Tientallen zwangere vrouwen verdwenen uit asielopvang

Mensenhandel Volgens het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel zijn de vrouwen, het merendeel komt uit Nigeria, mogelijk slachtoffer van mensenhandelaren geworden.

Recreatieruimte in een asielzoekerscentrum. Foto Kees van de Veen
Recreatieruimte in een asielzoekerscentrum. Foto Kees van de Veen

Tientallen zwangere Afrikaanse vrouwen zijn de laatste twee maanden van het afgelopen jaar verdwenen uit asielzoekerscentra in Nederland. De vrouwen zijn mogelijk slachtoffer geworden van mensenhandelaren en illegale adoptie, volgens een memo van het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) in handen van Argos en NRC. Opsporingsinstanties hebben geen idee waar de vrouwen momenteel verblijven.

Het merendeel van de vrouwen komt uit Nigeria, maar ook uit Kameroen, Congo en Oeganda. Ze vragen in Nederland asiel aan en krijgen onderdak bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Na korte tijd en nog voordat ze bevallen zijn, verlaten ze het asielzoekerscentrum (azc), volgens het EMM, waar politie, marechaussee, Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en Inspectie SZW toe behoren.

De vrouwen zijn „vooral weggelopen uit locaties in het noorden van het land”, zegt een woordvoerder van het COA. Hij benadrukt dat de asielzoekerscentra niet gesloten zijn: iedereen kan de opvang verlaten. „Als er sprake is van mensenhandel is dat heel zorgelijk.” Medewerkers van het COA worden getraind op het herkennen van signalen van mensenhandel, zegt hij.

Volgens het EMM is het niet logisch dat de vrouwen het azc verlaten hebben, omdat zij legaal in Nederland verblijven. Op grond van het vreemdelingenrecht hebben zij toegang tot medische zorg en kraamzorg. Het EMM maakt zich juist daarom „ernstig zorgen” over het lot van de vrouwen en ongeboren of pasgeboren baby’s, staat in de memo.

Lees ook: Meer migranten claimen slachtoffer ‘mensenhandel’ te zijn

De verdwijnende Afrikaanse vrouwen doen denken aan een grote mensenhandelzaak van bijna vijftien jaar geleden. Nigeriaanse bendes lokten Nigeriaanse meisjes met een mooi praatje naar Nederland. Er werd ze een baantje beloofd in een kapsalon, maar ze werden uiteindelijk gedwongen tot straatprostitutie in Spanje en Italië. Nederland was het doorvoerland: ze werden opgepikt uit het azc en daarna naar Spanje en Italië gebracht.

Weggelopen kinderen

In de afgelopen tien jaar liepen ruim 2.500 kinderen weg uit opvanglocaties van het COA en voogdij-instelling Nidos, bleek uit cijfers die NRC opvroeg. NRC is onderdeel van Lost in Europe, een internationaal initiatief van journalisten die onderzoeken hoe duizenden vluchtelingenkinderen konden verdwijnen na aankomst in Europa. Een deel van de kinderen reist naar familie in Nederland of het buitenland, anderen vallen mogelijk in handen van uitbuiters. De Nationaal Rapporteur mensenhandel Herman Bolhaar zei daarover in NRC: „Deze kinderen moeten kunnen rekenen op de bescherming van de Nederlandse overheid.”

April vorig jaar waarschuwden politie en justitie in NRC dat de aanpak van mensenhandel vastliep door een forse toename van het aantal Afrikaanse migranten die claimden slachtoffer van uitbuiting te zijn, zonder dat hun verhaal goed te verifiëren was. De migranten hadden in een ander Europees land ook asiel aangevraagd, maar die aanvraag verviel door hun slachtofferclaim. Ze maakten daardoor direct aanspraak op een voorlopige verblijfsvergunning. Volgens justitie en politie werd van deze regeling in sommige gevallen misbruikt gemaakt. De regeling is nadien aangescherpt.