle bedrijven komt ooit een eind.”

De eerste test voor BP volgt in mei, als Follow This opnieuw een aandeelhoudersresolutie zal indienen die vraagt om klimaatdoelen die de hele bedrijfsvoering behelzen. Als Looney consequent is, zal de topman die resolutie moeten aanbevelen. Mark van Baal heeft er, in tegenstelling tot Stevens, wél vertrouwen in. „In de energietransitie zullen een paar oliebedrijven het redden en een paar niet. Ik denk dat degene die het eerst begint, de grootste kans heeft.”

Correctie 21 februari: In het artikel was de naam van olieplatform Deepwater Horizon verkeerd gespeld. Dat is aangepast.