The Gym heeft een boksring en bokszakken. Dat is uitzonderlijk. In de meeste Ghanese scholen steken ze vier palen in de grond en draaien daar een touw omheen.

Foto’s Ludovic Marin/AFP

In Accra biedt boksen een goede kans op een toekomst

Boksen in Ghana Aan de kust van Ghana geven bokslegendes hun geheimen door aan de volgende generatie. „Wanneer je zegt dat je bokst, laten foute types je met rust.”

In de boksschool staan de ventilatoren uit, hun wieken hangen levenloos aan het plafond. De Ghanese zon doet intussen zijn werk. De groep mannen gutst van het zweet, twee springen touwtje in het midden van de zaal, vijf andere rennen cirkels om hen heen.

„Nee, de ventilatoren zijn niet stuk”, zegt trainer Emmanuel Laryae. „We doen ze uit. Hoe langer de mannen het in de hitte uithouden, hoe sterker ze worden.”

Achter hem wordt de groep langzaam groter. Op het ritme van afrobeat-nummers: „Knie-hak, knie-hak, knie-hak.”

Boksen is geen hobby voor de bewoners van Jamestown, de arme vissersbuurt van Ghana’s hoofdstad Accra, het is een kans op een normaal leven. Wie niet bokst, glijdt af, zegt de 31-jarige Raphael King. „Er is weinig werk, gezinnen hebben veel kinderen die niet allemaal naar school kunnen. Als je niets doet, trek je foute figuren aan. Wanneer je zegt dat je bokst, laten ze je met rust en respecteren ze je ook nog.”

King, een lokale bekendheid, ligt deze woensdag in zijn korte helderblauwe Lonsdale-broek op de grond. Een trainer slaat met een stok op zijn buik alsof ’t een trommel is. Een jongetje dat buiten aan het voetballen was, staat in de deuropening en volgt met grote ogen wat zich op de vloer afspeelt.

Krijsend spant King zijn buikspieren aan, perst zijn ogen dicht. Blokjes buikspieren drukken door zijn shirt heen.

Verkoper auto-onderdelen

Een paar keer per jaar verdient hij aan wedstrijden, enkele honderden dollars, ook buiten Ghana. Daar kan hij dan even mee vooruit. „Maandag tot en met zaterdag is het trainen en dan naar het werk. Op zondag is het trainen en naar de kerk.” Als King niet bokst, verkoopt hij auto-onderdelen.

„De overheid investeert geen geld meer in ons. Als er meer wedstrijden worden georganiseerd, dan zou ik ervan kunnen leven”, zegt hij.

Vier keer wilde King stoppen. „Mensen zeiden: ‘Nee, je bent te goed, geef niet op.’ Daarom ben ik doorgegaan.”

De vissers in Jamestown boksen, omdat ze kracht nodig hebben om de visnetten binnen te halen

Helaas wordt het steeds moeilijker voor Ghanezen als King om door te breken, zegt Patrick Johnson van de Ghana Boxing Authority. „Er is wel geld voor amateurboksers maar niet voor professionele. Die zijn afhankelijk van sponsoren, rijke Ghanezen die willen investeren.” Maar een bokser sponsoren is duur. „Als ze aan gevechten van de WBC [’s werelds grootse boksbond] willen meedoen, een titel willen winnen, kost ze dat drie- tot vierduizend dollar!” Geld dat ze vooral in deze wijk niet hebben.

Deze boksschool heeft een boksring, en een paar bokszakken, dat is uitzonderlijk, zegt Johnson. „In de meeste scholen steken ze vier palen in de grond en draaien daar een touw omheen.”

De afgelopen decennia is de extreme armoede voor een groot deel uitgeroeid in Ghana. Maar in Jamestown leven veel mensen nog onder de armoedegrens.

Lees ook over de Duitse bokskampioen Zeina Nassar: Eindelijk mag Zeina dromen van de Spelen – mét hoofddoek

Kracht nodig voor de visnetten

Achter het zwartgeverfde gipsen gebouw slaat de Golf van Guinee tegen hoge rotsen aan. Op het strandje verderop baden vissersbootjes op zee. „Boksen is hier een belangrijk onderdeel van de cultuur”, zegt Johnson. „Veel mannen werken in de visserij. Ze hebben kracht nodig om de visnetten de zee in te gooien, goedgevuld weer naar binnen te trekken. Het boksen helpt ze sterk worden.”

