Recensie

Recensie

Bij de koeien in de wei zag hij het licht

Boek

Naakt door de straten rennen na een ontdekking zul je ze niet gauw meer zien doen. Maar net als Archimedes beleven nu ook tal van wetenschappers hun ‘Eureka-moment’. Ze beseften juist een heel andere vraag te moeten stellen, of zagen hoe het langgezochte deeltje eindelijk werd gevonden. Zo’n moment beloont het harde werken en het engelengeduld, bevestigt dat ze in de goede richting zoeken, levert antwoorden, en nóg meer vragen.

In de rubriek ‘Eureka’ van dagblad AD vertellen Nederlandse topwetenschappers over de belangrijkste inzichten en ontdekkingen in hun carrière. Jim Jansen, hoofdredacteur van New Scientist, bundelde de 59 verhalen deze herfst in een gelijknamig boek.

Sommige ‘eureka’s’ zijn de klassieke ontdekkingen, zoals ontdekken dat een combinatie van twee kankermedicijnen veel beter werkt dan één, of na vijfentwintig jaar werk van duizenden onderzoekers eindelijk de eerste foto van een zwart gat maken. Andere onderzoekers beleven zo’n moment van inzicht opeens na jaren artikelen doorspitten, of gewoon in een gesprek met een collega.

Getob met letters

Het mooiste beschreven moment van inzicht is die van orthopedagoog Aryan van der Leij: „Het was de zomer van 1978, ik stond tussen de koeien in een weiland achter mijn huis in Nieuwleusen en zag het licht. Stop met het getob met letters en bied tegelijkertijd klank aan.” Hij ontwikkelde de Kijk- en Luistermethode met boekjes én geluidsbandjes voor dyslectische kinderen.

Niet altijd zijn de eureka-momenten even spectaculair. Soms is het een geleidelijk inzicht, een ode aan het onderzoeksveld, en een onderzoekster beleeft het zelfs elke keer als ze een goede onderzoeksvraag bedenkt. En dat lijkt ook meer op hoe wetenschap echt werkt. Momenten zoals Newtons appel die op de grond viel en het begin was van zijn zwaartekrachtstheorie, komen zelden voor – maar zo nu en dan gebeurt het wel. Eureka! is een leuke bundel voor iedereen die een kijkje wil nemen in het hoofd van deze bollebozen.