‘Schutter was xenofoob’

Terreurdaad in Duitsland De 43-jarige Tobias Rathjen uit deelstaat Hessen zou zijn daad hebben bekend in een afscheidsbrief.

Forensische experts in het Duitse Hanau bekijken een auto die tijdens de aanslag werd geraakt.
Forensische experts in het Duitse Hanau bekijken een auto die tijdens de aanslag werd geraakt. Foto REUTERS/Kai Pfaffenbach

Bij waterpijpcafé Midnight in het Duitse Hanau, een middelgrote stad vlak bij Frankfurt am Main, klinken woensdagavond om tien uur schoten. Bezoekers worden onder vuur genomen. Even later treft bezoekers van café Arena, in een nabijgelegen stadsdeel, hetzelfde lot.

Een urenlange klopjacht volgt op de vermoedelijke dader, die er in een blauwe BMW vandoor is gegaan. Zijn lichaam wordt uiteindelijk gevonden in een woning vlak bij de tweede plaats delict. Niet alleen de verdachte zelf (43) ligt daar levenloos, volgens Duitse autoriteiten ook zijn bejaarde moeder.

De twee schietpartijen resulteren in negen doden, van wie een onbekend deel met een migratieachtergrond. In het eerste café gaat het volgens het Duitse Bild om ten minste vier mensen met een Koerdische achtergrond. In het tweede café zouden nog eens vijf slachtoffers vallen.

Al snel nadat de politie bekendmaakt dat de dader en zijn moeder dood zijn gevonden, duikt er een naam op van de vermoedelijke dader: Tobias Rathjen, een 43-jarige inwoner van Hanau in de deelstaat Hessen, die volgens de autoriteiten als sportschutter legaal in het bezit was van wapens.

In zijn woning worden een afscheidsvideo en een begeleidende brief aangetroffen, en al snel duikt er ook een recent YouTube-filmpje op waarin R. een warrig verhaal houdt waarin hij de Amerikaanse bevolking waarschuwt voor ondergrondse bases van militairen waar kinderen misbruikt worden.

In de video van 1 minuut en 42 seconden heeft hij het verder over gedachtencontrole, de mainstream media en een modern systeem van slavernij. Hij roept Amerikaanse burgers uiteindelijk op om de bases te vernietigen.

In de afscheidsbrief, aangetroffen in zijn huis en in handen van meerdere Duitse media, bekent Rathjen zijn daad en deelt hij volgens die media „verwarde zienswijzen”, waarvan veel extreem-rechts.

Die Zeit citeert uit de 24 pagina lange brief, waarin Rathjen zou hebben geschreven dat „bepaalde mensen uit mijn eigen land” eraan hebben bijgedragen „dat we nu etnische groepen, rassen of culturen in ons midden hebben die in elk opzicht destructief zijn”. De autoriteiten bevestigen de extreem-rechtse strekking van de brief.

De afscheidsbrief is volgens Bild naast extreem-rechts ook warrig en staat bol van de complottheorieën over onder meer geheime diensten.

Deskundigen buigen zich inmiddels over de diepere motieven en achtergronden van de vermoedelijke dader. Duitsland kampt met een breder probleem van extreem-rechtse netwerken die geweld niet schuwen. Vorige week werd er nog een netwerk opgerold en in het recente verleden is het land opgeschrikt door extreem-rechtse aanslagen op een synagoge in Halle en de politieke moord van een rechts-extremist op politicus Walter Lübcke, ook in Hessen.

Volgens de politie handelde Rathjen in zijn eentje en zijn er vooralsnog geen aanwijzingen dat hij deel uitmaakte van een breder netwerk.

Peter Neumann, hoogleraar Veiligheidsstudies en radicaliseringsdeskundige aan Kings College in Londen, kreeg via Bild de afscheidsbrief van Rathjen in handen. In een eerste analyse, gedeeld op Twitter, zegt Neumann dat Rathjen zich vooral op internet voedde met complottheorieën, maar niet actief lijkt te hebben deelgenomen aan gemeenschappen van gelijkgestemden die op internetfora als 8chan actief zijn.

De Duitse politiek reageert verslagen op de terreurdaad. Bondskanselier Angela Merkel heeft haar agenda voor donderdag deels leeggeveegd en minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer is in Hanau op bezoek.