‘Europees programma voor vergroening landbouw heeft niet gewerkt’

Natuur Miljardensubsidies vanuit de Europese Unie voor de vergroening van de landbouw hebben nauwelijks effect gehad, blijkt uit onderzoek.
Een akker in Oost-Groningen. Archiefbeeld.
Een akker in Oost-Groningen. Archiefbeeld. Foto Kees van de Veen

De Europese landbouwsubsidies die de natuur moesten versterken en een positieve bijdrage moesten leveren aan de biodiversiteit, hebben nauwelijks verschil gemaakt. Dat concluderen de Volkskrant en onderzoekers van de Wageningen University & Research (WUR) woensdag op basis van gezamenlijk onderzoek. Hoewel alleen al in Nederland in zes jaar tijd twee miljard euro aan het project besteed is, is over het algemeen bijna geen meetbaar resultaat geboekt.

Boeren konden uit Brussel extra steun krijgen als ze maatregelen troffen om de natuur te versterken. De oorspronkelijke eisen waaraan zij dan moesten voldoen, werden echter onder druk van de Europese lidstaten afgezwakt. De natuurbeschermingsmaatregelen die resteerden, volgens de Volkskrant het resultaat van een compromis tussen natuurbescherming en de belangen van boeren met een sterke lobby, blijken nu onvoldoende om nog een noemenswaardig verschil te maken.

De Europese Rekenkamer waarschuwde al in 2017 dat het vergroeningsbeleid (dat toen 12 miljard euro per jaar kostte) waarschijnlijk niet zou werken. Het Nederlandse lid Alex Brenninkmeijer onderschrijft nu de bevindingen van de Volkskrant en de WUR, en ziet ook dat inderdaad weinig van het natuurvriendelijker maken van de landbouw terecht is gekomen. „Het vergroeningsbeleid heeft niet gebracht wat ervan werd verwacht”, zegt hij in de krant.

Lees ook: Misbruik Europees geld los je niet zomaar op

Concretere doelstellingen

De Rekenkamer stelde in 2017 onder meer dat de doelstellingen niet concreet genoeg waren geformuleerd. Bovendien zou het effect beperkt blijven doordat een aantal maatregelen toch al getroffen werd door de boeren. Dat zou in de toekomst anders geregeld moeten worden, zegt Brenninkmeijer woensdag in de Volkskrant. Anders zullen lidstaten volgens hem de voorschriften zo blijven interpreteren dat er zo min mogelijk belasting geïnd hoeft te worden, „in plaats van het verwachte milieu- en klimaatvoordeel zo groot mogelijk te maken”.

De Europese regeringsleiders spreken donderdag over een nieuwe meerjarenbegroting. Daarbij zullen ook de landbouwsubsidies, waaraan ongeveer een derde van de EU-begroting opgaat, een rol spelen. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, wil dat 40 procent van het geld dat beschikbaar is voor landbouw in de nieuwe begroting ten bate komt van klimaat.