Een hoofddoek is al te veel voor Oeigoeren in China

Oeigoeren in China Een lek laat zien dat ook algemene islamitische symbolen reden voor China kunnen zijn om Oeigoeren in kampen op te sluiten.

Een Oeigoerse vrouw draagt haar dochter in Kashgar, regio Xinjiang, in 2009. Alessandro Digaetano/Polaris
Een Oeigoerse vrouw draagt haar dochter in Kashgar, regio Xinjiang, in 2009. Alessandro Digaetano/Polaris

Een paspoort aanvragen, meerdere korans in huis hebben, een hoofddoek dragen of familieleden hebben die ooit een hoofddoek hebben gedragen. Dit zijn allemaal tekenen van „onbetrouwbaarheid” en daarom reden voor de Chinese overheid om leden van de Oeigoerse minderheid naar heropvoedingskampen te sturen. Een nieuw lek laat zien dat ook gewone beoefening van de islam of een wens om naar het buitenland te reizen als verdacht kan worden beschouwd.

Volgens de Chinese overheid zijn de kampen in de westelijke autonome regio Xinjiang „opleidingscentra”, bedoeld om terrorisme en moslimextremisme te bestrijden. Mensenrechtenorganisaties schatten dat meer dan een miljoen Oeigoeren daar gedwongen naartoe zijn gegaan, om Mandarijn te leren, de islam los te laten en te oefenen op de standpunten van de Communistische Partij.

Internationale media, waaronder de BBC, persbureau AP en The New York Times, publiceerden maandag delen van een document dat is opgesteld door een onbekende Chinese overheidsdienst. Het bevat gedetailleerde persoonsgegevens van 311 Oeigoeren die naar een kamp zijn gestuurd. Het stuk, 137 pagina’s lang, is gelekt naar de Oeigoerse vluchteling Asiye Abdulaheb in Nederland en geanalyseerd door Adrian Zenz, een Duitse onderzoeker die is gespecialiseerd in het Chinese overheidsoptreden in Xinjiang.

Ondergrondse koranstudie

Niet alleen de 311 gedetineerden zelf, ook hun familieleden zijn tegen het licht gehouden. Over een jonge man met de naam Abduleziz bijvoorbeeld, is onder andere genoteerd dat hij „koranverzen reciteert na het eten” en dit van zijn ouders heeft geleerd. Zijn vader zit vijf jaar cel uit, omdat hij een lange, geverfde baard droeg en een ondergrondse koranstudie organiseerde, moeder en een oudere broer beiden tien jaar omdat ze „illegaal” mensen tot de islam probeerden te bekeren.

Lees ook over een eerdere overheidslek over ‘heropvoedingskampen’ voor Oeigoeren in China

Een andere broer en zus zitten in een kamp omdat ze zijn „besmet met religieus extremisme”, net als een vriend en een kennis. Omdat het moeilijk is om „in korte tijd de invloed van zijn familie uit te wissen” luidt het advies om zijn heropvoeding voorlopig voort te zetten.

Volgens onderzoeker Zenz toont het document de „heksenjachtachtige denkwijze” van de overheid. Veel mensen op de lijst zijn klaar met hun heropvoeding of hebben uitzicht op afronding, maar dit betekent volgens de onderzoeker niet altijd dat ze vrij zijn. Over ruim twintig personen wordt geadviseerd hun werk te geven in een „industriepark”. Het is de vraag hoe vrijwillig dit is. Zenz heeft eerder informatie gepubliceerd die wijst op dwangarbeid.

Een woordvoerder van de Chinese regering zegt dat het „niet de moeite waard is op dit soort onzin te reageren”.