Reportage

Op het werk of in de sportschool: Singapore controleert iedereen

Coronavirus Harvard-onderzoekers noemen Singapores aanpak van Covid-19 de „gouden standaard van bijna-perfecte opsporing”. De WHO is al even positief. Dat de privacy in het geding is, deert Singaporezen niet.

Het Marina Bay Sands Hotel. „De overheid probeert alle besmettingen te traceren.”
Het Marina Bay Sands Hotel. „De overheid probeert alle besmettingen te traceren.” Roslan Rahman/AFP

Ben Goh schept even een luchtje op een bankje in het park. Achter hem hangen een paar mannen in de sporttoestellen. Hij kijkt uit op een woontoren waarvan de hele buurt weet: dáár wonen een paar mensen die besmet zijn met het coronavirus.

De consultant werkt vandaag vanuit huis. Vanwege de besmettingen had zijn baas gezegd dat het beter was. Hij lacht er een beetje om. „Ik denk dat het meer uit bescherming voor de anderen is dan voor mij. Morgen ga ik weer naar kantoor.”

Niet dat hij de verspreiding van het coronavirus bagatelliseert. „Ik maak me zorgen. Ik heb een zwak immuunsysteem, word makkelijk ziek.” Maar hij heeft vertrouwen in de Singaporese overheid. „Ze doen goed werk. Overal zijn strenge controles op temperatuur. En ze proberen alle besmettingen te traceren.”

Dinsdag prees de directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie de stadstaat Singapore (5,6 miljoen inwoners) voor zijn aanpak van het Covid-19-virus. „Singapore zorgt er bij elk geval van griep of longontsteking voor dat de onderste steen bovenkomt.” Andere landen moeten er volgens hem een voorbeeld aan nemen.

Singapore is na China het land met de meeste besmettingen. Woensdag waren het er voor zover bekend 84 en elke dag komen er een paar nieuwe bij. Singapore is kwetsbaar: de open economie fungeert als knooppunt voor internationale handel en financiële dienstverlening in Zuidoost-Azië. En die economie is, zoals de hele regio, de afgelopen jaren steeds sterker verweven geraakt met China.

Dus neemt de overheid geen halve maatregelen. En de inwoners van Singapore helpen graag mee.

Hele verdieping ontruimd

Bij toren drie van het Marina Bay Financial Centre staan groepjes mannen en vrouwen sigaretten te roken, in pak zonder jasje. Hun peuken trappen ze niet uit op de grond, maar nemen ze mee naar een prullenbak verderop. In deze kantoortoren werd vorige week de 43ste verdieping ontruimd. Bij DBS, de grootste bank van Singapore, bleek iemand besmet te zijn. De driehonderd werknemers die op de 43ste werken moesten naar huis.

Ook het bedrijf van consultant Amir Latiff zit in deze toren. Hij houdt buiten even pauze. De impact op zijn dagelijks leven valt mee, zegt hij. Op zijn verdieping worden de gezamenlijke ruimtes extra ontsmet. Bij de ingang controleren ze iedereen op lichaamstemperatuur. „Dat doen ze overal, of je nu naar de film gaat of naar de sportschool. Heel goed.”

Singapore heeft een relatief hoog aantal besmettingen omdat het detectiesysteem veel beter is dan in andere landen, denkt Latiff. Hij noemt de verspreiding van het SARS-virus in 2002 en 2003 als grote les. Toen vielen in Singapore 33 doden. „Nu is alles honderd keer beter gecoördineerd.”

Eén keer was de stad even in paniek, vertelt hij, toen de alarmfase werd opgeschaald van geel naar oranje, het op één na hoogste niveau, hetzelfde als toen met SARS. Er ontstond een run op de supermarkten voor inkopen. „Ik ben zelf ook maar wat extra rijst gaan halen.”

‘Contact tracing’

Een van de belangrijkste maatregelen in Singapore is contact tracing. De overheid probeert de gangen van inwoners zoveel mogelijk in kaart te brengen, zodat ze weten wie risico loopt op besmetting. De meeste bedrijven werken hier aan mee.

Bij de uitvaart van een vriend kreeg Amir Latiff van de begrafenisondernemer een tracing-formulier om in te vullen. In hotels krijgen gasten ook zo’n lijst, met vragen over hoe je je voelt en waar je allemaal bent geweest. En in de taxi staat op een schermpje: ‘heb je deze taxi op straat aangehouden? Geef het door in onze applicatie voor contact tracing’.

Van alle besmette patiënten gaat een overheidsteam zo precies mogelijk hun gangen na. Van minuut tot minuut, vanaf veertien dagen voorafgaand aan hun diagnose. Ze bekijken videobeelden van beveiligingscamera’s. Ze vragen routegegevens op bij taxibedrijven. En bij vluchten vragen ze bij de maatschappij de contactgegevens op van de rij van de besmette patiënt, plus de passagiers van de twee rijen ervoor en erachter. Mensen die risico blijken te lopen, mogen kiezen: thuis in quarantaine of naar een opvang van de overheid.

Het recht op privacy vinden de meeste Singaporezen even minder belangrijk. Zoals consultant Ben Goh zegt: „Dit is een uitzondering, dit is een ramp. Ze doen wat nodig is.”

En het werkt. Aan de universiteit van Harvard hebben wetenschappers onderzoek gedaan naar de verspreiding van het coronavirus. Ze noemen de aanpak van Singapore de „gouden standaard van bijna-perfecte opsporing”. Wereldwijd zouden volgens hen 2,8 keer zo veel besmettingen bekend zijn als andere landen dezelfde detectiemethoden als Singapore zouden gebruiken.

Onderrapportage

Volgens de onderzoekers is een internationale onderrapportage van het aantal besmettingen zeer waarschijnlijk. Het risico daarop is groter „in landen met een lage opsporingscapaciteit en hoge verbondenheid met het epicentrum van de uitbraak”, dus met Wuhan in China. Dit kan goed voor Indonesië gelden, waar officieel nog geen besmettingen zijn vastgesteld. Er gingen directe vluchten van Wuhan naar Bali. Statistisch gezien is het erg onwaarschijnlijk dat Indonesië geen besmette patiënten heeft, constateerden de onderzoekers.

In Singapore heeft de overheid vijf clusters van verspreiding aangewezen. Dat zijn ontmoetingsplaatsen waar groepjes mensen besmet zijn geraakt. Het chique hotel Grand Hyatt is een van die plekken. Tijdens een zakelijke conferentie van een Brits bedrijf bleken drie Singaporezen besmet. Enkele andere besmette zakenlui verspreidden het virus verder. Zij reisden naar Zuid-Korea, Maleisië en Frankrijk.

Lees ook:‘Ik denk dat het in Wuhan veel slechter gaat dan we te zien krijgen’

Het grootste cluster is nu de Grace Assembly of God, een kerk met twee locaties. Enkele medewerkers bleken besmet. Van de in totaal 81 patiënten in Singapore hebben er 21 een connectie met deze kerk. Uit voorzorg zijn ook veel andere kerken in de stad dicht. De katholieke kerk annuleerde alle diensten.

Aan het hek voor een van de kerken – het is geen traditioneel gebouw, eerder futuristisch met golvend aluminium – hangt een briefje. De kerk is dicht tot volgende week, de staf zit thuis in quarantaine. Orders van het ministerie van Volksgezondheid. „We vragen om uw gebeden voor de kerk, voor de getroffen leden, hun familie en voor ons land tijdens deze moeilijke periode.”