Katholieke nonnen bieden excuses aan voor dwangarbeid

Dwangarbeid Na vijftig jaar maken de zusters van de Goede Herder in een brief excuses voor het onder dwang laten werken van minderjarige meisjes.

Een koffer gefotografeerd in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn. Daar zijn voorwerpen ondergebracht uit de gestichten van de zusters van de Goede Herder.
Een koffer gefotografeerd in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn. Daar zijn voorwerpen ondergebracht uit de gestichten van de zusters van de Goede Herder. Foto Merlijn Doomernik

De zusters van de Goede Herder hebben hun excuses aangeboden aan de vrouwen die dwangarbeid hebben moeten verrichten in hun Nederlandse gestichten. In een brief aan het bestuur van de lotgenotenorganisatie erkent overste Patricia Diet dat de zusters fouten gemaakt hebben. Over een schadevergoeding rept ze niet.

De overste reageert op de uitkomst van een onafhankelijk onderzoek eind vorig jaar dat het opsluiten en gedwongen laten werken van toen minderjarige meisjes door de katholieke nonnen betitelt als dwangarbeid.

Eind vorig jaar kondigde minister Dekker (Rechtsbescherming, VVD) al aan dat de vrouwen „excuses, erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid” gaan krijgen. Volgens de bewindsman was ook erkenning nodig van de zusters zelf.

Daar komt Patrica Diet, overste van de in Parijs gevestigde congregatie van de zusters van de Goede Herder nu aan tegemoet. In haar brief aan de lotgenotenorganisatie – de stichting Kinderdwangarbeid Meisjes Goede Herder – schrijft ze: „Na het lezen van de rapporten en de verhalen van de vrouwen ben ik me zeer bewust van het lijden van de vrouwen, en het heeft me diep geraakt, temeer omdat dit lijden de kloof tussen de intenties en de realiteit onderstreept.”

Overste Diet erkent dat de omstandigheden waaronder de vrouwen in hun jeugd opgevangen zijn „niet passend” waren. „De condities in de stichtingen waren moeilijk, met lange werkdagen en zwaar en monotoon werk.” De meisjes leefden „met weinig privacy, in onzekerheid en met een gemis aan liefde.”

15.000 meisjes en vrouwen

Tussen 1860 en 1978 moesten zeker 15.000 meisjes en vrouwen in Nederland dwangarbeid verrichten in wasserijen en naaiateliers van de zusters in Tilburg, Zoeterwoude, Almelo en het Gelderse Velp. Het regime van zwaar en structureel werken gold voor alle meisjes.

Lees het onderzoeksverhaal waarmee de affaire begon: De meisjes van de Goede Herder

De zusters kwamen al begin deze eeuw in Ierland in opspraak wegens de uitbuiting van meisjes in wasserijen. De Ierse regering liet onderzoek doen, erkende schuld en betaalde compensatie. De nonnen weigerden te betalen.

Nonnen aansprakelijk gesteld

In Nederland hebben vrouwen die als meisje dwangarbeid deden de congregatie vorig jaar aansprakelijk gesteld. Ze eisten erkenning van de misstanden, nabetaling van loon en compensatie voor de materiële en immateriële schade. De nonnen weigerden een schikking.

Voorzitter Anita Suuroverste van de Stichting Kinderdwangarbeid Meisjes Goede Herder zegt dat haar achterban met gemengde gevoelens gereageerd heeft op de erkenning en de excuses. „Maar het lijkt in elk geval meer gemeend dan alles wat ze toe nu toe gezegd hebben”, aldus Suuroverste.