Nipt ‘ja’ voor CETA is toch tegenvaller voor coalitie

Handelsverdrag Canada De Tweede Kamer is akkoord met CETA, maar alle oppositiepartijen stemden tegen. Het wordt daarom spannend in de Eerste Kamer.

Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel (D66) en Roelof Bisschop (SGP) tijdens het debat in de Tweede Kamer over CETA.
Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel (D66) en Roelof Bisschop (SGP) tijdens het debat in de Tweede Kamer over CETA. Foto Bart Maat/ANP

Een nipte Kamermeerderheid heeft dinsdag ingestemd met CETA, het EU-handelsverdrag met Canada. Na een hoofdelijke stemming bleken 72 Tweede Kamerleden voor en 69 tegen. De stemming maakte duidelijk dat minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel, D66) het lastig zal krijgen in de Eerste Kamer, waar zij de steun van een handjevol oppositiepartijen nodig heeft.

Coalitiepartij ChristenUnie stemde dinsdag zoals verwacht voor, na toezeggingen van Kaag om extra te controleren of er geen hormoonvlees op de Nederlandse markt komt. Ook Wybren van Haga, het uit de VVD gezette Tweede Kamerlid, deed dat. Kaag zei „blij” te zijn. Het kleine zetelverschil vond ze niet teleurstellend. „Wat belangrijk is, is dat we door kunnen naar de Eerste Kamer. Dit is ook een belangrijk signaal naar Europa en de wereld.”

Toch was de stemming dinsdag een tegenvaller voor de coalitie. De voltallige oppositie stemde tegen, ook 50Plus en de SGP, partijen die het kabinet nodig heeft in de Eerste Kamer. De coalitie mist in de senaat zes zetels, en zou naast 50Plus en de SGP ook de twee zetels van de groep van Henk Otten nodig hebben, die zich van Forum voor Democratie afsplitste.

Kritisch op arbitragehof

Otten is kritisch over CETA. „Dat wij laatst voor het stikstofplan van het kabinet hebben gestemd, wil niet zeggen dat we door de hoepel van Rutte gaan springen. Dit is een heel ander dossier en daar staan we heel anders in.”

Otten is, net als vrijwel alle oppositiepartijen, vooral kritisch over het Investment Court System (ICS), een arbitragehof waar bedrijven die zich benadeeld voelen door overheidsbeleid terecht kunnen, buiten de reguliere rechtsgang om.

50Plus deed lang geheimzinnig over hoe het zou stemmen. Maar volgens fractievoorzitter Henk Krol was een tegenstem logisch. „Het staat in ons verkiezingsprogramma.” Hij gaf direct een opening aan het kabinet dat er in de Eerste Kamer te onderhandelen valt met zijn partij. „We hebben gekeken of we in ruil iets konden krijgen van het kabinet, maar we kregen niks. De Eerste Kamerfractie maakt zijn eigen afweging.”

Lees ook: Canadese boeren bezweren: ons vlees is net zo veilig

De ogen zullen vooral ook gericht zijn op de PvdA. Die veroorzaakte de huidige crisissfeer rondom CETA in oktober, toen het de steun voor het verdrag onverwacht introk. Binnen de coalitie klinkt de hoop dat een deel van de PvdA-fractie in de Eerste Kamer anders stemt, ondanks het duidelijke nee in de Tweede Kamer. „We hebben nog geen standpunt ingenomen”, zegt Eerste-Kamerlid Ruud Koole. „We bekijken het van alle kanten en wegen de stemming van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer mee. We hebben er nog niet inhoudelijk over gesproken als fractie.”

Mocht een meerderheid in de Eerste Kamer niet lukken, dan is er nog een andere optie, volgens bronnen binnen de coalitie: tijdrekken tot de formatie van een nieuw kabinet. Kaag wilde dinsdag niet speculeren hoe het nu verder zal gaan. „Tijdrekken is niet mijn inzet.” Volgens de minister is de rol van de Eerste Kamer wel „formeel anders” dan die van de Tweede. „De Eerste Kamer kijkt naar de wettelijke aspecten.” Niet zozeer naar de inhoud van het verdrag. Ze verwacht niettemin veel vragen. „We zullen in gesprek gaan met iedereen zoals dat hoort. Dat is het handwerk. En daar gaan we mee door.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Haagse Zaken: CETA in 50 minuten

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.