5.000 euro schadevergoeding voor slachtoffers geweld jeugdzorg

Jeugdzorg Onder meer de meisjes van de Goede Herder, over wie NRC onthulde dat ze jarenlang dwangarbeid moesten verrichten in kloosters, krijgen compensatie.

Voorzitter Micha de Winter (midden) bij de overhandiging van het rapport van zijn commissie aan de ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA; links) en Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) vorig jaar juni.
Voorzitter Micha de Winter (midden) bij de overhandiging van het rapport van zijn commissie aan de ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA; links) en Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) vorig jaar juni. Foto Roel Rozenburg/ANP

Slachtoffers van geweld in de jeugdzorg kunnen aanspraak maken op een schadevergoeding van 5.000 euro. Dat heeft het kabinet besloten in reactie op het vorig jaar verschenen rapport van de Commissie Geweld Jeugdzorg, die de aard en omvang van fysiek, psychisch en seksueel geweld tussen 1945 en 2019 onderzocht.

De commissie, onder leiding van hoogleraar pedagogiek Micha de Winter, concludeerde dat ongeveer een op de tien kinderen in die periode „vaak tot zeer vaak” met geweld te maken kreeg. Het ging daarbij om geweld tussen jongeren onderling, maar ook om seksueel misbruik door groepsleiders. Het toezicht op de jeugdzorg schoot ernstig tekort, constateerde de commissie. „Geweld trof kinderen die juist beschermd hadden moeten worden”.

Lees ook: ‘In jeugdzorg is een systeem ontstaan waarin iedereen continu stress ervaart’, een interview met hoogleraar Jan Hendriks

Het kabinet maakte in 2012 naar aanleiding van een eerder onderzoek naar de misstanden al excuses voor het geweld. Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) herhaalde die deze vrijdag op een bijeenkomst met de slachtoffers in Nieuwegein. Dekker lichtte daar ook de schaderegeling toe, die dit najaar voor twee jaar wordt opengesteld. Iedereen die kan aantonen slachtoffer te zijn geworden van geweld in de jeugdzorg krijgt hetzelfde bedrag van 5.000 euro. Met deze procedure, die tot stand is gekomen na overleg met de slachtoffers, is het volgens het kabinet mogelijk om snel te besluiten of iemand recht heeft op de compensatie.

Jan Hendriks, hoogleraar forensische psychiatrie en psychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en lid van de commissie-De Winter, noemt het bedrag van 5.000 euro „niet onaanzienlijk”. „Daar mogen we best tevreden over zijn, hoewel het in individuele gevallen van zwaar misbruik teleurstellend kan zijn.”

Ook geld voor meisjes Goede Herder

Vrouwen die in hun jeugd dwangarbeid hebben moeten verrichten bij de katholieke nonnen van de Goede Herder vallen ook onder de schaderegeling. Onderzoek van NRC toonde twee jaar terug aan dat tussen 1860 en 1973 zeker 15.000 vrouwen en meisjes zijn opgesloten in gestichten van de zusters en daar onbetaald werk moesten doen. Minister Dekker bood hier eind vorig jaar namens de overheid zijn excuses voor aan.

Lees ook: De meisjes van de Goede Herder, het onderzoek van NRC uit 2018 naar dwangarbeid in kloosters.

De commissie-De Winter deed naast de aanbeveling voor een schadevergoeding nog een reeks aanbevelingen om geweld in de jeugdzorg te voorkomen. Daaronder waren het verkleinen van de groepsgrootte in instellingen, ervoor zorgen dat minder kinderen in gesloten jeugdzorginstellingen belanden en het organiseren van sterker, onafhankelijk toezicht.

Het kabinet schrijft vrijdag aan de Tweede Kamer dat het aan al deze zaken al werkt. Hoogleraar Jan Hendriks noemt dit „teleurstellend”. „De reactie is te weinig concreet. Het ministerie wijst vooral naar andere partijen in de jeugdzorg en zegt: jullie moeten het doen met elkaar. Maar op welke termijn er verbetering moet komen is niet duidelijk, noch of er extra geld beschikbaar komt om de problemen op te lossen.”

Op de vraag of de geboden compensatie de slachtoffers genoegdoening kan geven zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) vrijdag: "Dat leed is zo onbeschrijfelijk groot. Dat is met geen enkele maatregel of regeling te compenseren."