Reportage

Blokker kon het in België toch niet redden

Winkelketen Bij Blokker vind je van alles, weet de Belgische consument. Maar onmisbaar is de huishoudwinkel voor hen bepaald niet. Een nieuwe eigenaar gaat verder onder de nieuwe naam Mega World en een andere formule.

Een filiaal van Blokker in Antwerpen. Straks gaan alle 129 Blokker-winkels in België en Luxemburg verder onder de naam Mega World.
Een filiaal van Blokker in Antwerpen. Straks gaan alle 129 Blokker-winkels in België en Luxemburg verder onder de naam Mega World. Foto Ans Brys

„Welkom bij de nieuwste Blokker”, kondigt een verlicht bord boven de ingang aan. Bij de renovatie is de voorheen rommelige winkel behoorlijk onder handen genomen, legt een medewerker uit. Op de muren staat nu helder vermeld wat waar te vinden is. Schoonmaakartikelen achterin, keukenspullen rechts voorin, bij de ingang een tafel met kussentjes, krukjes, en paashazen en paaseieren. Overal het nieuwe logo met kleine letters en punt op het eind. De winkel aan de Gentse Korenmarkt is nog maar een paar maanden geleden opgefrist. Toch zal hij, net als alle andere filialen van de huishoudketen in België, binnenkort verdwijnen.

Blokker trekt zich terug uit België en Luxemburg, kondigde het bedrijf dinsdag aan. Het verkoopt zijn 129 buitenlandse winkels aan de Nederlandse ondernemer Dirk Jan Bron, oprichter en voormalig eigenaar van budgetsportketen Aktiesport. Onder de nieuwe eigenaar zullen alle winkels openblijven, verzekert Michiel Witteveen, sinds vorig jaar de eigenaar van Blokker. Datzelfde geldt voor het Belgische hoofdkantoor van Blokker, in Lier. Blokker wordt Mega World, een nog niet bestaande uitverkoopformule die restpartijen verkoopt. Alle 670 werknemers in België verhuizen mee naar de nieuwe keten.

Deze middag scharrelen zo’n tien bezoekers door het Gentse filiaal. De 58-jarige Filip De Pagie staat tussen de Swiffers. „We zoeken een doek om de badkamer schoon te maken. Uit gewoonte gaan we voor dit soort zaken of voor keukenspullen altijd naar de Blokker.”

Teruglopende omzet

De Nederlandse winkelketen is bekend bij het winkelend publiek aan de Korenmarkt. Een winkel waar je „een beetje van alles” kunt vinden. „Goedkoop.” „Handig.” Maar echt vaak komen mensen er niet. Dat vertellen ook twintigers Laura Maes en Marie Van Loo, die net de tafel met decoratie bekijken. „Alleen als ik gericht op zoek ben naar keukenspulletjes.” Vandaag: ovenwanten.

In 1977 opende de eerste Blokker in België. De keten breidde er daarna snel uit, tot meer dan tweehonderd filialen op het hoogtepunt. De laatste jaren werd België steeds meer een last. De omzet liep sinds 2014 met zo’n 40 procent terug, tot 60 miljoen euro vorig jaar – nog geen half miljoen per filiaal, terwijl de Nederlandse filialen volgens de eigenaar gemiddeld meer dan een miljoen omzetten.

Bij een grootschalige reorganisatie sloot Blokker in 2017 bijna zeventig van zijn Belgische vestigingen. Onder Belgische vakbonden leefde de afgelopen tijd de angst dat de resterende filialen zouden volgen. De Telegraaf schreef vorig jaar dat sluiting serieus werd overwogen. Dat ontkende eigenaar Witteveen toen. Er hing „een redelijk negatief sfeertje” rond de winkels, zegt hij daarover. Winstgevend was Blokker België al jaren niet meer.

In 2017 kondigde Blokker aan een flink deel van zijn Belgische winkels te sluiten. De overige filialen moesten worden opgefrist, maar die vernieuwing kwam volgens betrokkenen wel heel laat

Dat het niet zo goed ging met Blokker in België, was ook de consument wel duidelijk, vertelt de winkelende Jozef Van De Wiele in interieurwinkel Casa, die in Gent pal boven Blokker zit. „Voor de verbouwing was het vreselijk rommelig in de Blokker. Het hield me niet tegen om erheen te gaan, maar als ik iets niet kon vinden, dacht ik wel: laat maar. Nu is het een stuk cleaner.”

‘Verweesd kind’

Het probleem met de Belgische winkels, zo concludeerde de pas aangetreden directeur België Geert Kampschöer begin vorig jaar, was dat ze waren verwaarloosd. „België was een verweesd kind bij Blokker”, zei hij in april in gesprek met de Belgische zakenkrant De Tijd. „Alle ideeën en producten werden een op een vanuit Nederland naar België gekopieerd, zonder rekening te houden met de Belgische context.”

