Nederlandse gruttoliefhebbers boos om aanleg Portugees vliegveld

Weidevogel Grutto’s en andere vogels overwinteren in een natuurgebied bij Lissabon, waar een vliegveld gebouwd gaat worden. Een petitie van de Vogelbescherming is ruim 26.000 keer ondertekend.
Een grutto. De aantallen van de soort in Nederland lopen al jaren terug.
Een grutto. De aantallen van de soort in Nederland lopen al jaren terug. Foto Vasili Fedosenko/Reuters

Plannen voor de aanleg van een nieuwe luchthaven bij de Portugese hoofdstad Lissabon zorgen voor boosheid onder Nederlandse liefhebbers van de grutto. Het vliegveld komt vlak bij de monding van de rivier de Taag, waar grote aantallen van de vogel een tussenstop maken op hun jaarlijkse trektocht van Afrika naar Nederland. Een petitie die de Vogelbescherming twee weken geleden is begonnen tegen de bouw van de luchthaven, was dinsdagavond ruim 26.000 keer ondertekend.

De Portugese regering gaf vorige maand haar definitieve goedkeuring aan het bouwproject. Het vliegveld moet de tweede grote passagiersluchthaven worden bij Lissabon, vooral bedoeld voor goedkope vakantievluchten. Pal naast de plek waar de vliegtuigen vanaf 2022 gaan opstijgen en landen, ligt het Natura 2000-gebied waar de grutto’s in de wintermaanden zitten om aan te sterken. Ze eten er oogstresten op rijstvelden voor ze naar Nederland vliegen om te broeden. Ook andere trekvogels, zoals de krombekstrandloper, de tureluur en de lepelaar, rusten er uit.

Natuurbeschermers vrezen dat het vliegveld rampzalige gevolgen heeft voor de grutto’s, die verkozen zijn tot nationale vogel van Nederland maar intussen op de rode lijst staan van vogelsoorten waarvan de populatie dreigt te verdwijnen. „Met name het geluid van opstijgende en dalende vliegtuigen kunnen de vogels niet verdragen”, zei de Portugese ecoloog José Alves van de universiteit van Aveiro vorige maand al tegen Omrop Fryslân. De vogels lopen ook het risico te pletter te vliegen tegen vliegtuigen. „Een derde tot zelfs de helft” van de Nederlandse grutto’s verblijft volgens Alves in het gebied.

Waar de nieuwe luchthaven komt, ligt nu al een kleiner militair vliegveld. De overlast daarvan is volgens Alves „niet te vergelijken met wat er nu komt”. Aanvankelijk moet de luchthaven jaarlijks 4,5 miljoen passagiers verwerken, maar het is de bedoeling dat dit aantal uiteindelijk groeit tot om en nabij de 7 miljoen.

Het gaat slecht met veel dier- en plantensoorten in Nederland, ook met weidevogels als de grutto. Lees ook: Hier en daar een snippertje biodiversiteit

‘Te laat terug in Nederland’

Vanwege de ontregeling door vliegtuigen kunnen de grutto’s wellicht niet genoeg aansterken om terug te vliegen naar Nederland, waarschuwt de Vogelbescherming. „Ze zijn dan mogelijk te laat in Nederland om jongen groot te krijgen. En dat terwijl juist het tijdig grootbrengen van genoeg kuikens het grote probleem is voor grutto’s in ons land.” Het aantal grutto’s in Nederland daalt, doordat onder meer vanwege de intensieve melkveehouderij hun natuurlijke habitat kleiner is geworden.

De eigenaren van het nieuwe vliegveld moeten van de regering enkele miljoenen euro’s doneren aan het Portugese Staatsbosbeheer, dat daarvan maatregelen kan treffen om de vogels te beschermen. Wat die precies zullen inhouden, is nog onduidelijk.

Alberto Souto de Miranda, een lid van het Portugese kabinet, liet dinsdag weten dat hij zich weinig zorgen maakt. „Vogels zijn niet stom”, schreef hij in de krant Público. „Ze passen zich waarschijnlijk wel aan.” Een woordvoerder van de Nederlandse Vogelbescherming wees dat argument tegenover persbureau Reuters van de hand. „Het is alsof je een bos kapt en zegt dat het wel een andere plek zal vinden om te groeien. Zo eenvoudig is het niet.”