Legendes als Azumah Nelson, wereldwijd beschouwd als beste bokser van Afrika, maakten de sport populair onder kinderen en jongeren. De visserszoon, inmiddels 61 jaar, groeide op in Bukom, een buurt boven Jamestown. „Als twee jongens of mannen onenigheid hebben op straat, zeggen mensen tegen ze: Stop met discussiëren. Stop met praten. Vecht het uit”, zei Nelson in 2013 tegen de BBC.

In 1984 won Nelson de wereldtitel van de World Boxing Council (WBC). Nelson, ‘de Professor’, investeerde in de bokscultuur van Ghana.

Raphael King: „Als kind keek ik op televisie vol spanning naar zijn wedstrijden. Mijn oom hoorde dat hij op zaterdagen bokstraining kwam geven aan kinderen in de buurt. Gratis!”

King, elf jaar oud, meldde zich aan en leerde van Nelson hoe hij zijn ribben moest beschermen met zijn elleboog, weet hij nog. „De kampioen zei altijd: beweeg je hoofd van oost naar west.”

Leden van boksschool in Jamestown, de arme vissersbuurt van Ghana’s hoofdstad Accra.Foto Ludovic Marin/AFP

Kletsnat

Smalle tailles en brede schouders zijwaarts door de zaal – de zweetdruppels vliegen rond, springen van een voorhoofd, op een arm, op de grond.

Anderhalf uur later zijn de mannen kletsnat, alsof ze uit de zee achter de boksschool zijn gelopen. De warming-up is klaar, de training begint.

In tweetallen gaan ze sparren, King springt met zijn tegenstander in de boksring. Het jongetje, dat een uur geleden al in de deuropening stond, blijft geanimeerd kijken.

The Gym, zo heet deze boksschool, draait voor een groot deel op ngo-geld. Er hangen posters met: ‘Regel 1: De trainer heeft altijd gelijk. Regel 2: Als je denkt dat de trainer het fout heeft, ga dan naar Regel 1.’ En aanmoedigende leuzen als: ‘Train insane or remain the same’.

Francis Quartey is dertien jaar en heeft er nu al zijn levensdoel van gemaakt. Hij ligt languit op de grond. Terwijl hij omhoog probeert te klimmen, duwt een man zijn voeten tegen de grond. Op en neer, op en neer. De jongen schreeuwt het uit van de pijn. De man blijkt zijn vader te zijn. „Boksers zijn de succesvolste rolmodellen die je hier hebt. Kinderen in de buurt lopen naar binnen, denken ‘hé wat gebeurt hier’ en blijven hangen.”

Francis Quartey (links) samen met zijn vader en bokstrainer.
Foto Maral Noshad Sharifi.
Raphael King is een lokale bekendheid. „Wanneer je zegt dat je bokst, laten ze je met rust en respecteren ze je ook nog.”
Foto Maral Noshad Sharifi

Drie van de vier Ghanese olympische medailles zijn gewonnen door boksers. De man loopt naar de muur met foto’s van Ghanese bokslegendes en wijst naar een foto van Isufu ‘Ike’ Quartey.

„Wij zijn Quarteys, dat zijn de succesvolste boksers van Ghana”, zegt hij. Hij schept op over hoe zijn neven, vader en opa boksers zijn. Hij investeert al zijn tijd in zijn zoon Francis, die de eer van de familie hoog moet houden. De middelbare scholier traint 2,5 uur per dag, alleen in het weekend niet. Leuk bestaan? „Het is goed om alles eruit te gooien”, zegt hij.

Wat is hun familiegeheim? Vader Quartey twijfelt even. Zeggen of niet? „Natuurlijk hebben we een geheim en dat zou ik de mensen hier niet vertellen.” Fluistert: „Iedereen kan leren boksen en fysiek sterk worden. Maar uiteindelijk gaat het om je mentale kracht. Als je pijn leert te verdragen, kan je kampioen worden.”