Zo verkocht Blokker België in zijn filialen niet de Belgische, maar de Nederlandse Monopoly, vertelde Kampschöer. „Onbegrijpelijk!” Werknemers beschreven hoe de Belgische Blokkers stoffig bleven, letterlijk: in veel gevallen ontbraken de financiële middelen om de vloerbedekking te vervangen door laminaat.

Eigenaar Witteveen kan die verwijten wel begrijpen, zegt hij. Blokker was de laatste jaren al druk genoeg met de problemen in Nederland en heeft daardoor onvoldoende rekening gehouden met het „gigantisch grote verschil” tussen Belgische en Nederlandse consumenten. „De Nederlandse klant is prijsbewust. Die wil functionele producten: een schuursponsje, met een emmer en een zwabber. De Belgische klant zoekt meer gezelligheid. Die wil meer sfeer, meer decoratie.”

Het verschil tussen Belgische en Nederlandse consumenten is ‘gigantisch groot’

In zijn halfjaar als eigenaar deed Witteveen nog een poging het assortiment in België te „verbelgen”. Net als in de Nederlandse winkels werd ook in een handvol Belgische filialen een nieuwe uitstraling en nieuw interieur getest. Oude vloerbedekking werd vervangen. In de schappen ligt een Belgische Monopoly. Er wordt een pannenset verkocht van de in Vlaanderen populaire kok Jeroen Meus. En het is geen toeval dat decoratieartikelen in de nieuwe Blokker direct bij de ingang te vinden zijn, terwijl de schuursponsjes achterin liggen. Maar de vernieuwing leverde onvoldoende resultaat op, bleek eind vorig jaar. Witteveen: „Dan moet je soms eerlijk zijn naar jezelf en zeggen: wij kunnen dit niet.”

De ombouw naar Mega World is voor alle partijen de beste oplossing, meent Witteveen. Het personeel behoudt zijn baan en het hoofdkantoor in Amsterdam kan de volle aandacht richten op de Nederlandse winkels. Want na twee zeer slechte jaren gaat het daar nu voorzichtig iets beter, aldus Witteveen, maar voltooid is de reddingsoperatie nog zeker niet.

Michiel Witteveen kreeg de opdracht een koper voor Blokker te zoeken, maar kocht het bedrijf uiteindelijk zelf. Lees hier een interview waarin hij terugblikt op de verkoop en vooruitblikt op de toekomst van Blokker.

In zowel 2017 als 2018 leed de overkoepelende Blokker Holding, ook eigenaar van koopjesketen Big Bazar en speelgoedwinkel Intertoys, 344 miljoen euro verlies. In 2019 was dat nog enkele tientallen miljoenen, aldus Witteveen. Voor 2020 verwacht hij dat Intertoys en Maxi Toys weer winst maken. „Bij Big Bazar zal dat erom spannen. Bij Blokker Nederland zal een klein minnetje blijven staan. Maar dat is wel onder controle.”

Hoeveel de verkoop van de Belgische winkels het moederbedrijf oplevert, houdt Witteveen voor zichzelf. Maar aangezien hij Blokker en Big Bazar vorig jaar voor het symbolische bedrag van 1 euro overnam, ligt het voor de hand dat hij aan de transactie met winkelondernemer Bron weinig overhoudt.

De werkelijke winst voor Blokker zit vooral onder de streep, zegt Witteveen. Want met de verkoop van de Belgische winkels is de huishoudketen ook van de bijbehorende verliezen af. „Ons resultaat in Nederland gaat daardoor aanzienlijk verbeteren”, stelt hij. Hoe groot de verliezen in België exact waren, wil hij niet kwijt. „Maar het ging gewoon echt slecht.”

Concurrentie heeft Blokker immers genoeg in België, blijkt aan de Korenmarkt. De winkelende Van De Wiele kocht net een aardappelmesje bij Blokker, maar voor de decoratie die de Belgische consument volgens Blokker wil, gaat hij liever naar andere winkels.

Veel van wat hier te vinden is, is ook te krijgen bij supermarktketens Colruyt of Delhaize, zegt een vrouw die tussen de servetten staat. En bij Casa, Ikea, Vandenborre en Action, sommen voorbijgangers op straat op. Online. Of bij die andere Nederlandse winkel: de Hema. Kristina – haar achternaam wil ze niet in de krant – is daar op zoek naar een kapstok. „Vind ik het hier niet, dan probeer ik het bij de Blokker.” En als Blokker weg is? Ach. „Blokker is vooral gemakkelijk.”

De winkels van Blokker gaan halverwege mei door onder de vlag van de Nederlandse huishoudketen. Daarna worden ze in één keer omgebouwd tot Mega World. Koper Dirk Jan Bron laat in een verklaring weten „erg ingenomen” te zijn met de overname van het „goed gespreide winkelnetwerk” van Blokker in België en Luxemburg. „Ik heb er vertrouwen in dat de nieuwe formule zich kan ontwikkelen tot een gezond en winstgevend bedrijf.”