Trumps uitgesproken en loyale man in Berlijn wordt zijn spionagetsaar

Director of National Intelligence President Trump heeft een nieuwe interim-chef voor de Amerikaanse inlichtingendiensten: zijn weinig diplomatieke, maar zeer loyale ambassadeur in Berlijn.

De Amerikaanse ambassadeur Richard Grenell wordt door president Trump naar Washington gehaald als zijn nieuwe interim-baas van de inlichtingendiensten.
De Amerikaanse ambassadeur Richard Grenell wordt door president Trump naar Washington gehaald als zijn nieuwe interim-baas van de inlichtingendiensten. Foto Odd ANDERSEN / AFP

De Amerikaanse inlichtingendiensten zullen vanaf deze week aangestuurd worden door de huidige ambassadeur in Berlijn, Richard Grenell. Dit heeft president Donald Trump woensdag bekendgemaakt. De aankondiging is het resultaat van een maandenlange zoektocht naar een nieuwe spionnentsaar, na het vertrek van de vorige Director of National Intelligence, Dan Coats, in de zomer.

Met Grenell krijgt de Amerikaanse inlichtingengemeenschap, die regelmatig botst met Trump, een hoogste baas die zeer loyaal is aan de president. In Berlijn ontpopte hij zich de afgelopen twee jaar als een trouw verdediger van diens conservatief-nationalistische standpunten. Zo oefende hij voor een diplomaat op ongebruikelijk openlijke wijze kritiek uit op onder meer het ‘falende’ asielbeleid van de regering-Merkel en preste hij Duitsland om de defensie-uitgaven op te schroeven. Ook sprak hij bij zijn aantreden het voornemen uit om de „conservatieve golf” in Europa „te versterken”. Tegelijkertijd maakt de openlijk homoseksuele Grenell gayrechten tot een persoonlijk beleidsspeerpunt.

Geen goedkeuring Senaat nodig

Grenell zal de post op interim-basis gaan bekleden. Dit is gebruikelijk geworden onder Trump: de president kan op deze manier makkelijker schuiven met topfunctionarissen en hoeft hun voordracht niet te laten bekrachtigen door de Senaat. Grenell is als ambassadeur al eens benoemd door de Senaat en mag de DNI-post daarom tijdelijk bekleden.

Maar Trumps besluit kreeg van Democraten en oud-spionnen woensdag ook meteen kritiek dat een benoeming die cruciaal is voor de nationale veiligheid niet aan de volksvertegenwoordiging wordt voorgelegd. Grenell heeft geen ervaring in de strijdkrachten of inlichtingendiensten. Eerder was hij wel voorlichter van John Bolton, in de tijd dat die neo-conservatieve havik de Amerikaanse VN-ambassadeur was.

Lees ook dit bericht over het vrijvallen van de post van DNI

Diensten botsen met Trump

De functie van DNI is in het leven geroepen om de zeventien bij het publiek bekende Amerikaanse inlichtingendienst beter aan te sturen. De DNI stelt onder meer het top-geheime, dagelijkse veiligheidsrapport samen dat de president elke ochtend ontvangt. Ook maakt het een jaarlijks dreigingsbeeld van mondiale dreigingen en potentiële vijanden.

Onder de in juli opgestapte Coats weken die onafhankelijke analyses vaak op belangrijke punten af van Trumps regeringsbeleid. Zo werd de nucleaire dreiging van Noord-Korea (een land waar Trump mee onderhandelt) hoger ingeschat dan die van Iran (een land waarmee hij juist het conflict zoekt). Ook maakte Coats tegen de zin van de president in herhaaldelijk duidelijk dat Rusland zich wel degelijk mengde in de door Trump gewonnen verkiezingsrace van 2016. Ook in de Oekraïne-affaire, die leidde tot een impeachment-procedure tegen Trump, stond de president meermaals tegenover zijn diensten.

Dit jaar weer inmenging?

Van Grenell hoeft Trump zulke openlijke oppositie niet te verwachten. Zo liet de ambassadeur deze week nog blijken hoe loyaal hij is aan de president. Nadat justitieminister Barr had geklaagd dat de tweets van de president over lopende strafzaken hem het werk soms onmogelijk maken, stelde Grenell op Fox News juist „dat ze mijn werk zo veel makkelijker maken”.

Een assistent van de vertrekkende DNI, Joseph Maguire, zou Congresleden op 13 februari vertrouwelijk hebben ingelicht dat Rusland ook dit jaar weer probeert via inmenging Trump aan herverkiezing te helpen. De president zou daarop Maguire fel hebben bekritiseerd dat dit ook aan Democraten was meegedeeld, berichtte The New York Times donderdag.

Volgens Amerikaanse media besloot Trump om Pete Hoekstra, zijn huidige ambassadeur in Nederland, na enige overweging niet te benoemen op deze post.