Openbaar Ministerie komt onder verscherpt toezicht

Justitie Na een vertrouwenscrisis rond leidinggevende magistraten heeft minister Grapperhaus besloten om het OM beter in de gaten te laten houden.

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) beloofde in december meer controle op het OM uit te voeren.
Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) beloofde in december meer controle op het OM uit te voeren. Foto Remko de Waal/ANP

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) verscherpt het toezicht op het Openbaar Ministerie. De procureur-generaal bij de Hoge Raad gaat het functioneren van het Openbaar Ministerie in de gaten houden. Dat zijn Grapperhaus en de procureur-generaal bij het hoogste rechtsprekende orgaan overeengekomen, meldt de bewindsman maandag in een brief aan de Tweede Kamer.

In december beloofde de minister aan het parlement om te bekijken hoe er meer en beter controle kan worden uitgeoefend op het handelen van het OM. De toezegging van Grapperhaus is een direct gevolg van het onderzoek van de commissie-Fokkens, die in april vorig jaar vaststelde dat het in de top van het OM ontbreekt aan „ethisch leiderschap”. Die conclusie werd getrokken naar aanleiding van de vertrouwenscrisis die was ontstaan omdat twee hoofdofficieren van justitie, Marc van Nimwegen en Marianne Bloos, jarenlang hadden gelogen over hun affectieve relatie. Van Nimwegen heeft zich bovendien schuldig gemaakt aan nepotisme. Ook maakte hij een omstreden buitenlandse dienstreis naar Thailand en onderzoekt het OM of hij financieel misbruik heeft gemaakt van zijn positie.

Lees ook: Magistraten hopen dat rapport-Fokkens tot grote schoonmaak bij OM leidt

Initiatief voor onderzoek

Grapperhaus schrijft dat de procureur-generaal bereid is intensiever het OM in de gaten te houden „mits voldoende gewaarborgd is dat dit niet ten koste gaat van de vervulling van de overige taken van het parket bij de Hoge Raad”. De procureur-generaal zal zijn toezichthoudende taak verruimen en onderzoek doen naar aanleiding van incidenten of uitvoering in het algemeen. Ook zal de procureur-generaal in de toekomst zelf het initiatief kunnen nemen voor onderzoek binnen het OM en de Inspectie Justitie en Veiligheid vragen om onder zijn verantwoordelijkheid zaken nader te bekijken. De procureur-generaal kan onder meer gaan onderzoeken of door het OM „de wettelijke voorschriften naar behoren zijn gehandhaafd”. Grapperhaus bekijkt nog of voor deze nieuwe taak „capaciteitsuitbreiding” nodig is.

De procureur-generaal bij de Hoge Raad leidt het onafhankelijk parket dat rechtsgeleerde adviezen geeft aan de hoogste rechterlijke instantie. De procureur-generaal maakt geen deel uit van de staande magistratuur, wordt voor het leven aangesteld en is belast met de vervolging van ambtsmisdrijven.

Grapperhaus schrijft ook dat het Bureau Integriteit Openbaar Ministerie (BIOM) zal worden versterkt. Er komen meer medewerkers en de positie van de integriteitsonderzoekers van het OM zal worden versterkt.

Leiding OM op het matje

De minister is door de Kamer ook gevraagd om te bekijken of het mogelijk is ten onrechte gedeclareerde kosten door de inmiddels ontslagen hoofdofficieren van justitie Van Nimwegen en Bloos terug te vorderen. Grapperhaus zegt dat hij op deze kwestie terugkomt als de rijksrecherche het onderzoek naar de gedragingen van de twee aanklagers heeft afgerond. Het is nog niet duidelijk wanneer dit het geval zal zijn.

Later deze week ontvangt Grapperhaus de top van het OM. Hij heeft de leiding op het matje geroepen om hem opheldering te verschaffen over hoe het mogelijk was dat inmiddels tot drie keer toe abusievelijk de foto van kroongetuige Nabil B. in het strafdossier van het zogeheten Marengo-proces over liquidaties in de onderwereld is gekomen.