Amazon-topman Jeff Bezos: hypocriet of weldoener?

Klimaat De rijkste man ter wereld, Jeff Bezos, doneert 10 miljard dollar in de strijd tegen klimaatverandering. Amazon-werknemers vinden ondertussen dat hun bedrijf niet genoeg doet.

Amazon-topman Jeff Bezos, tijdens een rondleiding van het kantoor in Seattle. Bezos is de rijkste man ter wereld met een vermogen van 130 miljard dollar.
Amazon-topman Jeff Bezos, tijdens een rondleiding van het kantoor in Seattle. Bezos is de rijkste man ter wereld met een vermogen van 130 miljard dollar. Foto AP/Ted S. Warren

Is Amazon-topman Jeff Bezos een voorbeeldfiguur als hij 10 miljard dollar (9,2 miljard euro) van zijn eigen geld weggeeft om klimaatverandering tegen te gaan?

Of is het hypocriet als de rijkste man ter wereld, verantwoordelijk voor de verscheping van miljoenen pakjes per dag, zich plots druk maakt om de toekomst van de aarde?

Zo gebeurde het dat de bekendmaking van de topman van Amazon, afgelopen maandag via zijn Instagram-account, niet op onverdeeld enthousiasme kon rekenen. „Klimaatverandering is de grootste bedreiging van onze planeet”, schreef Bezos, die het geld doneert aan wetenschappers, activisten en ngo’s die bij zijn ‘Bezos Earth Fund’ een goed plan indienen. „De aarde is het enige wat we allemaal gemeen hebben. Laten we de aarde samen beschermen.”

De donaties beginnen vanaf komende zomer en zijn een privéproject van Bezos, goed voor een vermogen van 130 miljard dollar. Naar eigen zeggen wil de topman zowel geld steken in bestaande methodes als in nieuwe manieren om de „verwoestende impact van klimaatverandering te bestrijden”. Ieder initiatief dat „een reële mogelijkheid biedt de natuur te beschermen” komt volgens hem in aanmerking.

Opmerkelijke timing

De timing van Bezos – die vorige week nog 4 miljard dollar vermogen kon bijschrijven na verkoop van een pakket van ruim twee miljoen Amazon-aandelen – is op z’n minst opmerkelijk te noemen. Zijn bedrijf is momenteel in een conflict verwikkeld met een deel van de eigen werknemers. De actiegroep vindt dat het bedrijf te weinig doet tegen klimaatverandering. Een online petitie om het bedrijf aan te zetten tot meer actie werd vorig jaar door ruim achtduizend Amazon-werknemers ondertekend.

Lees ook deze achtergrond over het klimaatprotest bij Amazon: Werknemers: doe nu iets tegen klimaatverandering

Een woordvoerder van Amazon, dinsdagmiddag aanwezig in Nederland, benadrukt dat het „hier gaat om 1 procent van het totaal” – Amazon heeft wereldwijd 800.000 werknemers. „We zijn ongelofelijk trots op wat Amazon al gedaan heeft voor het klimaat. Als collega’s denken dat dit onvoldoende is, kan ik daar niet verder op reageren.”

De actiegroep – die zichzelf omschrijft als ‘Amazon Employees for Climate Justice’ – kwam direct na Bezos’ bekendmaking met een verklaring. „We juichen de filantropie van Jeff Bezos toe, maar één hand kan niet geven wat de andere hand juist wegneemt”, schrijven de actievoerders. „Aardbewoners hebben recht om te weten: wanneer gaat Amazon stoppen om de fossiele industrie te helpen met het vernietigen van de aarde? Wanneer stopt Amazon met het steunen van denktanks zoals het Competitive Enterprise Institute, een actieve klimaatontkenner?”

Amazon sponsorde vorig jaar een gala van dit instituut, dat inderdaad in het openbaar heeft gesteld te betwijfelen of klimaatverandering een probleem is. En Bezos zei vorig jaar tegen journalisten in Washington geen probleem te zien in het aanhouden van oliemaatschappijen als klanten, onder meer om hun data op te slaan in Amazons datacenters. „We werken hard om ervoor te zorgen dat oliemaatschappijen het best mogelijke gereedschap hebben om de transitie naar groene energie te maken.”

NRC zocht de afgelopen weken meerdere malen contact met de actiegroep, maar individuele werknemers willen liever niet praten. „We proberen in de luwte te blijven, uit angst voor ontslag”, zo liet een van de actievoerders weten per e-mail. „Stuur je vragen maar, dan kijk ik of we die kunnen beantwoorden.” Dat laatste bleef uit.

Amazon verklaarde eerder tegenover NRC „niet toe te staan dat werknemers het bedrijf, of het harde werk van hun collega’s die oplossingen voor deze problemen ontwikkelen, publiekelijk kleineren of verkeerd voorstellen.”

De ruimte in

Sinds de Amazon-werknemers zich roeren is er wel het nodige veranderd bij het bedrijf, dat afgelopen maand de grens van 1.000 miljard dollar beurswaarde doorbrak en daarmee behoort tot de meest waardevolle ondernemingen ter wereld. Bezos presenteerde vorig jaar als reactie op de actievoerders zijn ‘Klimaatbelofte’, waarin hij onder meer beloofde honderdduizend elektrische bezorgbusjes aan te schaffen.

Ook beloofde Amazon in 2040 een CO2-neutraal bedrijf te zijn. Tien jaar te laat volgens de actiegroep, die met jaloezie kijkt naar Amazons aartsrivaal Microsoft die onlangs beloofde in 2050 álle uitstoot te compenseren die het sinds de oprichting in 1975 heeft geproduceerd. Een woordvoerder van Amazon wijst op de „enorme infrastructuur” die de pakjeslogistiek van Amazon met zich meebrengt. „We zijn een bedrijf dat niet alleen digitaal opereert.”

En ook Bezos, die in tegenstelling tot collega-miljardairs als Warren Buffett en Bill Gates, voor 2018 weinig op had met het weggeven van zijn vermogen, lijkt persoonlijk tot inkeer gekomen. In 2018 investeerde Bezos 2 miljard dollar in de bouw van basisscholen in Amerikaanse achterstandswijken en in organisaties die dakloze gezinnen bijstaan. Voor die periode concentreerde hij zich vooral op Amazon en zijn rakettenbouwer Blue Origin, waar hij 1 miljard dollar per jaar in steekt en die commerciële ruimtevaart en kolonisatie van de maan mogelijk moet gaan maken.

En Bezos is al jaren van één ding overtuigd: als we de aarde willen redden, zullen we naar de ruimte moeten. „Dit lijkt nu een optie, omdat we het nog niet gedaan hebben”, zei Bezos vorig jaar in een speech tijdens een diner met Hollywoodsterren in het Beverly Hilton Hotel in Los Angeles. „Als je wacht tot het logisch klinkt, dan ben je al te laat.”

Met medewerking van Vincent Sondermeijer