Nederland stopt voor één keer met zijn paviljoen op de Biënnale van Venetië

Mondriaan Fonds Nederland exposeert in 2021 op de grote internationale kunstexpositie de Biënnale van Venetië in de stad, niet in het eigen Rietveldpaviljoen. Daar mag Estland in.

Het door Rietveld ontworpen landenpaviljoen van Nederland voor de Biënnale, in de Giardini in Venetië.
Het door Rietveld ontworpen landenpaviljoen van Nederland voor de Biënnale, in de Giardini in Venetië. Foto Bas Czerwinski/ANP

Tijdens de komende Biënnale van Venetië, in de zomer van 2021, zal Nederland geen presentatie houden in het eigen paviljoen. Dat heeft het Mondriaan Fonds, dat iedere twee jaar de Nederlandse inzending voor de Biënnale organiseert, donderdag bekendgemaakt.

Sinds 1954 beschikt Nederland over een door Gerrit Rietveld ontworpen paviljoen op het hoofdterrein van de Biënnale, de Giardini. De tentoonstellingen die daar iedere twee jaar worden gehouden, zijn voor Nederlandse kunstenaars belangrijk omdat ze zich zo aan een groot internationaal publiek kunnen tonen.

Expo elders in Venetië

De nieuwe directeur van het Mondriaan Fonds, Eelco van der Lingen, breekt nu met die traditie. „We gaan het drastisch anders doen”, zegt hij in een interview met NRC. „We verlaten het hoofdterrein en maken een presentatie elders in de stad.” Waar precies, kan hij nog niet zeggen. „We zijn bezig met een mooie avontuurlijke ruimte.” Het uitstapje is in principe eenmalig. „We hebben bij hoge uitzondering toestemming van de Biënnale gekregen om ons paviljoen te verlaten.”

Lees ook het interview met Mondriaan Fonds-directeur Eelco van der Lingen

Bij zijn aantreden op 1 maart 2019 kreeg Van der Lingen de vraag om de selectieprocedure voor de biënnale te evalueren. De afgelopen acht jaar had het Mondriaan Fonds daarvoor een open call uitgeschreven, maar vooral bij de laatste editie had die procedure veel kritiek gekregen. „Het viel me op dat bij de laatste edities Rietveld en het modernisme vaak een nadrukkelijke rol speelden”, zegt Van der Lingen. „En dan was er nog de rol van de Giardini, de center stage, die altijd bevolkt wordt door dezelfde landen.”

Rietveldpaviljoen voor Estland

Door het paviljoen voor één keer te verlaten, hoopt Van der Lingen een frisse start te maken. „Wat voor vrijheid levert het op als we ons eens niet tot Rietveld hoeven te verhouden, of tot de politieke situatie in de Giardini?” De presentatie is daarmee een duidelijk statement tegen het landensysteem van de Biënnale, waarbij de oude koloniale grootmachten de voornaamste plekken innemen.

Welke kunstenaar Nederland in 2021 zal vertegenwoordigen, is nog niet bekend. Uit alle inzendingen voor de afgelopen vier edities is nu een shortlist met vier namen samengesteld, waar een internationale jury een besluit over zal nemen. Het leegstaande Rietveld-paviljoen zal worden uitgeleend aan Estland. Omdat, zegt Van der Lingen, zij een „jonge natie zijn, en de kans dat zij ooit in de Giardini terecht zouden kunnen, nihil is.”