Poetin ontslaat zijn belangrijkste Oekraïne-adviseur Vladislav Soerkov

Rusland Vladislav Soerkov – de belangrijke strateeg die onder meer achter de annexatie van de Krim zat – moet na twintig jaar staat van dienst om onbekende redenen het veld ruimen.
Adviseur Vladislav Soerkov was twintig jaar een belangrijke adviseur van Poetin. Foto uit 2011.
Adviseur Vladislav Soerkov was twintig jaar een belangrijke adviseur van Poetin. Foto uit 2011. Foto Andy Adams/Polaris

President Poetin heeft zijn belangrijkste adviseur voor het Russische Oekraïne-beleid uit zijn functie gezet. Vladislav Soerkov (55) was de drijvende kracht achter de Russische inmenging in Oekraïne en de annexatie van de Krim. Het Kremlin bevestigde dinsdag in een korte verklaring dat hij per direct zijn functie neerlegt. Daarbij werd verder geen reden gegeven.

Geruchten over het vertrek van Soerkov zingen al langer rond in de Russische media. Een week geleden bleek dat hij zijn rol als hoofdonderhandelaar in het Oekraïne-conflict moest afstaan aan een andere Poetin-paladijn, Dmitri Kozak. Een bekende van Soerkov zei dat hij het veld moest ruimen omdat Poetin bezig is met een koerswijziging ten opzichte van Oekraïne. Dat gerucht werd in eerste instantie pertinent ontkend door Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov.

Soerkov – ook bekend als de ‘grijze kardinaal’ vanwege zijn macht achter de schermen – begon zijn carrière in het Kremlin in 1999, kort voordat Poetin president werd. Met zijn theorie van de ‘soevereine democratie’, waarbij de Russische bevolking zich achter de nationale leider moest scharen, lukte het Soerkov om de oppositie buiten spel te zetten. Uiteindelijk zou hij het schoppen tot plaatsvervangend stafchef van Poetin en vice-premier.

Nadat Poetin in 2012 was teruggekeerd als president, kreeg Soerkov een belangrijke rol binnen de Russische expansie in de regio. Zo werd hij in 2013 beleidsbepaler rond de Russische inmenging in de de Georgische provincies Abchazië en Zuid-Ossetië. Soerkov was vervolgens verantwoordelijk voor de Russische annexatie van de Krim, en het aanvuren van pro-Russische volksopstanden in Oost-Oekraïne na de Maidan-revolutie in 2014. Zijn naam duikt ook op in het MH17-dossier.

Lees ook: Deze mannen zaten volgens het JIT achter ‘MH17’

Weer gevechten in Oost-Oekraïne

Het is onduidelijk wat het vertrek van Soerkov gaat betekenen voor het conflict in Oost-Oekraïne. Gevechten in de Donbas laaiden eerder op dinsdag weer op. Volgens het Oekraïense leger voerden door Rusland gesteunde separatisten een aanval uit in de regio Loehansk. Daarbij zouden één Oekraïense militair en vier separatisten om het leven zijn gekomen. Volgens separatisten zouden alleen twee Oekraïense soldaten zijn gesneuveld en zou een burger gewond zijn geraakt door bombardementen van het Oekraïense leger.

Poetin en zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodymyr Zelensky kwamen afgelopen december een nieuwe wapenstilstand in de Donbas overeen. Zelensky stemde in met lokale verkiezingen in de opstandige regio’s, zolang Oekraïne de controle zou houden over zijn grenzen. Vooralsnog is er echter nog geen voortgang gemaakt met deze afspraken. Het conflict in Oost-Oekraïne heeft al meer dan 14.000 levens heeft gekost.